Trước đà tăng mạnh của giá xăng dầu, nhiều nước châu Âu đã chi hàng tỷ euro để hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời giảm thuế nhiên liệu.
Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2, nhiều quốc gia đã nhanh chóng áp dụng các biện pháp chính sách để giảm tác động của tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng và giá nhiên liệu tăng mạnh đối với nền kinh tế.
Trong 10 quốc gia có phản ứng chính sách tích cực nhất, 7 nước là thành viên Liên minh châu Âu (EU). Các biện pháp được đưa ra khi giá xăng dầu duy trì ở mức kỷ lục, khiến người dân châu Âu ngày càng bất bình.
Theo ước tính của Transport & Environment, người dân EU phải chi thêm 203 triệu euro (231 triệu USD) mỗi ngày cho dầu diesel. Tuần trước, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận định giá năng lượng và chi phí vay tăng đang gây sức ép lớn lên cả người dân lẫn doanh nghiệp.
Lãnh đạo EU đã tạm thời cho phép các nước thành viên linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ hộ gia đình và các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng, như nông nghiệp, vận tải và thủy sản. Một số chính phủ vì thế đang dành hàng tỷ euro để giảm tác động của khủng hoảng năng lượng đối với nền kinh tế.
Ngày 22/9, Chính phủ Pháp công bố gói hỗ trợ 450 triệu euro nhằm mở rộng các chương trình trợ cấp hiện hành. Theo đó, khoảng 5,5 triệu người lao động đi làm với tổng quãng đường cả đi lẫn về trên 30 km, hoặc lái xe hơn 8.000 km mỗi năm phục vụ công việc, có thể được hỗ trợ 100 euro tiền nhiên liệu từ nay đến cuối năm 2026.
Gói hỗ trợ cũng kéo dài trợ cấp nhiên liệu cho nông dân, ngư dân và doanh nghiệp xây dựng đến hết tháng 12. Bên cạnh đó, khoảng 5,8 triệu hộ gia đình sẽ nhận phiếu trị giá 48–277 euro để chi trả hóa đơn năng lượng trong mùa đông.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cảnh báo các quan chức EU rằng giá dầu có thể tiếp tục tăng mạnh nếu tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz kéo dài và đường ống dẫn nhiên liệu của Arab Saudi chưa được sửa chữa.
Ông cũng đề nghị bà Ursula von der Leyen thúc đẩy nới lỏng quy định của EU về chất lượng nhiên liệu, trong đó có việc nâng tỷ lệ pha trộn diesel sinh học từ 7% lên 10%.
Trong khi đó, Đức vừa gia hạn chính sách giảm thuế nhiên liệu đến hết năm. Từ ngày 1/10, biện pháp này giúp giá xăng dầu giảm 17 cent/lít nhưng dự kiến làm ngân sách hụt thu 2,5 tỷ euro. Chính phủ Đức cũng sẽ thảo luận với ngành dầu mỏ về phương án áp trần giá nhiên liệu từ ngày 1/1.
Tây Ban Nha tiếp tục áp dụng mức giảm thuế xăng dầu 5 cent/lít, được triển khai từ tháng 3. Mức giảm sẽ tự động tăng lên 20 cent/lít nếu giá nhiên liệu tăng hơn 15% so với cùng kỳ năm 2025. Chính phủ cũng duy trì trợ cấp nhiên liệu cho doanh nghiệp vận tải, nông dân và ngư dân. Những biện pháp này thuộc gói hỗ trợ 5 tỷ euro nhằm giảm tác động của chiến sự Trung Đông đối với giá năng lượng.
Một số quốc gia chọn tăng nguồn thu thuế để có thêm kinh phí ứng phó với giá nhiên liệu. Hy Lạp tăng thuế đối với hoạt động cờ bạc nhằm tài trợ các biện pháp hỗ trợ người dân. Ba Lan đề xuất đánh thuế cao hơn vào khoản lợi nhuận kỷ lục của một số doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nhiên liệu.
Để chủ động hơn về nguồn cung năng lượng, Italy hoãn kế hoạch tháo dỡ các nhà máy nhiệt điện than và đơn giản hóa đáng kể thủ tục đối với các dự án dầu khí. Trong khi đó, Litva hỗ trợ người dân bằng cách giảm 50% giá vé tàu.
Ngoài các chương trình trợ cấp trong nước, các nước EU còn sử dụng nguồn dự trữ dầu chiến lược theo thỏa thuận của 32 thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhằm đưa 400 triệu thùng dầu ra thị trường.
EU cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu từ Nga bằng cách phát triển điện tái tạo và chuyển các hệ thống, ngành công nghiệp sang sử dụng điện thay cho nhiên liệu hóa thạch. Theo bà von der Leyen, đẩy mạnh điện khí hóa có thể giúp khu vực tiết kiệm 260 tỷ euro (gần 297 tỷ USD) mỗi năm từ chi phí nhập khẩu dầu, khí đốt và các nhiên liệu hóa thạch khác.
Việc giảm phụ thuộc vào dầu Nga khiến châu Âu dựa nhiều hơn vào nguồn cung từ Mỹ. Năm ngoái, EU cam kết mua 750 tỷ USD năng lượng Mỹ trong ba năm. Chiến sự tại Trung Đông khiến quan hệ năng lượng này càng quan trọng, đồng thời đặt ra thêm khó khăn cho EU.
Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất cấm xuất khẩu dầu diesel để giảm giá nhiên liệu trong nước. EU lo ngại sẽ phải tìm nguồn cung thay thế nếu biện pháp này được áp dụng, nên Brussels đang vận động Washington từ bỏ ý định đó.
Ngày 24/9, người phát ngôn Ủy ban châu Âu Olof Gill cho rằng kế hoạch này không phù hợp. Theo ông, hợp tác năng lượng giữa EU và Mỹ đang ổn định, mang lại lợi ích cho cả hai phía; mọi sự gián đoạn đều có thể gây tác động bất lợi cho đôi bên.
