Hai nhà khoa học Mỹ được trao giải Nobel Kinh tế năm nay nhờ những nghiên cứu về sự ổn định kinh tế vĩ mô.
Lúc 11h45 ngày 12/10 (khoảng 16h45 giờ Hà Nội), Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển thông báo trao giải Nobel Kinh tế 2026 cho hai nhà khoa học Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford. Hai ông được vinh danh nhờ nghiên cứu về nền tảng kinh tế vi mô của sự ổn định kinh tế vĩ mô.
Hall sinh năm 1953 tại Mỹ và hiện làm việc tại Đại học Stanford (Mỹ). Woodford sinh năm 1955, hiện công tác tại Đại học Columbia.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, hai nhà khoa học đã xây dựng những mô hình kinh tế vĩ mô mới, góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả thực thi chính sách bình ổn. Dựa trên các mô hình này, việc áp dụng chính sách tiền tệ và tài khóa đúng thời điểm có thể giúp hạn chế biến động kinh tế.
John Hassler, Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Kinh tế, cho biết nghiên cứu của hai nhà kinh tế học đoạt giải đã đặt nền móng lý thuyết vững chắc cho các mô hình mà ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới đang sử dụng. Những mô hình này giúp cải thiện khả năng ứng phó với các cú sốc kinh tế, chẳng hạn khủng hoảng năng lượng hoặc biến động đột ngột trong chi tiêu của hộ gia đình.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, Robert E. Hall và Michael Woodford đã đề xuất cách xây dựng lại các mô hình kinh tế nhằm khôi phục hiệu quả của chính sách bình ổn. Thay vì lấy những biến số vĩ mô như lạm phát, sản xuất và tiêu dùng làm cơ sở, hai ông xây dựng mô hình từ nền tảng vi mô, nghiên cứu cách hành vi của từng hộ gia đình và doanh nghiệp ảnh hưởng đến nền kinh tế.
Điểm cốt lõi của các mô hình này là hộ gia đình và doanh nghiệp thường cân nhắc triển vọng tương lai khi quyết định tiết kiệm hoặc định giá sản phẩm. Do đó, thông qua việc truyền đạt chính sách kinh tế, chính phủ và ngân hàng trung ương có thể tác động đến những kỳ vọng này, qua đó định hướng nền kinh tế. Kể từ khi được công bố, các mô hình đã hỗ trợ hiệu quả việc ứng phó với suy thoái kinh tế.
Năm ngoái, Joel Mokyr, Peter Howitt và Philippe Aghion được trao giải nhờ những nghiên cứu giải thích tăng trưởng kinh tế dựa trên các đột phá sáng tạo.
Kinh tế là giải được trao cuối cùng trong mùa Nobel hằng năm, sau các lĩnh vực y học, vật lý, hóa học, văn học và hòa bình. Giải thưởng này không nằm trong hệ thống giải ban đầu theo di chúc của nhà khoa học Thụy Điển Alfred Nobel. Năm 1968, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển (Sveriges Riksbank) thành lập giải nhân dịp kỷ niệm 300 năm hoạt động, đồng thời đóng góp kinh phí cho giải thưởng.
Việc đề cử, xét chọn và trao giải Nobel Kinh tế được thực hiện tương tự các lĩnh vực Nobel khác. Danh tính ứng viên cùng những thông tin liên quan được bảo mật trong 50 năm. Phần thưởng năm nay gồm huy chương, giấy chứng nhận và 12 triệu kronor Thụy Điển (tương đương 1,2 triệu USD).
Tính đến nay, Nobel Kinh tế đã được trao 58 lần. Người trẻ nhất nhận giải ở tuổi 46, còn người lớn tuổi nhất là 90. Các nhà khoa học Mỹ hiện chiếm ưu thế tại giải thưởng này.
