Việt Nam cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch chứng khoán thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu, đồng thời cho phép các quỹ đầu tư được mở hai tài khoản.
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 08/2026, sửa đổi một số quy định với mục tiêu thúc đẩy quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi. Các thay đổi này tập trung vào việc tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, bảo đảm đến tháng 9 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào cơ cấu chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell theo đúng lộ trình, đồng thời cải thiện tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE.
Một điểm đáng chú ý của thông tư là cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch trực tiếp thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu (global broker) mà không bắt buộc mở tài khoản tại công ty chứng khoán trong nước. Quy định này đáp ứng yêu cầu từ FTSE và các tổ chức quốc tế, giúp các quỹ đã hợp tác với global broker không phải phát sinh thêm thủ tục ký kết với công ty chứng khoán nội địa, qua đó giảm thời gian, quy trình và chi phí khi tham gia thị trường Việt Nam.
Theo phương thức này, nhà đầu tư nước ngoài vẫn thực hiện đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký theo quy định. Sau khi tiền và chứng khoán được Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cùng ngân hàng thanh toán chuyển cho thành viên lưu ký, các khoản này sẽ được phân bổ vào tài khoản của nhà đầu tư. Cách làm trên giúp khối ngoại tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam thuận lợi hơn, tương đồng với mô hình đang áp dụng tại một số thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, Thông tư mới không yêu cầu công bố thông tin trong trường hợp tổ chức nước ngoài không thực hiện thanh toán tiền giao dịch không ký quỹ (NPF). Nếu phát sinh vi phạm nghĩa vụ, công ty chứng khoán chỉ cần báo cáo tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) ngay trong ngày.
Tuy vậy, trong trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán, nhà đầu tư nước ngoài sẽ bị tạm dừng giao dịch NPF trong 7 ngày liên tiếp nếu vi phạm lần đầu. Trường hợp tái phạm trong vòng 30 ngày, với tối thiểu 3 ngày không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, thời gian ngừng giao dịch NPF sẽ kéo dài 180 ngày.
Nội dung trọng tâm thứ ba của quy định mới là không áp đặt giới hạn đối với các mã cổ phiếu được giao dịch theo hình thức NPF. Trước đây, việc khoanh hẹp danh mục cổ phiếu NPF đã gây nhiều trở ngại cho các quỹ đầu tư khi mô phỏng chỉ số, đặc biệt trong các trường hợp cổ phiếu của công ty chứng khoán, công ty mẹ hoặc các doanh nghiệp có cùng công ty mẹ cũng như các cổ phiếu không được phép nắm giữ theo quy định pháp luật lại nằm trong cơ cấu của các bộ chỉ số.
Thông tư mới bổ sung cơ chế cho phép công ty chứng khoán tiếp nhận lệnh NPF đối với các cổ phiếu nêu trên, với điều kiện có hợp đồng thỏa thuận với một công ty chứng khoán khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu. Theo đó, số cổ phiếu này sẽ được chuyển sang tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán đối tác và được phép bán ra theo quy định.
Ngoài ra, Thông tư cũng bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài mở hai tài khoản giao dịch. Cụ thể, một tài khoản được sử dụng cho hoạt động tự doanh và một tài khoản riêng phục vụ việc quản lý, thực hiện giao dịch cho khách hàng.
Ngoài những nội dung trọng tâm đã đề cập, Thông tư 08/2026 bao gồm 16 điều, trong đó 15 điều tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành và một điều quy định về tổ chức thực hiện. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) cho biết các quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán, bảo đảm quá trình giao dịch và thanh toán diễn ra an toàn, ổn định, liên tục, qua đó hạn chế rủi ro.
