Sau 9 tháng duy trì chính sách hiện tại, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo gần như chắc chắn sẽ hạ lãi suất thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tới. Tuy nhiên, quyết định này đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ giới phân tích.
Các tranh luận tập trung vào triển vọng kinh tế, trong bối cảnh Mỹ có dấu hiệu bước vào giai đoạn bất thường: tăng trưởng chậm lại nhưng lạm phát vẫn cao. Đây là tình trạng “đình lạm” (stagflation), khi thuế nhập khẩu cao làm gia tăng bất ổn, kìm hãm sản xuất và đồng thời đẩy chi phí sinh hoạt leo thang.
Chủ tịch Fed Jerome Powell
Hiện nay, các chuyên gia kinh tế chia thành hai luồng quan điểm trái ngược về ưu tiên chính sách của Fed: tập trung đối phó tăng trưởng chậm hay kiềm chế lạm phát cao.
Những người lo ngại lạm phát cho rằng Fed nên duy trì mức lãi suất hiện tại, trong khi phe lo ngại suy thoái lại kêu gọi cắt giảm mạnh tay hơn, đặc biệt sau báo cáo việc làm ảm đạm công bố tuần trước.
Nếu không vướng vào tình trạng đình lạm, quyết định hạ lãi suất sẽ trở nên rõ ràng hơn, nhằm bảo vệ kinh tế trước nguy cơ suy giảm sâu hơn. Nhiều chuyên gia cho rằng mức lãi hiện tại (4,25% – 4,5%) đã đủ sức kiềm chế nhu cầu. Vì vậy, việc giảm lãi suất có thể tạo cú hích cho hoạt động kinh tế. Ngược lại, trong bối cảnh đình lạm, động thái này lại có khả năng khiến áp lực giá cả tăng mạnh hơn.
Tháng 8, kinh tế Mỹ chỉ bổ sung 22.000 việc làm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình trên 100.000 việc làm trong ba tháng đầu năm. Ông Jim Bianco, Chủ tịch Bianco Research và cũng là người phản đối việc Fed hạ lãi suất, nhận định rằng con số 22.000 việc làm mỗi tháng có thể đã là kết quả khả quan nhất trong bối cảnh hiện nay.
Trước kia, mức tăng khoảng 100.000 việc làm mỗi tháng được xem là ngưỡng tối thiểu để giữ tỷ lệ thất nghiệp ổn định, dựa trên tốc độ gia tăng dân số. Tuy vậy, một yếu tố ít được nhắc đến là phần lớn tăng trưởng dân số đến từ lao động nhập cư. Khi Tổng thống Donald Trump thực hiện chính sách siết chặt biên giới, nền kinh tế có thể chỉ cần thêm khoảng 22.000 việc làm mỗi tháng để duy trì sự ổn định.
Trong cuộc trao đổi với Bloomberg News, ông Bianco cho rằng khi lực lượng lao động không gia tăng, bất kỳ động thái hạ lãi suất nào của Fed ở thời điểm hiện tại chỉ càng làm lạm phát leo thang.
Trái lại, ông Matthew Luzzetti, Kinh tế trưởng của Deutsche Bank, nhận định đà tăng trưởng việc làm yếu trong mùa hè vừa qua không bắt nguồn từ sự thiếu hụt lao động, mà xuất phát từ nhu cầu suy giảm do tác động bất ổn của mức thuế nhập khẩu cao. Ông dự báo Fed sẽ giảm 25 điểm cơ bản trong tháng 9.
Steve Englander, Trưởng chiến lược vĩ mô Bắc Mỹ tại Standard Chartered Bank, thậm chí khuyến nghị Fed nên hạ lãi suất 50 điểm cơ bản trong tháng 9. Theo ông, sự cân đối cung cầu trên thị trường lao động đang che giấu tình trạng yếu kém thực chất. Trong báo cáo gửi khách hàng, Englander cho rằng Fed khó tiến hành nhiều đợt giảm mạnh liên tiếp, mà chỉ nên thực hiện một lần cắt giảm lớn để phản ánh đúng diễn biến kinh tế hiện tại.
Ngược lại, Ruchir Sharma, chuyên gia kinh tế của Rockefeller International, trong bài viết trên Financial Times cho rằng Fed nên cân nhắc việc nâng lãi suất. Ông lập luận rằng điều kiện tài chính hiện nay đang quá nới lỏng, trong khi lạm phát tiêu dùng đã vượt mục tiêu 2% của Fed suốt 4 năm qua và nhiều khả năng sẽ còn duy trì trên mức này trong thời gian tới.
Ông Sharma phản bác quan điểm phổ biến rằng Fed sẽ hạ lãi suất 25 điểm cơ bản, gọi đây là phản ứng mang tính “bản năng” tức Fed thường vội vàng hành động ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó khăn kinh tế, dù nhỏ. Theo ông, thói quen “can thiệp trong hoảng hốt” này không chỉ làm suy giảm uy tín của Fed mà còn góp phần hình thành các bong bóng tài chính suốt nhiều thập kỷ qua.
