Tổng thống Trump có thể sử dụng một loạt đề xuất kinh tế trong cuộc đàm phán với Tổng thống Putin, nhằm tạo đòn bẩy cải thiện quan hệ và tiến tới kết thúc chiến sự tại Ukraine.
Ngày 15/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ gặp nhau tại Alaska vùng đất lạnh giá gần Bắc Cực trong một cuộc trao đổi ngắn gọn do yếu tố hậu cần và an ninh.
Dù thời lượng hạn chế, cuộc gặp được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới cho đàm phán hòa bình Nga – Ukraine và quan hệ Mỹ – Nga, với những đề xuất hợp tác kinh tế cùng loạt sáng kiến mà ông Trump có thể đưa ra để thuyết phục ông Putin.
Telegraph dẫn nguồn am hiểu nội bộ chính phủ Mỹ cho hay, Tổng thống Donald Trump có thể đề xuất Nga hợp tác khai thác khoáng sản đất hiếm, trong đó có lithium, tại các khu vực ở Ukraine hiện do Moscow kiểm soát.
Ukraine được ước tính sở hữu khoảng 10% trữ lượng lithium toàn cầu nguyên liệu chiến lược cho sản xuất pin. Hai mỏ lithium lớn nhất nước này hiện nằm ở miền đông, thuộc vùng kiểm soát của Nga. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được xem là nhân vật chủ chốt chuẩn bị các đề xuất hợp tác kinh tế với Moscow, bao gồm khả năng phát triển các dự án khai thác chung.
Ngoài ra, Tổng thống Mỹ có thể đề xuất tạo điều kiện cho Nga tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên tại Alaska, đồng thời dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt đối với ngành hàng không Nga, bao gồm việc gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu linh kiện và thiết bị phục vụ bảo dưỡng máy bay.
Từ khi Nga triển khai quân vào Ukraine năm 2022, các nước phương Tây đã hạn chế cung cấp phụ tùng, khiến nhiều máy bay của các hãng hàng không Nga dần xuống cấp. Giám đốc Tập đoàn Rostec, ông Sergei Chemezov, cảnh báo khoảng 30% số máy bay Nga mua từ phương Tây có nguy cơ ngừng hoạt động trong vòng 5 năm tới nếu không được bổ sung linh kiện và phụ tùng thay thế.
Dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt với Nga có thể mang lại lợi ích đáng kể cho ngành hàng không Mỹ. Nga hiện vận hành hơn 700 máy bay mua từ phương Tây, phần lớn do Airbus và Boeing sản xuất. Nếu Washington nới lỏng các hạn chế, Moskva sẽ có thể tiếp tục mua phụ tùng và dịch vụ từ các doanh nghiệp Mỹ, tạo nguồn thu tài chính cho Washington điều phù hợp với mục tiêu mà ông Trump theo đuổi.
Ông Trump được cho là đang cân nhắc trao cho Nga cơ hội tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên tại eo biển Bering khu vực giàu tiềm năng dầu khí nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Eo biển này cách Nga chưa đầy 5 km và được ước tính nắm giữ khoảng 13% trữ lượng dầu toàn cầu. Đây cũng là vùng biển có ý nghĩa chiến lược nhờ vị trí gần Bắc Cực, nơi chứa trữ lượng khí đốt lớn.
Bộ Tài chính Mỹ đã tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Nga nhằm phục vụ hội nghị tại Alaska. Ngày 14/8, Washington cấp “giấy phép chung” cho phép các doanh nghiệp Mỹ tiến hành các giao dịch liên quan đến chuyến thăm của Tổng thống Putin, bao gồm cung cấp dịch vụ hậu cần cho máy bay Nga khi hạ cánh tại Mỹ.
Theo nguồn tin từ chính phủ Anh, châu Âu sẽ ủng hộ các ưu đãi kinh tế mà Mỹ đưa ra cho Nga, miễn là chúng không tạo cảm giác đây là “phần thưởng” dành cho Moskva sau hơn ba năm xung đột.
Một số nước phương Tây đang cân nhắc đề xuất áp dụng mô hình tương tự cách Israel quản lý Bờ Tây, theo đó Nga vẫn duy trì quyền kiểm soát quân sự và kinh tế tại các khu vực họ đang hiện diện, nhưng thông qua một cơ quan quản lý riêng cho vùng này. Ý tưởng này đã được nhắc tới nhiều lần trong các cuộc gặp giữa Steve Witkoff đặc phái viên của ông Trump và các cố vấn của Điện Kremlin.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho hay Tổng thống Trump sẽ làm rõ với ông Putin rằng “mọi phương án đều được tính đến” trong quá trình thương lượng.
Ngoài các đề xuất kinh tế, ông Trump vẫn để ngỏ khả năng áp dụng thêm lệnh trừng phạt nếu Nga từ chối thỏa thuận ngừng bắn. Ông Bessent bổ sung rằng châu Âu cần phối hợp với Washington duy trì một số biện pháp trừng phạt nhằm “gia tăng sức ép” với Moskva.
Dù đã có những động thái “trải thảm” đón tiếp, Nhà Trắng vẫn cho rằng cuộc gặp này chỉ ở mức “lắng nghe” và thăm dò lập trường của Điện Kremlin, trước khi Tổng thống Trump thực sự cân nhắc tổ chức một cuộc họp ba bên với Tổng thống Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
