Việc ông Trump trao tiền cho các trợ lý Nhà Trắng đã gây tranh luận về quy định cấm nhân viên chính phủ nhận thêm thu nhập từ các nguồn bên ngoài.
Theo các bản kê khai tài chính được chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố vào cuối tuần trước, ba nhân viên Nhà Trắng, trong đó có nữ trợ lý Natalie Harp, đã nhận “quà tặng bằng tiền mặt nhân dịp lễ” trị giá 45.000 USD từ ông Trump.
Hai người còn lại là Margo Martin, cố vấn truyền thông thường xuyên tháp tùng ông Trump và ghi lại các hoạt động hằng ngày để đăng trên mạng xã hội, cùng Chamberlain Harris, trợ lý Nhà Trắng kiêm thư ký của Tổng thống. Trước đó, Walt Nauta, người phụ trách hoạt động tại Phòng Bầu dục, cũng kê khai đã nhận món quà trị giá 20.000 USD từ ông Trump.
Luật liên bang Mỹ cấm nhân viên chính phủ nhận thêm tiền từ nguồn bên ngoài, ngoài khoản lương được chi trả theo quy định. Điều này nhằm ngăn các khoản hỗ trợ tài chính tác động đến việc thực hiện công vụ.
Richard Painter, cựu luật sư phụ trách vấn đề đạo đức tại Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush, nhận định ông Trump muốn bù đắp thu nhập để các nhân viên yên tâm làm việc tại Nhà Trắng. Tuy nhiên, ông Painter cho rằng ông Trump không được phép làm như vậy.
Quy định được ông Painter viện dẫn là Điều 209, Quy chế 18 thuộc Bộ luật Liên bang Mỹ. Theo đó, người vi phạm có thể đối mặt với mức án tối đa 5 năm tù và khoản tiền phạt lên tới 50.000 USD. Do thời hiệu truy cứu trách nhiệm là 5 năm, ông Trump vẫn có khả năng bị chính quyền kế nhiệm xem xét vụ việc sau khi ông kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 1/2029.
Trao đổi với Forbes, ông Painter nói Bộ Tư pháp dưới một chính quyền tương lai có thể mở lại vụ việc và cân nhắc truy cứu trách nhiệm đối với ông Trump. Ông cũng cho rằng việc trao khoản tiền này là một quyết định “thực sự tồi tệ”.
Giáo sư luật Richard Briffault của Đại học Columbia cho biết người sử dụng lao động có thể tặng quà cho nhân viên. Tuy nhiên, ông nhận định các khoản tiền trong trường hợp này “cao hơn rất nhiều so với một món quà Giáng sinh thông thường”. Đồng tình với ông Painter, ông Briffault cho rằng việc trao tiền dường như không phù hợp với quy định liên bang.
Ông Kedric Payne, cố vấn cấp cao của tổ chức phi lợi nhuận Campaign Legal Center và từng giữ chức phó cố vấn tại Văn phòng Đạo đức Quốc hội, cũng đánh giá giá trị của các khoản tiền là chi tiết đáng lưu ý.
Theo ông Payne, các thông tin hiện có cho thấy ông Trump dường như đã chi thêm tiền cho các trợ lý ngoài khoản lương chính thức của họ.
Harp, Martin và Harris đều nhận mức lương khoảng 150.000 USD mỗi năm. Sau khi tính thêm khoản tiền được tặng, tổng thu nhập của từng người tăng lên 195.000 USD, ngang với lương của một số quan chức cấp cao nhất tại Nhà Trắng. Nauta cũng đạt mức thu nhập tương tự khi cộng khoản quà 20.000 USD vào tiền lương 175.000 USD.
Ông Payne cho rằng sự trùng khớp này là một “tín hiệu đáng lo ngại”. Ông đề nghị Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ xem xét vụ việc và cân nhắc chuyển hồ sơ cho Bộ Tư pháp nếu thấy cần thiết. Tuy nhiên, giáo sư Briffault đánh giá khả năng Bộ Tư pháp dưới chính quyền đương nhiệm tiến hành điều tra là “bằng không”.
Ông Donald K. Sherman, Chủ tịch tổ chức giám sát Citizens for Responsibility and Ethics in Washington (CREW), nhận định Tổng thống Trump dường như đã tự quyết định tăng thu nhập cho những nhân viên thân cận nhất. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền vừa công bố kế hoạch đóng băng lương công chức cách đó hai tuần.
Theo ông Sherman, nếu Nhà Trắng xem các khoản tiền trên là “quà giữa những người bạn”, họ cần chứng minh người nhận thực sự có quan hệ bạn bè với ông Trump và việc trao tiền bắt nguồn từ mối quan hệ cá nhân. CREW từng tham gia nhiều vụ kiện liên quan đến chính quyền Tổng thống Trump.
Ngày 9/9, Harp, Nauta và Martin cùng Tổng thống Trump tới Dallas, bang Texas, tham dự đại hội giữa nhiệm kỳ của đảng Cộng hòa. Riêng Harris được ông Trump bổ nhiệm vào Ủy ban Mỹ thuật Mỹ hồi tháng 1. Cơ quan này có nhiệm vụ giám sát một số dự án được Tổng thống đặc biệt quan tâm, bao gồm phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng.
Ông Sherman cho rằng những quyết định như vậy của Tổng thống Trump đều có mục đích. Theo ông, việc trao các khoản tiền có thể nhằm tăng cường sự gắn bó và lòng trung thành của những trợ lý thân cận nhất với ông Trump.
Ông Don Fox, từng giữ chức quyền Giám đốc Văn phòng Đạo đức Chính phủ dưới thời Tổng thống Barack Obama, cho rằng các thông tin được công bố chưa đủ cơ sở để khẳng định có sai phạm. Dù vậy, việc các trợ lý nhận khoản tiền lớn từ Tổng thống vẫn khiến ông quan ngại, bởi người nhận có thể cảm thấy chịu ơn người trao tiền.
Phía Nhà Trắng bác bỏ quan điểm này. Người phát ngôn Davis Ingle cho biết Tổng thống có thói quen tặng quà Giáng sinh cho những người thân thiết, trong đó đôi khi có cả nhân viên và trợ lý. Hoạt động này được cho là đã diễn ra khi ông làm việc trong chính phủ cũng như trong thời gian còn hoạt động ở khu vực tư nhân.
Theo Bridget Luckey, cây viết của trang pháp lý Law Commentary, không thể chỉ dựa vào giá trị khoản tiền để kết luận Điều 209 có được áp dụng hay không. Yếu tố then chốt là cần làm rõ ông Trump trao tiền với tư cách quà tặng cá nhân hay đây là khoản chi trả liên quan đến công việc của các trợ lý tại Nhà Trắng.
Về phía Nhà Trắng, người phát ngôn Davis Ingle khẳng định những khoản tiền trên không gắn với nhiệm vụ của người nhận và không thuộc trường hợp bị pháp luật cấm. Vì vậy, theo ông, việc trao tiền vẫn phù hợp với các quy định pháp lý và chuẩn mực đạo đức hiện hành.
Hãng tin CBS News lưu ý quy định này chỉ cấm nhân viên liên bang nhận quà từ cấp dưới hoặc những quan chức có mức lương thấp hơn, chứ không cấm cấp dưới nhận quà từ cấp trên. Chính quyền Tổng thống Trump cũng đã công khai các khoản tiền và kê khai chúng là “quà tặng bằng tiền mặt vào dịp lễ”.
