Sau một năm kể từ “Ngày Giải phóng”, Nhà Trắng nhấn mạnh những kết quả như thu hút thêm vốn đầu tư và thu hẹp thâm hụt. Nhiều chuyên gia và nhà đầu tư vẫn bày tỏ lo ngại rằng hiệu quả tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu suy giảm.
Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố áp dụng mức thuế đối ứng từ 10% đến 50% đối với toàn bộ các đối tác thương mại. Trong những tháng sau đó, chính sách thuế quan liên tục biến động khi ông tiến hành đàm phán và đạt được nhiều thỏa thuận mới.
Đến ngày 20/2, Tòa án Tối cao đã bác bỏ các mức thuế được ban hành dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Chỉ vài giờ sau phán quyết, ông Trump tiếp tục công bố mức thuế nhập khẩu bổ sung 10%, áp dụng theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với thời hạn kéo dài 150 ngày.
Trong khi đó, các biện pháp thuế áp dụng theo Điều 232 – tập trung vào các mặt hàng như thép, nhôm, chất bán dẫn và một số sản phẩm khác vẫn được giữ nguyên hiệu lực.
Nhà Trắng cho rằng nền kinh tế Mỹ hiện “vững vàng hơn, cạnh tranh hơn và an toàn hơn”. Người phát ngôn Kush Desai nhấn mạnh rằng kể từ “Ngày Giải phóng”, nhiều kết quả đáng chú ý đã đạt được, gồm hơn 20 thỏa thuận thương mại mới, lượng đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào lĩnh vực sản xuất, giá thuốc đi xuống và thâm hụt thương mại hàng hóa được cải thiện.
Số liệu từ chính quyền của ông Trump cho thấy thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ đã thu hẹp 24% trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 2/2026 so với cùng kỳ trước đó. Riêng với Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU), mức thâm hụt giảm lần lượt 32% và gần 40%. Đồng thời, cán cân thương mại hàng hóa song phương của Mỹ cũng được cải thiện với hơn 63% đối tác.
Bên cạnh đó, chỉ số sản xuất công nghiệp của Mỹ đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2019. Nhà Trắng dẫn lại nghiên cứu của Ngân hàng Anh, cho biết giá xuất khẩu trung bình vào thị trường Mỹ đã đi xuống, trong khi giá xuất khẩu sang các thị trường khác không giảm, cho thấy các nhà sản xuất nước ngoài đang chia sẻ phần chi phí thuế quan thông qua việc hạ giá xuất khẩu.
Tuy nhiên, bức tranh kinh tế không hoàn toàn tích cực. Nhóm chuyên gia David Hebert (American Institute for Economic Research) và Donald Boudreaux, Giáo sư tại Đại học George Mason, cho rằng việc so sánh năm 2025 với 2024 là chưa hợp lý, nhất là khi ông Trump từng đánh giá kinh tế Mỹ năm 2024 là “đã chết”.
Số liệu cho thấy GDP thực năm 2025 tăng 2,1%, thấp hơn 2,8% của năm 2024. Tăng trưởng việc làm đạt 0,5%, giảm so với 1,2%. FDI chỉ tăng 1,2% (so với 2,7% năm trước), trong khi đầu tư trong nước tăng 2%, thấp hơn mức 3% của năm liền kề.
Nhập khẩu năm 2025 tăng 4% so với 2024, đạt khoảng 3.400 tỷ USD, chủ yếu do doanh nghiệp đẩy mạnh nhập hàng sớm. Thâm hụt hàng hóa cũng tăng khoảng 2%, lên 1.240 tỷ USD.
Hai nhà kinh tế cho rằng chưa có bằng chứng cho thấy thuế quan của ông Trump đã giúp “hồi sinh” nền kinh tế Mỹ như tuyên bố.
Thuế quan cũng kéo theo chi phí cao hơn cho người tiêu dùng. Tháng 8/2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cho biết người dân phải gánh tới 94% chi phí từ thuế quan, đến cuối năm, tỷ lệ này giảm nhưng vẫn ở mức 86%.
Các nhà bán lẻ như Walmart, Best Buy và Macy’s đã điều chỉnh tăng giá một số mặt hàng để bù đắp chi phí. Giá thực phẩm tăng 2,9% so với cùng kỳ, khiến một hộ gia đình điển hình tại Mỹ phải chi thêm khoảng 1.500 USD mỗi năm, theo Yale Budget Lab.
Theo nhà kinh tế Douglas Irwin (Đại học Dartmouth), hơn một nửa kim ngạch nhập khẩu của Mỹ là đầu vào cho sản xuất. Việc áp thuế khiến nguồn lực bị chuyển sang các sản phẩm nội địa có chi phí cao hơn thay vì hàng nhập khẩu rẻ, qua đó làm tăng chi phí sản xuất và giá tiêu dùng, kéo chậm tăng trưởng kinh tế.
Đến tháng 3/2026, chỉ 31% cử tri ủng hộ chính sách kinh tế của ông Trump theo khảo sát của CNN mức thấp nhất trong sự nghiệp của ông, giảm từ 44% một năm trước. Đồng thời, 65% người được hỏi cho rằng các chính sách của ông khiến tình hình kinh tế xấu đi, cao hơn bất kỳ mức nào từng ghi nhận dưới thời ông Biden.
Trên thị trường chứng khoán, năm 2025, Dow Jones tăng 13%, S&P 500 tăng 16% và Nasdaq tăng 20%, nhưng vẫn kém hơn phần lớn các thị trường phát triển khác, dù trước đó từng dẫn đầu trong nhiều năm.
Ví dụ, DAX (Đức) tăng 23%, Nikkei 225 (Nhật Bản) tăng 26%, S&P/TSX (Canada) tăng 29% và Kospi (Hàn Quốc) tăng tới 76%. Với đặc tính phản ánh kỳ vọng, những con số này cho thấy kinh tế toàn cầu vẫn duy trì đà tăng trưởng, dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ do các chính sách thuế quan của ông Trump.
Ông Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, cho biết nhà đầu tư đang đánh giá lại mức độ tiếp xúc với tài sản Mỹ. Nguyên nhân gồm chính sách thuế quan và chiến lược thương mại của ông Trump, lo ngại về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang, các hoạt động quân sự tại Mỹ Latinh và Trung Đông, cùng với định giá thị trường cao và thâm hụt liên bang gia tăng.
Ông cho rằng nhà đầu tư ngày càng thận trọng trong việc phân bổ vốn trong bối cảnh hậu “Ngày Giải phóng”, khi các bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống có thể tác động mạnh đến kinh tế, chính trị và quân sự.
Ông thừa nhận thị trường chứng khoán Mỹ đã phục hồi mạnh từ đáy sau “Ngày Giải phóng”, nhưng không còn giữ vị thế ưu tiên như phần lớn thời gian kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009. Nói cách khác, quan điểm “Mỹ là trung tâm, phần còn lại kém quan trọng” không còn chi phối như trước.
Chuyên gia Dorian Carrell, Trưởng bộ phận thu nhập đa tài sản tại Schroders, cho rằng những bất ổn liên quan đến xung đột Iran, áp lực trong lĩnh vực tín dụng tư nhân và mức chi tiêu lớn cho AI đang khiến các nhà đầu tư quốc tế phải xem xét lại chiến lược.
Ông cho rằng sau một năm kể từ “Ngày Giải phóng”, môi trường đầu tư vốn được dẫn dắt bởi chính sách và có tính đồng bộ đang dần chuyển sang trạng thái chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ các ưu tiên trong nước, căng thẳng địa chính trị và sự thiếu nhất quán, khó dự đoán.
Trong khi đó, Wall Street Journal cho rằng để bù đắp việc suy giảm tiếp cận thị trường Mỹ, các quốc gia đang hạ rào cản và tăng cường thương mại với nhau. Nhà kinh tế David Hebert (American Institute for Economic Research) cho rằng thế giới không phi toàn cầu hóa mà đang tái toàn cầu hóa, xoay quanh các đối tác tuân thủ luật lệ, thay vì những bên sử dụng thuế quan như công cụ áp đặt.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai bày tỏ sự lạc quan, cho rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình chuyển đổi thương mại toàn cầu của Tổng thống. Ông nói khi các thỏa thuận đầu tư và thương mại hiện tại tiếp tục có hiệu lực và thêm nhiều thỏa thuận mới được ký kết, người dân Mỹ có thể tin rằng những điều tốt đẹp nhất vẫn ở phía trước.
