Giới chức Nga và Mỹ đang trao đổi về khả năng nhà đầu tư Mỹ tham gia dự án đường ống Nord Stream, đồng thời xem xét việc nối lại bán khí đốt cho EU.
Theo nguồn tin của Reuters, ông Kirill Dmitriev, cố vấn thân cận của Tổng thống Nga Vladimir Putin, và Đặc phái viên Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã gặp nhau tại Moskva và New York trong những tuần gần đây.
Các cuộc trao đổi được cho là có đề cập đến khả năng một nhà đầu tư Mỹ tham gia công ty quản lý hệ thống đường ống Nord Stream, từng vận chuyển khí đốt từ Nga sang Đức trước khi xung đột Ukraine nổ ra.
Ông Kushner đang làm trung gian thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn giữa Nga và Ukraine, xem hợp tác kinh doanh là yếu tố then chốt giúp khôi phục hòa bình. Thỏa thuận này sẽ tạo cơ hội cho nhà đầu tư Mỹ hưởng lợi từ nguồn khí đốt cung cấp cho châu Âu khi chiến sự chấm dứt.
Bình luận về các cuộc tiếp xúc liên quan đến đường ống, một quan chức Nhà Trắng cho biết mọi thỏa thuận đều phải được Nga đàm phán với Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) và Bộ Tài chính Mỹ, đồng thời bảo đảm lợi ích cho người nộp thuế và doanh nghiệp Mỹ.
Trước khi xung đột Ukraine nổ ra, Đức nhập hơn một nửa lượng khí đốt đáp ứng nhu cầu trong nước từ Nga qua đường ống Nord Stream. Hệ thống này sau đó ngừng vận hành khi Moskva hạn chế nguồn cung sang châu Âu và đường ống bị tấn công.
Mức độ quan tâm của Washington đối với việc nối lại dòng khí đốt Nga sang Đức, nước tiêu thụ năng lượng lớn nhất châu Âu, hiện chưa rõ. Một quan chức nhận định những trở ngại hiện nay khiến cơ hội đạt thỏa thuận trong trung hạn rất thấp.
Thị trường khí đốt châu Âu đã biến đổi mạnh kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khí đốt Nga đáp ứng khoảng 10% tổng nhu cầu của EU năm 2025, giảm từ gần 40% năm 2021.
Nguồn cung từ Nga giảm chủ yếu do lượng khí đốt nhập qua đường ống sụt gần 90%, tương đương 120 tỷ m³ trong giai đoạn 2021–2025. Tây Bắc Âu và Italy về cơ bản đã ngừng nhập khí đốt Nga qua đường ống, nhưng một số thị trường Trung và Đông Âu vẫn phụ thuộc vào nguồn cung này.
Hệ thống Nord Stream ngừng hoạt động hoàn toàn từ tháng 9/2022 đến nay. Gazprom đóng cửa Nord Stream 1 vô thời hạn từ ngày 2/9/2022, còn Nord Stream 2 ngừng vận hành vào cuối tháng sau khi bị tấn công.
Hệ thống Nord Stream hiện chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU. Nếu đạt thỏa thuận hợp tác với Nga, Tổng thống Trump có thể áp dụng miễn trừ hoặc nới lỏng các biện pháp này. Tuy nhiên, việc đó sẽ khó khăn hơn nếu đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới.
Châu Âu nhiều khả năng phản đối kế hoạch này. Người phát ngôn Bộ Kinh tế và Năng lượng Đức cho biết khí đốt Nga đang chịu trừng phạt của châu Âu, còn Đức đã có nguồn cung thay thế. Bà khẳng định việc đưa đường ống hoạt động trở lại phải được chính phủ chấp thuận và Berlin không mong muốn điều đó.
Một số nghị sĩ Đức lo ngại các thỏa thuận này sẽ bổ sung nguồn lực cho Moskva. Michael Kellner, nghị sĩ từng phụ trách chính sách năng lượng, cảnh báo Mỹ và Nga sẽ chia sẻ lợi nhuận, còn châu Âu phải trả giá đắt.
Ngược lại, đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD), chính đảng đang có mức ủng hộ cao nhất tại nước này, tán thành kế hoạch. Ông Dmitriev dự kiến gặp lãnh đạo AfD vào đầu năm tới để bàn về việc khôi phục hoạt động bán khí đốt Nga.
Theo nguồn tin, lãnh đạo Ba Lan đang theo sát các cuộc trao đổi về việc khôi phục hoạt động đường ống và phản đối quyết liệt. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) hướng tới chấm dứt dần nhập khẩu khí đốt Nga vào quý IV/2027, kết thúc hơn 50 năm phụ thuộc vào nguồn cung từ nước này.
Kế hoạch được EU phê duyệt cuối năm 2025 và đang được thực hiện. Khối đã cấm nhập khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga theo hợp đồng ngắn hạn từ cuối tháng 4, đồng thời áp dụng lệnh cấm với khí đốt qua đường ống theo các hợp đồng ngắn hạn từ giữa tháng 6.
Từ ngày 1/1/2027, EU sẽ chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu LNG của Nga. Đối với khí đốt vận chuyển qua đường ống, lượng nhập khẩu còn lại phải dừng chậm nhất vào ngày 1/11/2027.
Ngoài những sức ép về chính trị, việc bán quyền sở hữu công ty kiểm soát Nord Stream cho một nhà đầu tư Mỹ còn vướng nhiều rào cản khác. Tập đoàn năng lượng nhà nước Nga Gazprom đang sở hữu 51% cổ phần của công ty này.
Hai pháp nhân Đức nắm tổng cộng 31% cổ phần, trong khi phần vốn còn lại thuộc sở hữu của một doanh nghiệp Pháp và một doanh nghiệp Hà Lan.
Theo nguồn tin, hai cổ đông Đức muốn giữ lại phần vốn để duy trì ảnh hưởng của Đức nếu Gazprom bán cổ phần của mình. Gazprom chưa phản hồi về các thông tin liên quan đến Nord Stream.
