Nhằm kiềm chế lạm phát, giới chức Mỹ miễn thuế đối với thịt bò xay, đề xuất hỗ trợ tiền cho người dân và tìm biện pháp hạn chế xuất khẩu dầu diesel.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ sẽ diễn ra sau 5 tuần nữa, trong khi lạm phát vẫn chưa hạ nhiệt. Theo giới chuyên gia, chưa rõ chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể đưa ra chính sách nào đủ hiệu quả để xoa dịu các cử tri mệt mỏi vì giá cả tăng cao, qua đó giúp đảng Cộng hòa giữ quyền kiểm soát Quốc hội.
Lạm phát Mỹ đã vượt mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) trong hơn 5 năm liên tiếp. Giữa tháng này, Fed lần đầu nâng lãi suất sau 3 năm nhằm kiềm chế đà tăng giá.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng nhiều chính sách của ông Trump cũng góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát. Xung đột ở Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, kéo giá năng lượng đi lên. Thuế nhập khẩu làm tăng giá một số mặt hàng, trong khi việc siết chặt nhập cư khiến doanh nghiệp Mỹ khó tuyển lao động giá rẻ.
Thời gian qua, Tổng thống Mỹ liên tục đề xuất các biện pháp giảm chi phí sinh hoạt cho người dân. Mark Zandi, kinh tế trưởng Moody’s Analytics, nhận định ngay cả khi không xét đến những trở ngại chính trị, các chính sách này vẫn có quy mô quá nhỏ và hiệu quả chưa chắc chắn. Theo ông, chúng khó tạo ra chuyển biến đáng kể trong cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt.
Douglas Holtz-Eakin, Chủ tịch tổ chức nghiên cứu chính sách American Action Forum, cho biết các chính trị gia thường tìm biện pháp giảm giá cả trước bầu cử. Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022, cựu Tổng thống Joe Biden cũng từng kêu gọi tạm dừng thu thuế xăng liên bang và xuất hàng triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Chiến lược của Mỹ nhằm kéo giá xăng xuống.
Rebecca Patterson, nhà nghiên cứu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), cho biết chính quyền ông Trump còn rất ít thời gian. Bà cho rằng với quy mô và mức độ phức tạp của nền kinh tế Mỹ, việc cải thiện khả năng chi trả của người dân chỉ trong một tháng là điều không thể thực hiện.
Theo bà, các biện pháp được triển khai hiện nay có thể mang lại hiệu quả trong trung và dài hạn. Từ nay đến ngày bầu cử, điều tốt nhất chính quyền có thể kỳ vọng là cử tri ghi nhận những nỗ lực của ông Trump.
Một trong các biện pháp chính quyền triển khai là mua lại trái phiếu chính phủ nhằm hạ lợi suất, bởi yếu tố này tác động đến nhiều loại lãi suất cho vay.
Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố kế hoạch tăng mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài để kìm đà tăng lợi suất. Dù vậy, đến nay biện pháp này vẫn chưa đạt hiệu quả.
Một phần nguyên nhân là lượng vốn đầu tư rất lớn từ khu vực tư nhân đang chảy vào lĩnh vực AI, khiến Bộ Tài chính Mỹ phải trả lãi suất cao hơn để thu hút người mua trái phiếu. Lợi suất tăng kéo theo lãi suất các khoản vay tiêu dùng, trong đó có vay mua nhà, đi lên. Tuần trước, lãi suất trung bình của khoản vay mua nhà kỳ hạn 30 năm đạt 7%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025.
Trong khi ông Bessent tìm giải pháp cho thị trường trái phiếu, ông Trump tập trung vào việc giảm giá thịt. Cuối tháng 8, Tổng thống Mỹ miễn thuế nhập khẩu thịt bò xay trong 90 ngày để tăng nguồn cung từ nước ngoài và kéo giá mặt hàng này trong nước xuống. Giá thịt bò xay đã tăng gần 25% kể từ khi ông bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.
Dù vậy, chính sách này gặp phản đối từ các nghị sĩ Cộng hòa đại diện cho các bang nông nghiệp. Họ lo ngại lượng lớn thịt bò nhập khẩu giá rẻ sẽ gây bất lợi cho nông dân và người chăn nuôi Mỹ, những người đang gặp khó khăn vì giá nhiên liệu, ngũ cốc và phân bón tăng cao do chiến sự.
Sau đó, ông Trump phải ký thêm một sắc lệnh hỗ trợ người chăn nuôi. Bộ Nông nghiệp Mỹ cũng công bố chính sách mới nhằm giúp đỡ các nhà sản xuất thịt bò trong nước.
Tại đại hội đảng Cộng hòa ở Dallas đầu tháng này, ông Trump đưa ra đề xuất lớn nhất từ trước đến nay: nếu đảng này tiếp tục kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện sau cuộc bầu cử ngày 3/11, ông sẽ cấp 5.000 USD cho mỗi người Mỹ trưởng thành để chi tiêu trong nước.
Ý tưởng này nhận được sự ủng hộ của một số nghị sĩ Cộng hòa, song những người khác vẫn hoài nghi. Họ lo ngại việc phát tiền cho người dân sẽ làm gia tăng lạm phát và khiến thâm hụt ngân sách, vốn đã cao kỷ lục, tiếp tục mở rộng. Đề xuất có thể tốn hơn 1.000 tỷ USD, trong khi nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD.
Tuần trước, khi giá dầu diesel chạm mức cao kỷ lục, ông Trump và ông Bessent đề xuất cấm xuất khẩu loại nhiên liệu này nhằm ứng phó với đà tăng giá. Theo lập luận của hai người, biện pháp này sẽ bổ sung nguồn cung cho thị trường trong nước, qua đó kéo giá bán tại các trạm xăng xuống.
Đề xuất nhận được sự ủng hộ của một số nghị sĩ Cộng hòa, nhưng vấp phải phản đối từ các tập đoàn dầu khí lớn và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright. Họ cho rằng việc cấm xuất khẩu sẽ khiến doanh nghiệp cắt giảm sản lượng diesel, kéo giá nhiên liệu tăng cao hơn.
Lệnh cấm cũng có nguy cơ kéo theo động thái trả đũa từ các quốc gia cung cấp dầu cho Mỹ, khiến chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăng cao. Theo Viện Dầu khí Mỹ (API), hạn chế xuất khẩu sẽ khiến vấn đề nghiêm trọng hơn, gây khó khăn cho hoạt động lọc dầu và làm người tiêu dùng chịu thiệt.
Đến giữa tuần này, đề xuất vẫn chưa có hướng đi rõ ràng. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết nếu áp dụng thêm giới hạn đối với xuất khẩu diesel, nhiều khả năng biện pháp này sẽ dựa trên sự tự nguyện.
Ngày 28/9, Thống đốc Texas Greg Abbott tuyên bố tình trạng thảm họa kéo dài 30 ngày, tạo cơ sở triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm kiểm soát giá xăng dầu.
Texas đồng thời mở rộng việc sử dụng “diesel nhuộm” trên các tuyến đường trong bang, nâng tải trọng tối đa cho xe vận chuyển nhiên liệu, nông sản và gỗ, đồng thời tạm đình chỉ các quy định về diesel phát thải thấp trong giới hạn EPA cho phép. Ông Abbott cũng đề nghị cơ quan này miễn áp dụng yêu cầu liên bang về diesel có hàm lượng lưu huỳnh siêu thấp để tăng nguồn cung nhiên liệu.
Trong khi đó, Reuters dẫn nguồn tin thân cận cho biết Nhà Trắng đang xem xét nới lỏng quy định, cho phép dầu diesel nhuộm đỏ được bán rộng rãi hơn nhằm kéo giảm giá nhiên liệu. Tuần trước, giá diesel trung bình tại Mỹ đạt 6,53 USD/gallon, tương đương 1,73 USD/lít, so với mức 3,69 USD/gallon cùng kỳ năm ngoái.
