Tổng thống Trump lên nắm quyền với cam kết giảm chi phí năng lượng cho người dân Mỹ. Nhưng, giá nhiên liệu tại nước này hiện lại tăng lên mức cao lịch sử.
Theo OPIS, đơn vị cung cấp dữ liệu thị trường thuộc Dow Jones, giá dầu diesel trung bình tại Mỹ ngày 4/9 đạt 5,85 USD/gallon, tương đương 1,55 USD/lít. Mức giá này đã thiết lập kỷ lục mới, vượt đỉnh năm 2022, thời điểm xung đột Nga – Ukraine gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Người dân Mỹ bước vào kỳ nghỉ Lễ Lao động với giá xăng cao nhất từng được ghi nhận trong cùng thời điểm hằng năm. Giá xăng hiện vào khoảng 4,15 USD/gallon, tương đương 1,1 USD/lít, tăng 0,25 USD so với cùng kỳ năm ngoái.
Tuy nhiên, mức tăng của dầu diesel còn đáng lo hơn do loại nhiên liệu này giữ vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế Mỹ. Xe tải và tàu hỏa dùng diesel để vận chuyển hàng hóa trên toàn quốc, trong khi nông dân cần nhiên liệu này phục vụ hoạt động gieo trồng. Khi giá diesel leo thang, doanh nghiệp có thể chuyển phần chi phí phát sinh sang người tiêu dùng, làm giá hàng hóa tại siêu thị tăng theo.
Hai tập đoàn thực phẩm J.M. Smucker và Campbell’s gần đây cảnh báo chi phí logistics đang chịu tác động ngày càng rõ từ lạm phát. Các nghị sĩ đảng Dân chủ cho biết hồi tháng 7 rằng, chỉ tính trong mùa gieo trồng, nông dân Mỹ đã phải chi thêm 1,4 tỷ USD cho dầu diesel so với cùng kỳ năm trước.
Theo William O’Neil, nhà phân tích của S&P Global, nguồn cung tại thị trường Mỹ hiện ở mức rất hạn chế. Ông cho rằng chưa có giải pháp rõ ràng để ngăn áp lực giá cả tiếp tục kéo dài.
Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trong nhiều tháng do xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn dầu thô chuyển tới các nhà máy lọc dầu quy mô lớn ở châu Á. Các cuộc tấn công của Iran cũng gây thiệt hại cho một số cơ sở lọc dầu quan trọng tại Trung Đông, trong khi drone Ukraine khiến nhiều nhà máy ở Nga phải tạm dừng hoạt động. Cùng lúc, Mỹ vẫn xuất khẩu dầu diesel ra thị trường thế giới, khiến áp lực tăng giá trong nước càng lớn.
Tình trạng khan hiếm nguồn cung diễn ra đúng lúc nông dân Mỹ chuẩn bị bước vào mùa thu hoạch. Tại nhiều khu vực ở Đông Bắc nước này, nhu cầu sử dụng dầu sưởi để giữ ấm sẽ xuất hiện trong chưa đầy một tháng tới. Ngoài ra, một số nhà máy lọc dầu đang tạm ngừng sản xuất để bảo trì định kỳ, khiến nguồn cung càng thêm eo hẹp.
Các lãnh đạo ngành dầu khí Mỹ đã nhiều lần cảnh báo nguy cơ giá nhiên liệu tăng cao trong những tháng qua. Tuy nhiên, Nhà Trắng cho rằng các dự báo này quá bi quan, bởi dù eo biển Hormuz đóng cửa, giá dầu Mỹ không vượt 100 USD/thùng như lo ngại mà chỉ dao động quanh 80–90 USD. Diễn biến này chủ yếu nhờ Tổng thống Trump tạo được niềm tin rằng xung đột vẫn trong tầm kiểm soát.
Theo giới phân tích, ngoài biện pháp hạn chế xuất khẩu dầu diesel, chính quyền Tổng thống Trump gần như không còn nhiều lựa chọn để kiềm chế đà tăng của giá nhiên liệu. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nhiều lần công khai phản đối phương án này, trong khi một quan chức Nhà Trắng gần đây khẳng định trên WSJ rằng chưa có kế hoạch áp dụng lệnh cấm. Dù vậy, giá năng lượng leo lên mức kỷ lục có thể khiến đề xuất này một lần nữa trở thành chủ đề tranh luận.
Trong bối cảnh xung đột diễn ra tại nhiều khu vực, các quốc gia đang tìm đến Mỹ để bổ sung nguồn cung nhiên liệu. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong 4 tuần kết thúc ngày 28/8, lượng dầu diesel xuất khẩu của Mỹ đạt trung bình 1,77 triệu thùng mỗi ngày, tăng khoảng 31% so với cùng kỳ năm ngoái.
Kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát, giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng 56%. Chia sẻ với WSJ, tài xế xe tải Scott Litchfield ở Boston cho biết chi phí nhiên liệu càng lớn thì số tiền còn lại để thanh toán các hóa đơn và tạo lợi nhuận vào cuối năm càng ít.
Công ty vận tải nơi ông Litchfield làm cố vấn hiện khai thác 8 xe tải cỡ trung, mỗi xe tiêu thụ khoảng 40–60 gallon nhiên liệu mỗi ngày. Theo ước tính của ông, chi phí nhiên liệu của doanh nghiệp đã tăng thêm 480–640 USD mỗi ngày, buộc công ty phải điều chỉnh giá dịch vụ đối với một số khách hàng.
Trong tuần này, Tổng thống Trump kêu gọi các lãnh đạo ngành lọc dầu đẩy mạnh giải pháp hạ giá nhiên liệu, bao gồm xây dựng thêm nhà máy mới. Tuy nhiên, các doanh nghiệp hiện đã vận hành cơ sở lọc dầu gần hết công suất để tối ưu lợi nhuận, đồng thời không hào hứng với những dự án mới cần vốn đầu tư hàng tỷ USD.
Giá nhiên liệu tăng mạnh đang ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều tập đoàn thực phẩm hàng đầu tại Mỹ. J.M. Smucker cho biết áp lực lạm phát cao hơn dự kiến, một phần do chi phí vận chuyển gia tăng. Campbell’s cũng dự báo chi phí logistics trong năm tài chính 2027 có thể tăng ở mức hai chữ số.
Litchfield cho biết ông rất bất bình trước các quyết định của chính quyền, đồng thời cho rằng Mỹ không có lý do để can dự vào cuộc chiến tại Iran.
