Theo các chuyên gia, Việt Nam đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa Nga và ASEAN, góp phần thúc đẩy các cơ hội hợp tác mới và tạo động lực tăng trưởng phù hợp với bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Tiếp Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Kazan hôm 18/6, Tổng thống Vladimir Putin đánh giá Việt Nam là đối tác quan trọng của Nga và giữ vị trí cầu nối chiến lược giữa Nga với ASEAN, qua đó hỗ trợ triển khai các sáng kiến hợp tác của Moscow trong khu vực.
Tại phiên toàn thể Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ASEAN – Nga, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đưa ra ba định hướng hợp tác trọng tâm nhằm thúc đẩy quan hệ hai bên phát triển sâu rộng hơn. Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh việc tháo gỡ các rào cản về logistics, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và hoàn thiện cơ chế thanh toán, qua đó hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương ASEAN – Nga lên 45 tỷ USD vào năm 2035.
Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov đánh giá Việt Nam đang giữ vai trò cầu nối nổi bật giữa Nga và ASEAN, nhờ vị thế là Đối tác Chiến lược Toàn diện của Nga cùng uy tín ngày càng cao trong khu vực.
Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những nền kinh tế phát triển năng động hàng đầu thế giới, đồng thời đang từng bước khẳng định vị thế là trung tâm logistics quan trọng của khu vực. Đây được xem là cửa ngõ chiến lược giúp doanh nghiệp Nga mở rộng tiếp cận thị trường ASEAN với quy mô hơn 680 triệu dân.
Ông Lucio Blanco Pitlo III, chuyên gia về chính sách đối ngoại và an ninh khu vực Thái Bình Dương, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Trung Quốc tại Philippines, cho rằng trong cách nhìn của Nga, Việt Nam không chỉ là đối tác song phương quan trọng mà còn đóng vai trò cầu nối hiệu quả giữa Nga và toàn khối ASEAN.
Đây là thành quả từ chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ cùng định hướng đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp Việt Nam duy trì quan hệ cân bằng và tích cực với các cường quốc cũng như các đối tác quan trọng, đồng thời không nghiêng về bất kỳ bên nào trong cạnh tranh chiến lược.
Theo Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko, trải qua nhiều thập kỷ vun đắp quan hệ hữu nghị, hợp tác thực chất và tin cậy lẫn nhau, Việt Nam luôn giữ vị trí đặc biệt trong tình cảm của người dân Nga, đồng thời là một trong những ưu tiên hàng đầu của Nga trong chính sách đối ngoại tại khu vực Đông Nam Á.
“Chúng tôi đánh giá cao vai trò của Việt Nam và trân trọng những đóng góp quan trọng của Việt Nam trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN”, Đại sứ nhấn mạnh. Theo ông, Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực tham gia triển khai các sáng kiến này trên thực tế.
Năm 2015, Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trong ASEAN ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU). Việt Nam cũng đánh giá tích cực sáng kiến Đối tác Đại Á – Âu nhằm tăng cường kết nối các tiến trình liên kết kinh tế khu vực, trong đó EAEU và ASEAN được kỳ vọng sẽ giữ vai trò là hai trụ cột quan trọng.
Theo chuyên gia Vladimir Mazyrin, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và ASEAN thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, điều này mở ra cơ hội để Việt Nam phát huy hiệu quả hơn các lợi thế về vị trí địa kinh tế và vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng khu vực.
Ông Mazyrin cho rằng Việt Nam có tiềm năng trở thành cầu nối giữa Nga và ASEAN, đồng thời là nơi đào tạo nguồn nhân lực, phát triển các trung tâm chuyên môn và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kỹ thuật đáp ứng nhu cầu của toàn khu vực.
Tại cuộc hội kiến ngày 18/6, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thống nhất thúc đẩy quá trình đàm phán nhằm sớm triển khai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Theo chuyên gia Vladimir Mazyrin, dự án Ninh Thuận 1 có tiềm năng trở thành mô hình tiêu biểu cho hợp tác năng lượng giữa Nga và các nước ASEAN. Ông cho rằng nếu dự án được thực hiện thành công, đây sẽ là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Đông Nam Á, tạo tiền lệ, kinh nghiệm thực tiễn và cơ sở tham chiếu để các quốc gia trong khu vực cân nhắc phát triển các dự án tương tự.
Bên cạnh lĩnh vực năng lượng hạt nhân, ông Mazyrin nhận định hợp tác giữa Việt Nam và Nga trong các ngành như an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo (AI) và phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, đặc biệt là đường sắt đô thị, có thể trở thành động lực quan trọng để chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm của Nga tới các quốc gia ASEAN.
Theo chuyên gia này, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để đảm nhận vai trò cầu nối trong việc thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN – Nga ngày càng hiệu quả. Vai trò đó không chỉ giới hạn ở các cam kết chính trị hay khuôn khổ hợp tác, mà còn có thể phát triển thành trung tâm hỗ trợ phổ biến và ứng dụng các công nghệ tiên tiến của Nga trong khu vực.
Việt Nam mở ra những hướng đi mới
Không chỉ tái khẳng định vai trò và vị thế nổi bật của Việt Nam trong mạng lưới hợp tác khu vực, chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Kazan còn mở ra nhiều triển vọng hợp tác mới giữa ASEAN và Nga trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới đang chuyển biến nhanh chóng.
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp ASEAN – Nga ngày 17/6, Thủ tướng đề xuất tăng cường phối hợp xây dựng các chuỗi cung ứng có tính ổn định, linh hoạt và khả năng thích ứng cao trước những biến động từ bên ngoài. Theo Thủ tướng, việc phát triển các tuyến kết nối vận tải giữa vùng Viễn Đông của Nga và Đông Nam Á thông qua đường biển và đường sắt sẽ góp phần thúc đẩy thương mại, đồng thời tạo thêm cơ hội đầu tư cho doanh nghiệp của cả hai bên.
Đánh giá cao đề xuất này, chuyên gia Mazyrin cho rằng các hành lang vận tải mới sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tạo thêm lựa chọn kết nối cho các nền kinh tế trong khu vực. Theo ông, lợi thế của các tuyến vận tải này nằm ở mức độ an toàn tương đối trước nguy cơ xung đột cũng như các biện pháp hạn chế từ bên thứ ba.
Ông Mazyrin ước tính trong điều kiện bình thường, thời gian vận chuyển hàng hóa trên hành lang Viễn Đông – Đông Nam Á có thể dao động từ 10 đến 15 ngày. Đồng thời, chi phí vận tải và bảo hiểm đối với các nền kinh tế Đông Nam Á cũng sẽ thấp hơn đáng kể so với các tuyến hàng hóa đi qua những khu vực thường xuyên xảy ra xung đột.
Bên cạnh định hướng tăng cường kết nối logistics, một trong những dấu ấn nổi bật của Hội nghị Kazan là sự đồng thuận ngày càng rõ nét về tầm quan trọng của hợp tác năng lượng trong quan hệ ASEAN – Nga.
Tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đề xuất ba định hướng lớn nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN – Nga, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao năng lực tự cường và khả năng ứng phó trước các biến động, đồng thời đưa năng lượng trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác trọng tâm giữa hai bên.
Thông điệp này tiếp tục được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh tại Diễn đàn Doanh nghiệp ASEAN – Nga diễn ra trước đó một ngày. Ngoài lĩnh vực dầu khí truyền thống, Thủ tướng cũng đề cập dư địa hợp tác rộng mở trong các ngành năng lượng sạch như LNG, hydrogen, điện gió ngoài khơi và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Theo chuyên gia Lucio Blanco Pitlo III của Philippines, những diễn biến bất ổn kéo dài tại Trung Đông, đặc biệt các nguy cơ ảnh hưởng đến tuyến vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz, đang khiến các nước ASEAN chú trọng hơn đến việc đa dạng hóa nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng.
Nga được đánh giá là đối tác giàu tiềm năng nhờ nguồn tài nguyên năng lượng phong phú cùng lợi thế địa lý tương đối gần khu vực Đông Nam Á. Đây cũng là cơ hội để Moskva mở rộng và làm sâu sắc hơn hợp tác năng lượng với các quốc gia ASEAN.
Theo ông Pitlo, khu vực Viễn Đông Nga hoàn toàn có thể trở thành nguồn cung dầu khí thuận lợi cho các nền kinh tế Đông Nam Á đang tăng trưởng mạnh. Hiện nay, Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn nhập khẩu năng lượng từ Sakhalin và nhiều khu vực khác thuộc Viễn Đông Nga. Các nước ASEAN như Philippines, Thái Lan hay Singapore cũng có thể tham khảo mô hình này để gia tăng nhập khẩu dầu khí từ Nga.
Theo chuyên gia, tầm nhìn về hợp tác hiệu quả và vị thế cầu nối của Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các tuyến vận tải và năng lượng mới, qua đó hiện thực hóa tiềm năng hợp tác giữa Nga và ASEAN.
