Ukraine nêu ra đề xuất hòa bình gồm 20 điểm để chấm dứt chiến sự, nhưng khả năng Nga chấp thuận là rất thấp, trong bối cảnh Moskva đang chiếm ưu thế trên chiến trường.
Ngày 23/12, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo kế hoạch hòa bình gồm 20 điểm do các quan chức Ukraine phối hợp với phía Mỹ xây dựng. Kế hoạch này có nhiều điều chỉnh quan trọng so với đề xuất 28 điểm mà Mỹ đưa ra hồi tháng 11, vốn chủ yếu yêu cầu Ukraine chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ và từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO.
Trong phương án mới, ông Zelensky cho biết Ukraine sẵn sàng rút lực lượng khỏi phần lãnh thổ tại tỉnh Donetsk mà Kiev hiện còn kiểm soát, đồng thời đề xuất thiết lập một khu kinh tế tự do phi quân sự tại khu vực này như một phần của thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Nga. Động thái này được xem là sự nhượng bộ lớn về lãnh thổ, trong bối cảnh Ukraine đang chịu áp lực đáng kể từ phía Mỹ.
Ukraine không đề cập tới triển vọng gia nhập NATO trong đề xuất mới, mà tập trung đưa ra các bảo đảm an ninh mà Kiev mong muốn nhằm ngăn chặn nguy cơ Moskva tiến hành tấn công trong tương lai, cùng với kế hoạch tái thiết đất nước. Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng mục tiêu cốt lõi là đạt được những cam kết an ninh đáng tin cậy, một thỏa thuận chắc chắn và quá trình phục hồi mang tính bền vững.
Nhà lãnh đạo Ukraine đánh giá bản đề xuất và kế hoạch hòa bình 20 điểm là nỗ lực lớn nhất của nước này từ trước đến nay nhằm chấm dứt xung đột, đồng thời cho biết quyết định hiện nay thuộc về phía Nga.
Theo đánh giá của giới chuyên gia, Điện Kremlin khó có thể chấp thuận đề xuất trên khi Nga đang nắm ưu thế rõ rệt và liên tiếp đạt được những bước tiến quan trọng trên chiến trường. Đồng thời, chính quyền Tổng thống Putin cũng khó thuyết phục công chúng trong nước coi kế hoạch này là một chiến thắng lớn dành cho Nga.
“Đây thực chất chỉ là một trò chế giễu”, Aleksei Naumov, nhà phân tích các vấn đề quốc tế tại Moskva, nhận xét về kế hoạch hòa bình 20 điểm của Ukraine. Ông cho rằng ý đồ của Kiev rất rõ ràng: trình bày đề xuất với Mỹ như một sự “thỏa hiệp”, rồi sau đó đổ lỗi cho Nga nếu tiến trình không đạt kết quả.
Trong hai năm qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhất quán nhấn mạnh hai yêu cầu mang tính không thể thỏa hiệp: Ukraine phải rút lực lượng khỏi những khu vực còn lại thuộc Donetsk và Lugansk, đồng thời Kiev không được gia nhập NATO.
Ông tiếp tục khẳng định quan điểm này tại cuộc họp báo thường niên vào tuần trước, khi tuyên bố Nga sẵn sàng chấp nhận một số “nhân nhượng”. Phát biểu này được hiểu là Moskva có thể cân nhắc rút khỏi một phần lãnh thổ đang kiểm soát ở các tỉnh Kharkov và Zaporizhzhia của Ukraine, song Nga vẫn kiên quyết tiếp tục chiến sự nhằm giành quyền kiểm soát trọn vẹn Donetsk.
rong khi đó, kế hoạch hòa bình do Ukraine đưa ra yêu cầu Nga rút lực lượng khỏi các khu vực Dnipropetrovsk, Mykolaiv, Sumy và Kharkov. Văn bản này cũng nêu rằng Ukraine sẵn sàng rút quân khỏi một số khu vực thuộc vùng Donetsk để thiết lập khu phi quân sự, với điều kiện Nga đồng thời rút khỏi một phần lãnh thổ có quy mô tương đương.
Bình luận về đề xuất trên, Georgi Bovt, ủy viên Hội đồng Chính sách Đối ngoại và Quốc phòng Nga, cho rằng kế hoạch không bao hàm bất kỳ sự nhượng bộ nào liên quan đến lãnh thổ hay nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cơ sở hiện do Nga kiểm soát nhưng Ukraine muốn cùng Mỹ tham gia vận hành. Ông nhận định việc né tránh giải quyết vấn đề lãnh thổ khiến kế hoạch này gần như không có khả năng thành công.
Mặc dù chiến dịch quân sự tại Ukraine đã khiến Nga phải gánh chịu những thiệt hại đáng kể cả về kinh tế lẫn lực lượng vũ trang, Điện Kremlin vẫn cho rằng việc duy trì đà tấn công trong thời gian tới có thể mang lại thêm nhiều lợi thế.
Kinh tế Nga được đánh giá đang đối mặt với không ít thách thức, khi lãi suất duy trì ở mức cao và đà tăng trưởng suy yếu rõ rệt. Tuy vậy, theo các chuyên gia, bất chấp những biện pháp trừng phạt của phương Tây, tình hình hiện nay vẫn chưa đủ nghiêm trọng để đẩy Nga vào một cuộc khủng hoảng kinh tế buộc Điện Kremlin phải điều chỉnh chiến lược.
Hiện Moskva đã kiểm soát khoảng ba phần tư diện tích tỉnh Donetsk. Nếu tiến độ tác chiến không thay đổi, quân đội Nga được dự báo sẽ cần khoảng 18 tháng để giành quyền kiểm soát toàn bộ khu vực này.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitri Medvedev ngày 24/12 cho biết trong năm 2025, khoảng 417.000 binh sĩ mới đã ký hợp đồng phục vụ trong quân đội Nga. Thống kê này tương đồng với các ước tính do những nhóm nghiên cứu độc lập công bố.
Việc sở hữu nguồn tân binh dồi dào cho thấy Nga vẫn đủ năng lực tiếp tục chiến dịch quân sự, ngay cả khi phải đối mặt với những tổn thất lớn về quân số.
Các chuyên gia cho rằng Moskva hiện hướng tới việc đàm phán một thỏa thuận hòa bình, với mục tiêu duy trì quan hệ hợp tác với Washington và tránh bị quy trách nhiệm hoàn toàn cho cuộc xung đột đang diễn ra.
Bên cạnh đó, Nga cũng muốn làm chậm lại các biện pháp trừng phạt hoặc hạn chế kinh tế mới từ phía Mỹ. Những lệnh trừng phạt do ông Trump ban hành vào tháng 10, nhắm vào hai tập đoàn dầu mỏ lớn của Nga, đã buộc Moskva phải xuất khẩu dầu với mức chiết khấu sâu hơn đáng kể.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitri Peskov ngày 24/12 cho biết Tổng thống Putin đã được thông báo về các đề xuất mới, đồng thời Nga đang hoàn thiện quan điểm của mình.
“Phía Mỹ đã nắm được những điểm then chốt trong lập trường của Nga”, ông Peskov nói.
Một đại diện Bộ Ngoại giao Nga ngày 25/12 cho hay các cuộc trao đổi giữa Moskva và Washington đang được triển khai theo nhịp độ chậm nhưng vẫn tiến triển một cách vững chắc.
Về phía Ukraine, các tín hiệu cho thấy những cuộc trao đổi vẫn được duy trì xuyên suốt kỳ nghỉ Giáng sinh. Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng ngày thông tin rằng ông đã bàn bạc “những nội dung then chốt và mang tính thực chất nhất trong quá trình làm việc hiện nay” với đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo ông Zelensky, Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov, người đứng đầu phái đoàn đàm phán Ukraine, dự kiến sẽ tiếp tục trao đổi với phía Mỹ vào cuối ngày. “Chúng tôi cho rằng đây là hướng đi đúng, không để lãng phí bất kỳ ngày nào hay bất kỳ cơ hội nào có thể giúp sớm đạt được kết quả”, nhà lãnh đạo Ukraine viết trên mạng xã hội.
Giới phân tích cho rằng các cuộc tiếp xúc ngoại giao liên quan đến những điều khoản cụ thể của thỏa thuận hòa bình nhiều khả năng vẫn sẽ kéo dài mà chưa tạo ra đột phá đáng kể, khiến cuộc xung đột khó có thể sớm chấm dứt.
“Tổng thống Putin không có ý định kết thúc chiến sự và hiện cũng chưa sẵn sàng đưa ra dù chỉ một nhượng bộ nhỏ”, ông Volodymyr Fesenko, nhà phân tích tại Kiev, nhận định. Theo ông, với Điện Kremlin, việc bàn về kế hoạch hòa bình do ông Trump đề xuất chỉ là bước đi mang tính chiến thuật, nhằm duy trì quan hệ mang tính xây dựng với Tổng thống Mỹ, đồng thời khoét sâu những bất đồng giữa Washington và Kiev.
