Theo CEO Manulife Việt Nam, đầu tư nhằm gia tăng tài sản để cuộc sống thư thái hơn, chứ không phải chạy theo những cách khiến bản thân căng thẳng và bất an.
Tại hội nghị đầu tư do Công ty Quản lý quỹ Manulife Investments Việt Nam (Manulife IM) tổ chức gần đây, nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi về cách ứng xử khi thị trường biến động mạnh. Người đang giữ cổ phiếu lo liệu có nên bán khi giá giảm, trong khi người nắm giữ tiền mặt lại phân vân có nên tranh thủ mua vào để “bắt đáy” hay không.
Tổng giám đốc Manulife IM, bà Trần Thị Kim Cương, cho rằng trước khi đầu tư, mỗi người cần xác định rõ mục tiêu và khả năng chịu rủi ro của mình. Với những ai thích lợi nhuận cao khi thị trường tăng và vẫn chấp nhận được việc tài sản biến động mạnh mà không ảnh hưởng nhiều đến tài chính, họ có thể lựa chọn phương pháp đầu tư dựa trên việc “canh thời điểm” ra vào thị trường (market timing).
Tuy vậy, bà Cương nhấn mạnh rằng bản chất của việc đầu tư là làm tăng giá trị tài sản, giúp nâng cao chất lượng sống và hướng tới sự bình an. Vì thế, bà nói: “Đừng đầu tư theo cách tự gây áp lực cho chính mình hay để bản thân trở thành nạn nhân của thị trường.”
Nếu sở hữu vốn nhưng đầu tư trong trạng thái bất ổn khi thì tham lam, khi lại lo lắng, rồi sau đó hối tiếc chất lượng cuộc sống chắc chắn sẽ giảm sút. Bà Cương cho rằng nhà đầu tư nên tận dụng xu hướng tăng trưởng dài hạn của thị trường để bồi đắp tài sản, thay vì để cảm xúc cuốn mình vào biến động ngắn hạn và trở thành “nạn nhân” của thị trường.
Để làm được điều đó, bà Cương cho rằng trong bất kỳ “cuộc chơi” nào, việc nắm rõ quy luật và hiểu cách vận hành là yếu tố quyết định để nhà đầu tư có thể hưởng lợi. Vì vậy, cần hiểu đúng bản chất sự phát triển của thị trường. Về dài hạn, chứng khoán thường đi lên cùng đà tăng trưởng của nền kinh tế, dù ngắn hạn vẫn xuất hiện nhiều biến động. Thống kê của Manulife IM trong 25 năm qua cho thấy khả năng VN-Index ghi nhận mức tăng lên tới 70%, trong khi xác suất giảm chỉ khoảng 30%.
Vì vậy, theo vị chuyên gia, việc bám trụ thị trường bằng sự hiểu biết và tư duy lý trí thường mang lại kết quả tích cực, và những nhà đầu tư thành công đều sở hữu tầm nhìn dài hạn. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy: thời gian gắn bó với thị trường càng lâu, hiệu quả sinh lời càng cao.
Đầu tư đều đặn và theo đuổi tầm nhìn dài hạn tiếp tục được nhiều chuyên gia đánh giá là hướng đi tối ưu. Tại một hội thảo diễn ra tuần trước, ông Võ Nguyễn Khoa Tuấn Giám đốc nghiệp vụ cao cấp mảng chứng khoán của Dragon Capital cho rằng hiệu quả đầu tư bền vững không đến từ các quyết định mang tính nhất thời, mà từ sự kiên trì với chiến lược dài hạn. Dù nhà đầu tư thường kỳ vọng việc mua bán liên tục sẽ giúp tối đa hóa lợi nhuận, số liệu của Dragon Capital cho thấy cách tiếp cận này lại dễ làm giảm hiệu quả hơn là cải thiện.
Thay vì mải mê “lướt sóng”, nhà đầu tư nên ưu tiên phân tích nền tảng doanh nghiệp, xây dựng danh mục đa dạng và tránh bị cuốn theo tâm lý số đông. Theo ông Tuấn, cách tiếp cận bền vững nhất là đầu tư có kỷ luật và đều đặn, tiêu biểu như chiến lược bình quân giá (DCA). Dù đơn giản, phương pháp này lại giúp tối ưu hóa lợi nhuận trong trung và dài hạn.
Theo Dragon Capital, mỗi lần thị trường điều chỉnh trong biên độ 5–10% thì khả năng bật tăng trở lại là rất cao. Về dài hạn, chứng khoán vẫn có xu hướng đi lên nhờ nền kinh tế tăng trưởng và lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết tiếp tục cải thiện. Hai yếu tố cốt lõi này được kỳ vọng sẽ duy trì tín hiệu thuận lợi trong thời gian tới.
Về lợi nhuận doanh nghiệp, Dragon Capital cho biết mức tăng trưởng 9 tháng đầu năm đạt hơn 22%, cao hơn đáng kể so với kỳ vọng mà quỹ đặt ra hồi giữa năm. Nhiều khả năng lợi nhuận cả năm sẽ vượt mức dự báo 16–17%. Bước sang năm 2026, Dragon Capital ước tính nhóm 80 cổ phiếu vốn hóa lớn có thể ghi nhận đà tăng trưởng lợi nhuận khoảng 15–16%. Các lĩnh vực được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt gồm ngân hàng, thép, bất động sản khu công nghiệp và bán lẻ.
Ông Tuấn cho rằng thị trường hiện vẫn còn nhiều mã cổ phiếu có triển vọng tăng trưởng tích cực trong năm tới.
Không chỉ riêng lĩnh vực chứng khoán, cách tiếp cận này cũng được khuyến nghị áp dụng cho toàn bộ hành trình đầu tư tài chính. Chuyên gia của Manulife IM gợi ý mô hình “đội bóng” như một công thức tham khảo cho việc phân bổ tài sản, trong đó tổng tài sản của mỗi người được chia thành ba phần tương ứng với ba tuyến trong một đội bóng đá: phòng thủ, tiền vệ và tiền đạo.
Hàng phòng thủ được xem như lớp tài sản giúp bảo vệ nhà đầu tư trước các rủi ro bất ngờ. Tuy lợi nhuận không cao, nhưng nhóm này mang lại sự linh hoạt và khả năng chủ động về tài chính. Thành phần thường gồm bảo hiểm (ứng phó sự cố bất ngờ), quỹ dự phòng (đảm bảo sinh hoạt khi mất thu nhập) và vàng.
Hàng tiền vệ là nhóm tài sản mang tính linh hoạt, có thể “lùi về” phòng thủ hoặc “tiến lên” tấn công tùy vào diễn biến thị trường và mục tiêu của nhà đầu tư. Chứng chỉ quỹ, đặc biệt là quỹ mở, thường được xếp vào nhóm này vì khả năng điều chỉnh linh hoạt. Khi muốn tăng trưởng mạnh, nhà đầu tư có thể chọn quỹ cổ phiếu với mức rủi ro cao hơn. Ngược lại, nếu ưu tiên an toàn, họ có thể chuyển sang quỹ cân bằng hoặc quỹ linh hoạt với mức rủi ro thấp hơn.
Hàng tiền đạo nằm ở tuyến cao nhất, gồm các tài sản được kỳ vọng tạo ra lợi nhuận mạnh mẽ và vì thế cũng mang rủi ro lớn hơn. Nhóm này có thể bao gồm việc khởi nghiệp, tự đầu tư cổ phiếu hoặc mua bất động sản.
Chuyên gia cho rằng việc chia tài sản vào ba nhóm cần được cân nhắc dựa trên khả năng chấp nhận rủi ro và độ tuổi của nhà đầu tư. Tuổi càng cao thì tỷ trọng đầu tư vào các nhóm có mức độ rủi ro lớn hơn (tiền vệ và tiền đạo) càng nên giảm để đảm bảo nguồn thu ổn định. Khi có chiến lược phân bổ hợp lý, nhà đầu tư sẽ duy trì được sự bình tĩnh và kiên định, bởi họ hiểu rằng trong dài hạn, các loại tài sản đều có xu hướng tăng giá; chỉ cần đầu tư đều đặn và giữ vững lý trí.
