Nợ công của Mỹ hiện đã vượt 1,3 lần quy mô GDP năm 2025, tương đương nếu chia bình quân, mỗi người dân Mỹ đang “gánh” hơn 117.000 USD.
Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ cho biết tổng nợ công của nước này đã lên 40.047 tỷ USD, thiết lập cột mốc mới và cho thấy những thách thức mà Washington đang đối mặt trong việc kiểm soát tình hình tài khóa.
Tuy nhiên, ngưỡng 40.000 tỷ USD chủ yếu mang tính biểu tượng. Các chuyên gia và nhà đầu tư thường quan tâm nhiều hơn đến tỷ lệ nợ trên GDP, chỉ số phản ánh khả năng gánh nợ của nền kinh tế, hoặc phần nợ do công chúng nắm giữ, tức lượng nợ thuộc về các chủ thể bên ngoài chính phủ.
Dù vậy, 40.000 tỷ USD vẫn là con số khổng lồ, có thể khiến sự chú ý trong ngắn hạn quay trở lại vấn đề được nhiều nhà kinh tế cảnh báo là quỹ đạo tài khóa thiếu bền vững của Mỹ. Nợ công nước này lần đầu chạm 1.000 tỷ USD vào năm 1981, trong khi hiện nay đã lên tới 40.000 tỷ USD, chỉ chưa đầy 5 tháng sau khi vượt mốc 39.000 tỷ USD, cho thấy quy mô nợ của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tăng với tốc độ đáng kể.
Theo các nhà phân tích, nợ công Mỹ hiện đã vượt đáng kể quy mô GDP năm 2025, khoảng 31.000 tỷ USD. Theo WSJ, ngay cả trong kịch bản toàn bộ giá trị nền kinh tế tạo ra trong một năm được dành để trả nợ, không dùng cho tiền lương, lợi nhuận doanh nghiệp hay đầu tư, Mỹ vẫn còn thiếu hàng nghìn tỷ USD để thanh toán hết. Quy mô này lớn đến mức ngay cả khi Elon Musk, người giàu nhất thế giới, dành toàn bộ khối tài sản ròng gần 1.000 tỷ USD để góp trả nợ, con số đó cũng chỉ giải quyết được một phần rất nhỏ.
Tổng nợ của Chính phủ Mỹ hiện gần tương đương với tổng số nợ của các hộ gia đình và doanh nghiệp trên toàn quốc cộng lại, không tính lĩnh vực ngân hàng. Nếu phân bổ theo đầu người, mỗi người dân Mỹ đang tương ứng với hơn 117.000 USD nợ chính phủ.
Đà tăng mạnh của nợ công xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có tình trạng già hóa dân số và tuổi thọ ngày càng cao. Số người lớn tuổi gia tăng khiến ngân sách liên bang phải dành nhiều tiền hơn cho an sinh xã hội và các chương trình chăm sóc y tế. Nguồn tài chính cho những chương trình này ngày càng chịu áp lực khi lực lượng lao động đóng góp không tăng đủ nhanh để đáp ứng số người thụ hưởng ngày một lớn.
Một yếu tố khác đẩy nợ công Mỹ đi lên là hàng loạt chính sách tài khóa được Quốc hội thông qua trong nhiều năm qua, bao gồm cả giảm thuế và tăng chi ngân sách. Trong số đó có Đạo luật Cắt giảm thuế và Việc làm năm 2017, OBBB năm 2025 dưới thời Tổng thống Donald Trump và các chương trình cứu trợ quy mô lớn trong giai đoạn đại dịch. Theo các dự báo, những chính sách này có thể làm nghĩa vụ nợ của chính phủ liên bang tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thời gian tới.
Việc Fed nâng mạnh lãi suất để hạ nhiệt lạm phát trong những năm qua cũng làm chi phí trả nợ của Chính phủ Mỹ tăng đáng kể. Khi ngày càng nhiều ngân sách phải dành cho tiền lãi, nguồn lực để tài trợ các chương trình khác cũng bị hạn chế. Theo Marc Goldwein, Giám đốc chính sách tại CRFB, Mỹ đang phải dùng một khoản tiền lớn để trả nợ thay vì đầu tư cho tương lai, trong khi nợ tiếp tục gia tăng và tạo thêm áp lực tài chính.
Dù cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell và nhiều chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo về tính thiếu bền vững của tình hình tài khóa Mỹ, Quốc hội nước này những năm qua vẫn chưa đưa ra được giải pháp đủ mạnh để cải thiện vấn đề. Những lo ngại về nợ công và thâm hụt ngân sách kéo dài cũng là một trong các yếu tố khiến một số tổ chức đánh giá tín nhiệm hạ bậc xếp hạng của Mỹ.
Nợ công tăng cao có thể gây áp lực lên thị trường trái phiếu và mặt bằng lãi suất. Khi gánh nặng nợ của Mỹ ngày càng lớn, nhà đầu tư có thể yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, qua đó đẩy chi phí huy động vốn đi lên.
Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm là một tham chiếu quan trọng đối với lãi suất vay mua nhà, mua ôtô và vốn vay doanh nghiệp. Khi lợi suất tăng, điều kiện tài chính có xu hướng thắt chặt, gây sức ép lên tiêu dùng và đầu tư. Chính phủ Mỹ cũng phải vay với chi phí cao hơn, khiến khoản tiền dành cho trả lãi tiếp tục gia tăng.
Theo Maya MacGuineas, Chủ tịch CRFB chia sẻ khoản nợ 40.000 tỷ USD không đơn thuần là con số trên bảng cân đối của chính phủ mà còn có ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế và tài chính của người dân.
Bà cho rằng việc Chính phủ Mỹ tiếp tục gia tăng vay nợ có thể làm tăng áp lực lạm phát, đồng thời thu hẹp dư địa dành cho các ưu tiên ngân sách. Gánh nặng nợ lớn cũng khiến Mỹ có ít nguồn lực hơn để ứng phó khi xuất hiện những tình huống khẩn cấp trong nước hoặc ngoài nước.
Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ đẩy mạnh hoạt động mua lại trái phiếu chính phủ dài hạn trong những tháng tới. Theo giới phân tích, động thái này cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chú ý đến đà tăng của lợi suất trái phiếu, khi mức lợi suất cao có thể làm tăng chi phí trả nợ của chính phủ và gây sức ép lên chi tiêu của người dân.
Sau khi tăng mạnh trong phiên 18/8, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm và 30 năm đã giảm trở lại.
