Các quan chức Fed nhóm họp trong bối cảnh biến động nhân sự cấp cao, chịu áp lực liên tiếp từ Tổng thống Trump, trong khi thị trường lao động Mỹ cho thấy dấu hiệu suy yếu.
Ngày 16-17/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tổ chức cuộc họp định kỳ. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là phiên họp đặc biệt và hiếm có, khi cơ quan này vừa trải qua biến động nhân sự trong Hội đồng Thống đốc, vừa chịu sức ép mạnh mẽ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump trong suốt thời gian gần đây.
Trước thềm cuộc họp của Fed một ngày, Thượng viện Mỹ đã thông qua việc bổ nhiệm Stephen Miran ứng viên do ông Trump đề cử vào vị trí thành viên tạm thời Hội đồng Thống đốc. Ông sẽ hoàn thành phần nhiệm kỳ còn lại của bà Adriana Kugler, người bất ngờ từ chức tháng trước, kéo dài đến cuối tháng 1/2026. Tuy nhiên, Miran có thể tiếp tục đảm nhiệm chức vụ này lâu hơn và khẳng định sẽ không rời đi cho đến khi có người kế nhiệm chính thức. Với việc được phê chuẩn, ông đã có quyền tham gia bỏ phiếu ngay tại cuộc họp chính sách tuần này.
Thống đốc Fed Lisa Cook người bị ông Trump tìm cách bãi nhiệm từ cuối tháng 8 vẫn tiếp tục tham gia bỏ phiếu. Hôm 15/9, tòa phúc thẩm tuyên rằng Tổng thống không thể sa thải bà, đồng thời nhận định cáo buộc gian lận vay thế chấp từ phía chính quyền Trump là thiếu căn cứ. Đây là lần đầu tiên một thống đốc Fed bị Tổng thống tìm cách sa thải.
Ngay cả khi không xảy ra biến động nhân sự cấp cao, cuộc họp lần này của Fed vẫn được chú ý đặc biệt, bởi đây có thể đánh dấu lần đầu tiên cơ quan này hạ lãi suất trong năm nay. Hiện lãi suất tham chiếu duy trì ở mức 4,25-4,5% từ cuối năm ngoái. Trong năm 2024, Fed đã ba lần cắt giảm lãi suất, nhưng sang năm nay vẫn chưa thực hiện bất kỳ điều chỉnh nào.
Giới đầu tư gần như chắc chắn rằng Fed sẽ hạ lãi suất 25 điểm cơ bản (0,25%) trong kỳ họp này. Nhiều tín hiệu gần đây cho thấy thị trường lao động đang suy yếu, trong khi một số quan chức Fed nhận định tác động của thuế nhập khẩu đến lạm phát chỉ mang tính tạm thời.
Theo Bộ Lao động Mỹ, trung bình từ tháng 6 đến tháng 8, số việc làm mới chỉ đạt khoảng 29.000 mỗi tháng, chỉ cao hơn đôi chút so với mức thấp nhất trong 15 năm ghi nhận hồi tháng trước. Hiện số người tìm việc đã vượt quá lượng vị trí tuyển dụng. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp trong tuần kết thúc ngày 6/9 tăng lên mức cao nhất gần 4 năm, trong khi vào tháng 8, số người thất nghiệp trên 26 tuần cũng chạm đỉnh 4 năm.
Trong bài phát biểu cuối tháng trước, Chủ tịch Fed Jerome Powell gợi ý khả năng hạ lãi suất khi nhấn mạnh “rủi ro đối với việc làm đang gia tăng”. Nhiều quan chức Fed khác cũng bày tỏ lo ngại tương tự.
Trong khi đó, lạm phát tại Mỹ đã tăng tốc trong vài tháng gần đây, chủ yếu do tác động từ chính sách thuế của ông Trump. Tuy nhiên, các quan chức Fed ngày càng cho rằng xu hướng này chỉ mang tính tạm thời.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái, đúng như dự báo của giới phân tích. Trong nhiều tháng liên tiếp, dữ liệu lạm phát tiêu dùng hầu như trùng khớp với kỳ vọng, dù các mức thuế nhập khẩu đã tạo ra không ít biến động.
Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly gần đây viết trên mạng xã hội rằng “giá cả tăng do thuế nhập khẩu chỉ là yếu tố một lần”. Tương tự, Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cũng nhận định đầu tháng 9 rằng “tác động của thuế nhập khẩu sẽ lan tỏa trong 2-3 quý tới, rồi dần phai nhạt”.
Trong bối cảnh thị trường lao động suy yếu và tâm lý kinh tế bất ổn, doanh nghiệp hiện có ít khả năng tăng giá hơn so với giai đoạn ngay sau đại dịch. “Hầu hết các dự báo đều cho thấy lạm phát sẽ tiếp tục chậm lại trong vài tháng tới, còn tác động từ thuế nhập khẩu sẽ giảm dần kể từ đầu năm 2026”, thành viên Hội đồng Thống đốc Christopher Waller phát biểu hôm 28/8 tại Miami.
Trong khi Fed đang loay hoay trước bức tranh kinh tế đầy phức tạp, chính quyền Trump liên tục gia tăng sức ép lên cơ quan vốn được biết đến với tính độc lập cao. Từ đầu nhiệm kỳ hai, ông Trump nhiều lần công khai chỉ trích Chủ tịch Jerome Powell và Fed vì chưa hạ lãi suất trong năm nay, trong khi Fed muốn trì hoãn để theo dõi tác động từ các chính sách mới của Nhà Trắng.
Trong vài tháng gần đây, ông Trump liên tiếp công kích Fed và Powell thông qua các phát biểu công khai lẫn trên mạng xã hội. Ông gọi Powell là “chậm chạp”, “cứng đầu” và “ngớ ngẩn” động thái hiếm thấy từ một Tổng thống đương nhiệm.
Căng thẳng đạt đỉnh vào tháng 4 khi Tổng thống Trump dọa bãi nhiệm Chủ tịch Fed, nhưng sau đó ông khẳng định sẽ không thực hiện điều này cho đến khi nhiệm kỳ của Jerome Powell kết thúc vào tháng 5/2026. Các cố vấn đã cảnh báo rằng hành động đó có thể gây ra biến động kinh tế toàn cầu và khiến ông đối mặt với rắc rối pháp lý.
Tuy vậy, những tranh cãi giữa ông Trump và Fed vẫn chưa chấm dứt. Ngày 12/8, người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống đang cân nhắc kiện Powell liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington.
Cuối tháng 7, Tổng thống Mỹ đã đến thị sát dự án này và tranh cãi trực tiếp với Chủ tịch Powell ngay trước ống kính về chi phí cải tạo trụ sở. Trên mạng xã hội Truth Social, ông chỉ trích Powell quản lý “tệ hại” khi chi tới “3 tỷ USD cho công việc lẽ ra chỉ cần 50 triệu USD”. Nhà Trắng cho biết hiện đang tiến hành điều tra vấn đề này.
Tuy nhiên, ngay cả khi không sa thải Chủ tịch Fed, ông Trump được cho là đã âm thầm tạo ra những thay đổi trong nội bộ cơ quan này. Hồi tháng 6, Thượng viện đã thông qua đề cử của ông, bổ nhiệm bà Michelle Bowman giữ chức Phó chủ tịch phụ trách giám sát của Fed. Bà Bowman vốn là thành viên Hội đồng Thống đốc từ năm 2018.
Chính quyền Trump cũng đang chuẩn bị kháng cáo phán quyết của Tòa phúc thẩm liên quan đến Thống đốc Lisa Cook. Việc Stephen Miran thành viên vừa được phê chuẩn gia nhập Hội đồng Thống đốc khiến đảng Dân chủ lo ngại do mối quan hệ gần gũi giữa ông và Tổng thống Trump.
Ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn đa số ghế trong Hội đồng Thống đốc Fed do đảng Cộng hòa nắm giữ. Đặc biệt, quá trình phê chuẩn Miran diễn ra chỉ trong hơn một tháng, nhanh hơn nhiều so với thông thường.
Trong cuộc họp tháng 7, Michelle Bowman và Christopher Waller đã bỏ phiếu phản đối việc giữ nguyên lãi suất. Đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm, Fed ghi nhận hai thành viên Hội đồng Thống đốc không đồng thuận với quyết định chung. Waller cũng là người được ông Trump đề cử trước đó.
Ở kỳ họp lần này, giới phân tích dự báo cả hai sẽ tiếp tục phản đối mức giảm 25 điểm cơ bản, thay vào đó ủng hộ cắt giảm 50 điểm cơ bản, và khả năng Stephen Miran cũng sẽ tham gia cùng họ. Nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1988, Fed có ba thống đốc bỏ phiếu bất đồng với quyết định chung.
