Liên minh 25 bang của Mỹ đồng loạt khởi kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump, cáo buộc ông đã vượt quyền khi ban hành chính sách áp thuế mới với 60 đối tác thương mại.
Đơn kiện được liên minh các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo đệ trình lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) ngày 3/8. Trong đơn, các bang đề nghị tòa án tạm dừng hiệu lực của chính sách thuế mới, tuyên bố các mức thuế này là trái pháp luật và yêu cầu hoàn trả toàn bộ khoản thuế đã thu.
Tổng chưởng lý bang New York, Letitia James, cho rằng “Sau khi thất bại tại Tòa án Tối cao, chính quyền lại tiếp tục tìm cách áp đặt các khoản thuế trái phép lên người dân và doanh nghiệp thông qua một đợt tăng thuế mới.”
Ngày 24/7, Mỹ chính thức áp dụng biểu thuế nhập khẩu mới đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế, sau cuộc điều tra liên quan đến các hành vi thương mại bị cho là không công bằng. Mức thuế mới gồm 10% và 12,5%, thay thế mức thuế tạm thời 10% hết hiệu lực cùng ngày. Theo chính quyền Mỹ, chính sách này sẽ tác động đến khoảng 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của nước này.
Các bang khởi kiện cho rằng chính quyền đã sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cùng các cáo buộc về lao động cưỡng bức như cơ sở pháp lý để nhanh chóng khôi phục các mức thuế, sau khi những chính sách áp thuế trước đó đã bị tòa án bác bỏ.
Nhà Trắng bác bỏ các cáo buộc trên. Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết Mỹ đang thực thi thẩm quyền theo quy định pháp luật nhằm buộc các quốc gia chấm dứt những chính sách, hành vi và thông lệ mà Washington cho là gây cản trở thương mại. Theo ông, việc một quốc gia không ban hành hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là hành động thiếu hợp lý, gây ảnh hưởng đến hoạt động thương mại cũng như người lao động Mỹ, vì vậy cần được xử lý.
Tuy nhiên, trong đơn kiện, các bang cho rằng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã tiến hành điều tra 60 nền kinh tế một cách vội vã, không thực hiện tham vấn riêng với từng quốc gia theo quy định, đồng thời cũng không giải trình lý do áp dụng các mức thuế gần như tương đồng đối với những nền kinh tế có chính sách thương mại rất khác nhau.
“Không tồn tại cơ sở hợp lý để liên kết cáo buộc về lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu với các mức thuế do Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ban hành”, nội dung đơn kiện nêu rõ. Theo các bang, Điều 301 chỉ cho phép áp dụng các biện pháp thương mại sau khi tiến hành điều tra đối với hành vi của một quốc gia cụ thể, đồng thời mọi mức thuế được áp dụng phải hướng đến mục tiêu chấm dứt chính hành vi đó.
Các quan chức thương mại Mỹ đã hoàn tất quá trình điều tra đối với 60 nền kinh tế trong khoảng 2,5 tháng, sau đó phân thành bốn nhóm để áp dụng thuế. Trong số này, hai mức thuế chủ yếu chỉ khác nhau 2,5 điểm phần trăm.
Đơn kiện cũng đề cập đến thời điểm ban hành thuế quan. Theo đó, USTR công bố biểu thuế mới vào ngày 23/7, chỉ một ngày trước khi mức thuế tạm thời 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại hết hiệu lực. Các bang khởi kiện cho rằng động thái này đã giúp chính sách thuế của Tổng thống Donald Trump được duy trì mà không bị gián đoạn.
Trước đó, vào tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ việc áp dụng thuế nhập khẩu của ông Trump theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Ngay trong ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thêm 10% thuế nhập khẩu, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Đến tháng 5, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) tiếp tục tuyên vô hiệu mức thuế nhập khẩu 10%. Tuy nhiên, phán quyết chỉ tạm thời ngăn việc thực thi đối với bang Washington và hai doanh nghiệp nhỏ.
