Thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ cho thấy sự suy giảm đáng kể trong lực lượng cử tri từng đóng vai trò quan trọng giúp ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống.
Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng sau chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024, khi giành ưu thế tại hầu hết các bang chiến trường quan trọng. Tuy nhiên, chỉ hai năm sau, vị thế chính trị của ông đã có những biến động đáng kể. Nhiều nhóm cử tri từng đóng vai trò then chốt trong chiến thắng của ông nay không còn dành sự ủng hộ tương tự cho các ứng viên đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Bình luận viên Aaron Zitner của The Wall Street Journal (WSJ) nhận định rằng sự suy giảm nhanh chóng về mức độ ủng hộ chính trị đối với ông Trump là hiện tượng hiếm gặp trong lịch sử chính trường Mỹ, xét cả về tốc độ lẫn quy mô.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận cuộc chiến tại Iran là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến đảng Cộng hòa mất đi sự ủng hộ của cử tri. Bên cạnh đó, kết quả các cuộc khảo sát cho thấy những khó khăn kinh tế, đặc biệt là lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, đã làm gia tăng sự bất mãn trong một bộ phận cử tri trẻ từng bỏ phiếu cho ông Trump.
Ngoài những yếu tố trên, bình luận viên Aaron Zitner cho rằng việc ông Trump can dự quá sâu vào quá trình lựa chọn ứng viên trong các cuộc bầu cử sơ bộ cũng khiến đảng Cộng hòa gặp bất lợi khi phải đưa ra tranh cử những gương mặt bị đánh giá là đặc biệt yếu. Tại Nam Carolina, cử tri được cho là đã bác bỏ ứng viên Thượng viện Darline Graham do ông Trump hậu thuẫn, qua đó mở đường cho một ứng viên đảng Dân chủ giành chiến thắng lần đầu tiên sau 28 năm.
Tại Texas, việc Tổng thống Donald Trump hậu thuẫn Ken Paxton, cựu tổng chưởng lý từng bị luận tội và đối mặt với các cáo buộc tham nhũng, được cho là đã khiến một bộ phận cử tri chuyển sang ủng hộ ứng viên James Talarico. Theo thông tin được nêu, diễn biến này góp phần giúp đảng Dân chủ giành được ghế Thượng viện tại Texas lần đầu tiên sau hơn 30 năm.
Tại Kentucky, đảng Dân chủ được cho là đã giành chiến thắng trong một cuộc đua vào Hạ viện ở khu vực mà ông Trump từng dẫn trước đối thủ khoảng 15 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử năm 2024.
Tại Florida, dù đảng Cộng hòa đã điều chỉnh lại bản đồ bầu cử nhằm giành lợi thế, đảng Dân chủ vẫn bảo vệ thành công ít nhất 3 ghế tại Hạ viện.
“Đây thực sự là một thất bại thảm hại”, ông Tom Rath, cựu thành viên Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa tại bang New Hampshire, nhận định.
“Những diễn biến hôm nay đánh dấu một bước ngoặt gây chấn động nền chính trị Mỹ. Ngay cả từ ‘địa chấn’ cũng khó có thể diễn tả hết mức độ của sự kiện này”, ông Jason Villalba, cựu hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Texas, đánh giá. “Phong trào MAGA, Tổng thống Trump và toàn bộ đường lối chính trị mang dấu ấn của ông đã bị cử tri bác bỏ”.
MAGA suy giảm
Từng quen với việc xoay chuyển tình thế chính trị và phá vỡ những giới hạn truyền thống đối với quyền lực hành pháp, Tổng thống Trump hiện phải đối diện với cả Thượng viện lẫn Hạ viện nằm dưới sự kiểm soát của đảng Dân chủ, lực lượng đã tuyên bố sẽ đảo ngược phần lớn các chính sách trong chương trình nghị sự của ông.
Theo dự đoán của Zitner, đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ tìm cách xoa dịu sự bất mãn của cử tri bằng việc tiến hành các cuộc điều tra liên quan đến lợi ích tài chính của ông Trump, khôi phục những chương trình bảo hiểm y tế từng bị đảng Cộng hòa cắt giảm, đồng thời tăng cường giám sát các chiến dịch trục xuất.
Trong bối cảnh đó, phong trào MAGA, một trong những lực lượng hậu thuẫn chính trị quan trọng nhất của Tổng thống Donald Trump, đang bắt đầu bộc lộ dấu hiệu rạn nứt sau thời gian dài duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ dành cho ông. Lực lượng cử tri nòng cốt này từng góp phần đưa đảng Cộng hòa lên đỉnh cao quyền lực khi kiểm soát cả Nhà Trắng và lưỡng viện Quốc hội, tạo điều kiện để ông Trump giải thể nhiều cơ quan liên bang và triển khai hàng loạt chính sách có ảnh hưởng sâu rộng về thương mại và đối ngoại.
Tuy nhiên, kết quả cuộc bầu cử ngày 3/11 cho thấy sự ủng hộ dành cho Tổng thống Trump đang có dấu hiệu suy giảm, khi ngay cả những cử tri vốn trung thành với đảng Cộng hòa cũng bắt đầu quay lưng với các chính sách của ông.
Theo kết quả khảo sát hơn 75.000 cử tri trong cuộc bầu cử giữa kỳ do tổ chức thăm dò SSRS thực hiện, hơn 1/4 số người ủng hộ đảng Cộng hòa cho rằng các chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump đã gây sức ép nặng nề lên nền kinh tế. Đồng thời, khoảng 1/4 nhận định những chính sách mà ông triển khai nhìn chung đã khiến tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn.
Tại các cuộc đua giành ghế Thượng viện ở Ohio, Texas, Kansas và nhiều bang chiến trường khác, các ứng viên đảng Cộng hòa gặp không ít khó khăn trong việc giành được sự ủng hộ từ chính nhóm cử tri truyền thống của mình. Trái lại, các ứng viên đảng Dân chủ nhận được sự hậu thuẫn gần như tuyệt đối từ lực lượng cử tri cùng đảng.
“Đây là hệ quả của việc lãnh đạo đất nước dựa trên cảm tính, thay vì dành thời gian xem xét và đánh giá thấu đáo tình hình trước khi đưa ra quyết định”, Steve Israel, cựu hạ nghị sĩ đảng Dân chủ đại diện bang New York, nhận định.
“Kết quả cuộc bầu cử cho thấy sự quay lưng trên diện rộng của cử tri, giáng một đòn đặc biệt nghiêm trọng vào ông Trump và đảng Cộng hòa”, Greg Strimple, chuyên gia thăm dò dư luận của đảng Cộng hòa tại Idaho, đánh giá.
Theo Zitner, kết quả bầu cử cũng cho thấy những hệ lụy nghiêm trọng từ chiến lược cầm quyền đầy rủi ro của Tổng thống Trump, khi ông quá chú trọng vào việc duy trì sự ủng hộ của lực lượng MAGA trung thành. Điều này thể hiện qua các biện pháp thắt chặt nhập cư, nỗ lực phản đối chính sách đa dạng tại các trường đại học và doanh nghiệp, cùng phong cách đăng tải nội dung trên mạng xã hội mang tính kích động.
“Chiến lược này đã khiến Tổng thống Trump ngày càng xa cách với phần đông cử tri ngoài lực lượng ủng hộ cốt lõi, đẩy ông vào thế cô lập và suy yếu trên chính trường, trong bối cảnh sự gắn bó giữa ông và cử tri đảng Cộng hòa cũng bắt đầu suy giảm”, Zitner nhận định.
“Những cử tri Cộng hòa có quan điểm ôn hòa, cùng nhóm cử tri độc lập vốn thiên về đảng Cộng hòa, đã đồng loạt quay lưng”, Strimple phân tích. “Ông Trump đã đi quá xa trong việc theo đuổi các chương trình nghị sự của mình”.
Đảng Cộng hòa thu hẹp
Theo Rath, đến từ New Hampshire, Tổng thống Trump đã làm thay đổi sâu sắc diện mạo đảng Cộng hòa, nhưng đồng thời cũng khiến lực lượng ủng hộ đảng bị thu hẹp khi gạt bỏ những người mà ông cho là không đủ trung thành. Ông Trump thường gọi những người này là “Đảng viên Cộng hòa chỉ trên danh nghĩa” (RINO) và nhiều lần công khai lên tiếng chỉ trích họ.
“Dù theo đuổi đường lối bảo thủ, đảng Cộng hòa vẫn cần sự đồng hành của những người có quan điểm ôn hòa. Tuy nhiên, sau nhiều năm liên tục bị ông Trump công khai bác bỏ với thông điệp rằng họ không được chào đón, những cử tri này cuối cùng cũng nhận ra vị trí của mình. Giờ đây, toàn bộ đảng Cộng hòa đang phải gánh chịu hậu quả”, Rath nói.
Theo kết quả khảo sát của Voter Poll, ứng viên Talarico nhận được sự ủng hộ của 99% cử tri đảng Dân chủ tham gia bỏ phiếu tại Texas, trong khi đối thủ Paxton chỉ giành được 88% phiếu bầu từ cử tri Cộng hòa. Đáng chú ý, nhóm cử tri độc lập nghiêng mạnh về phía đảng Dân chủ, với mức chênh lệch gần 30 điểm phần trăm.
Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại các bang có cuộc đua Thượng viện cạnh tranh quyết liệt. Tại Ohio, nơi cựu thượng nghị sĩ Dân chủ Sherrod Brown giành chiến thắng, khảo sát cho thấy ông nhận được 97% phiếu ủng hộ từ cử tri cùng đảng, trong khi đối thủ John Husted chỉ đạt 90% trong nhóm cử tri Cộng hòa. Đối với cử tri độc lập, ứng viên Dân chủ tiếp tục chiếm ưu thế với khoảng cách lên tới 25 điểm phần trăm.
Kết quả bầu cử giữa kỳ không chỉ làm thay đổi tương quan quyền lực tại Quốc hội Mỹ mà còn tạo thêm cơ hội cho đảng Dân chủ trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028. Phe Dân chủ có triển vọng giành lại những bang chiến trường như Ohio, Iowa và Bắc Carolina, vốn từng bỏ phiếu ủng hộ cựu tổng thống Barack Obama năm 2008 nhưng về sau chuyển sang hậu thuẫn Tổng thống Trump.
“Tôi thực sự bất ngờ trước kết quả này”, Villalba, cựu hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Texas, chia sẻ. “Tôi không nghĩ làn sóng thay đổi trong lựa chọn của cử tri lại diễn ra mạnh mẽ và trên diện rộng đến như vậy”.
