Chiến sự tại Trung Đông đang khiến chi phí năng lượng của người Mỹ tăng cao và có thể tiếp tục leo thang nếu xung đột kéo dài.
Theo công cụ giám sát chi phí của Trường Quan hệ Quốc tế và Công chúng Watson thuộc Đại học Brown, kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2, người tiêu dùng Mỹ đã phải trả thêm 100,9 tỷ USD cho xăng và dầu diesel. Khoản chi này tương đương khoảng 770 USD đối với mỗi hộ gia đình và có thể tiếp tục tăng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao.
Trao đổi với CNN vào cuối tuần qua, Tom Kloza, cố vấn trưởng về năng lượng tại Gulf Oil, nhận định Mỹ đang bước vào mùa thu có giá xăng cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn là giá dầu diesel tăng, bởi diễn biến này có thể kéo chi phí của nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế đi lên.
Nghiên cứu của Trường Watson đánh giá khoản chi phí phát sinh mà người tiêu dùng phải gánh chịu bằng cách đối chiếu giá năng lượng thực tế với kịch bản giả định không xảy ra chiến sự. Dù giá năng lượng chưa tăng mạnh như những lo ngại ban đầu, dữ liệu theo dõi vẫn cho thấy xung đột đang làm suy giảm thu nhập khả dụng của người Mỹ.
Riêng đối với xăng, người tiêu dùng Mỹ đã phải trả thêm 55 tỷ USD, tương đương bình quân 422 USD mỗi hộ gia đình. Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá xăng ngày 8/9 đã chạm mức cao nhất trong ba tháng, vượt 4,15 USD mỗi gallon, tương đương khoảng 1,1 USD một lít.
Cùng thời điểm năm ngoái, giá xăng chỉ ở mức 3,2 USD mỗi gallon và khoảng 2,98 USD trước khi chiến sự bùng phát. Tuy nhiên, mức giá hiện tại vẫn thấp hơn đáng kể so với 4,56 USD vào tháng 5 và kỷ lục 5,02 USD thiết lập năm 2022, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Dầu diesel, loại nhiên liệu quan trọng đối với xe tải, tàu hỏa, máy kéo và tàu thuyền, cũng đang lập mức giá cao chưa từng có. Giá dầu diesel trung bình hiện đạt 5,90 USD mỗi gallon, tăng mạnh so với 3,76 USD trước khi xung đột nổ ra, đồng thời vượt qua kỷ lục cũ ghi nhận năm 2022.
Theo Trường Watson, người tiêu dùng Mỹ đã phải trả thêm 46 tỷ USD cho dầu diesel, tương đương bình quân khoảng 348 USD đối với mỗi hộ gia đình.
Dữ liệu của AAA cho thấy giá loại nhiên liệu này đã tăng hơn 60% kể từ đầu năm và gần như chắc chắn ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong 26 năm. Một số chuyên gia phân tích cảnh báo giá dầu diesel có thể tiếp tục leo thang trong thời gian tới.
Goldman Sachs đã nâng dự báo giá dầu Brent vào tháng 12 lên 85 USD mỗi thùng. Ngân hàng này cũng điều chỉnh dự báo giá trung bình trong năm tới từ 75 USD lên 80 USD mỗi thùng. Hiện giá dầu Brent ở mức 99,4 USD một thùng.
Theo Goldman Sachs, sản lượng dầu tại Trung Đông có thể chỉ bắt đầu phục hồi từ nửa cuối năm sau. Ngân hàng cảnh báo giá Brent có khả năng vượt 120 USD mỗi thùng nếu sản lượng tại khu vực vùng Vịnh tiếp tục thấp hơn đáng kể so với thời điểm trước chiến sự.
Tuy nhiên, giá dầu thô tăng cao không phải là vấn đề duy nhất. Công suất lọc dầu toàn cầu hiện không đủ đáp ứng nhu cầu chuyển dầu thô thành xăng, nhiên liệu hàng không và dầu diesel.
Ba trong bốn trung tâm lọc dầu lớn nhất thế giới gồm Trung Đông, Nga và Trung Quốc đang bị hạn chế hoạt động do ảnh hưởng của chiến sự và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Vì vậy, các nhà máy lọc dầu tại Mỹ phải vận hành gần hết công suất để bù đắp nguồn cung thiếu hụt.
Đây là một cuộc khủng hoảng diễn biến âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng lo ngại. Ông Kloza nói.
Mỹ dự kiến công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 vào ngày 11/9. Dữ liệu được dự báo cho thấy giá cả tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong bối cảnh lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể phải cân nhắc nghiêm túc việc nâng lãi suất tại cuộc họp chính sách vào tuần tới.
