VN-Index phục hồi sau bốn phiên bán tháo liên tiếp, nhưng các chuyên gia vẫn khuyến cáo nhà đầu tư ưu tiên quan sát và chờ tín hiệu xác nhận đáy thay vì mua đuổi theo đà tăng.
Thị trường chứng khoán đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi VN-Index lao dốc tổng cộng 136 điểm sau bốn phiên giảm sâu liên tiếp, trước khi bất ngờ phục hồi hơn 30 điểm và tiến trở lại vùng tâm lý 1.700 điểm.
Đà hồi phục trái với dự báo của nhiều công ty chứng khoán cũng đặt những nhà đầu tư đang thua lỗ vào tình thế khó đưa ra quyết định. Nhiều người cân nhắc giữa việc bán cổ phiếu để hạn chế mức lỗ, bình quân giá vốn đối với các mã đang nắm giữ hoặc tận dụng nhịp hồi để tham gia lướt sóng ở những cổ phiếu mới.
Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích ngành tại Công ty Chứng khoán Kafi, cho rằng để đưa ra quyết định phù hợp, nhà đầu tư cần đánh giá trước mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân cũng như xác định rõ thời gian dự kiến nắm giữ danh mục cổ phiếu.
Theo ông Huy, phiên thị trường hồi phục trong ngày hôm qua với thanh khoản vượt mức trung bình ba tháng là một tín hiệu tích cực. Dù vậy, những nhà đầu tư đang sử dụng tỷ lệ đòn bẩy cao và có khẩu vị rủi ro lớn vẫn nên cân nhắc giảm bớt dư nợ ký quỹ, bởi nguy cơ bán giải chấp chéo chưa hoàn toàn biến mất. Tình trạng này có thể xảy ra khi một số cổ phiếu giảm sâu liên tiếp, đồng thời các công ty chứng khoán hạ tỷ lệ cho vay ký quỹ, buộc nhà đầu tư phải bán các cổ phiếu có thanh khoản tốt để bổ sung tài sản đảm bảo hoặc thu hẹp dư nợ margin.
Ông Huỳnh Anh Huy khuyến nghị nhà đầu tư nên quan sát thêm khoảng 2-3 phiên giao dịch để thị trường hình thành tín hiệu xác nhận xu hướng rõ ràng, rồi mới cân nhắc tăng tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục, thay vì vội vàng mua theo đà tăng của giá.
Đối với nhà đầu tư theo chiến lược trung hạn, ông khuyến nghị tập trung tích lũy cổ phiếu một cách có chọn lọc thay vì lướt sóng trong giai đoạn thị trường còn nhiều biến động. Nếu hướng đến mục tiêu đầu tư dài hạn, nhà đầu tư có thể giải ngân từng phần vào các doanh nghiệp đầu ngành có nền tảng cơ bản tốt, định giá ở mức hấp dẫn và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận khả quan.
Sau nhịp điều chỉnh mạnh, thị trường chứng khoán đang giao dịch ở vùng định giá được xem là thấp nhất trong khoảng một thập kỷ. Theo ước tính của Công ty Chứng khoán TP HCM (HSC), chỉ số P/E trượt (dựa trên lợi nhuận 12 tháng gần nhất) hiện chỉ quanh mức 10 lần.
Diễn biến giảm sâu cũng đưa nhiều cổ phiếu đầu ngành về vùng giá thấp trong nhiều năm, mở ra thêm lựa chọn cho nhà đầu tư. Ở nhóm ngân hàng, VCB, CTG, EIB và TPB đều lùi về vùng thấp nhất trong khoảng một năm. Nhóm chứng khoán ghi nhận SSI, VIX và VCI giảm mạnh, trong khi KDH trở lại vùng giá cuối năm 2022 và NLG về mức đầu năm 2023. Một số mã như PNJ và DGC thậm chí rơi xuống vùng thấp nhất kể từ năm 2021, chủ yếu do chịu tác động từ những rủi ro liên quan đến pháp lý và quản trị doanh nghiệp.
Theo ông Huỳnh Anh Huy, với những nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp hoặc mới tham gia thị trường, nên ưu tiên chờ thêm tín hiệu xác nhận xu hướng trước khi đưa ra quyết định giải ngân. Ông cũng khuyến cáo nhóm này không nên giao dịch theo tâm lý đám đông trong những phiên thị trường biến động mạnh với biên độ tăng giảm lớn.
Cùng quan điểm, bà Trần Thị Hồng Nhung, Phó giám đốc Phân tích và Tư vấn đầu tư tại Công ty Chứng khoán Guotai Haitong (Vietnam), cho rằng nhà đầu tư vẫn cần duy trì sự thận trọng. Tuy nhiên, theo bà, mức độ phòng thủ hiện không còn cần quá cao như giai đoạn thị trường liên tục trải qua các phiên giảm sâu.
Theo bà Nhung, đa số nhà đầu tư giao dịch ngắn hạn đang đối mặt với giai đoạn nhiều áp lực khi liên tiếp thua lỗ sau mỗi lần mở vị thế. Vì vậy, nhóm này cần giữ sự tỉnh táo, chủ động giảm tỷ trọng cổ phiếu, tuân thủ nguyên tắc cắt lỗ khi giá đã xuyên thủng ngưỡng cho phép và không nên quá kỳ vọng danh mục sẽ nhanh chóng quay trở lại điểm hòa vốn.
Đối với các nhà đầu tư theo chiến lược an toàn và duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức thấp từ đầu năm, bà cho rằng đây có thể là cơ hội để lựa chọn những cổ phiếu có nền tảng tốt, đặc biệt là các nhóm được kỳ vọng hưởng lợi từ quá trình nâng hạng thị trường vào tháng 9. Tuy nhiên, việc giải ngân nên được thực hiện theo từng đợt, tránh dồn toàn bộ vốn trong một lần nhằm hạn chế rủi ro nếu thị trường xuất hiện những thông tin bất lợi.
Nhóm phân tích cho thấy quan điểm được đưa ra nhiều nhất là nhà đầu tư nên tiếp tục quan sát thay vì vội vàng giao dịch. Phần lớn ý kiến cho rằng chưa cần hành động ngay, mà nên chờ phản ứng của thị trường khi VN-Index lùi về vùng 1.640 điểm hoặc khi lượng cổ phiếu mua trong phiên phục hồi trước đó về tài khoản. Với những nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu và không sử dụng đòn bẩy ký quỹ, việc bán tháo ở thời điểm hiện tại được đánh giá là chưa cần thiết.
Các khuyến nghị này chủ yếu được xây dựng dựa trên phân tích nguyên nhân dẫn đến đợt điều chỉnh vừa qua, đồng thời xem xét khả năng những rủi ro tương tự có thể tiếp tục xuất hiện trong thời gian tới.
Theo ông Trương Quang Vĩnh, Giám đốc Chi nhánh TP.HCM của Công ty Chứng khoán ACB, áp lực bán giải chấp và các lệnh gọi ký quỹ gia tăng là nguyên nhân chủ yếu khiến thị trường biến động mạnh trong thời gian qua. Khi dư nợ cho vay ký quỹ vào cuối quý II lên mức kỷ lục khoảng 450.000 tỷ đồng, nhiều nhà đầu tư lo ngại đợt điều chỉnh sẽ kích hoạt làn sóng bán giải chấp, từ đó chủ động hạ tỷ trọng cổ phiếu để cắt lỗ hoặc bảo vệ thành quả đầu tư.
Ông Vĩnh cho biết hoạt động rút vốn mạnh hơn của khối ngoại, đặc biệt từ các quỹ đầu tư hoạt động lâu dài tại Việt Nam, cũng tạo thêm áp lực lên thị trường. Theo ông, diễn biến gần đây cho thấy cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đều đồng loạt giảm tỷ trọng cổ phiếu trên diện rộng, thay vì chỉ tập trung ở một vài nhóm ngành như trước. Ngay cả những nhóm cổ phiếu mang tính phòng thủ như năng lượng và tiêu dùng cũng chịu áp lực bán nhằm phục vụ hoạt động cơ cấu lại danh mục đầu tư.
Để đánh giá liệu thị trường hoặc từng cổ phiếu đã hình thành vùng đáy hay chưa, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư theo dõi diễn biến thanh khoản. Xét trên góc độ kỹ thuật, một vùng đáy có độ tin cậy cao thường xuất hiện khi khối lượng giao dịch suy giảm trong nhịp đi xuống, sau đó thị trường có phiên hồi phục với thanh khoản tăng mạnh và giá không tiếp tục giảm dù xuất hiện các thông tin bất lợi.
Theo ông Huỳnh Anh Huy, dấu hiệu sớm cho thấy dòng tiền đang quay trở lại là khi thanh khoản dần cải thiện, đồng thời biên độ dao động của thị trường thu hẹp hơn so với giai đoạn biến động mạnh trước đó.
Ông Huy cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt thay vì chỉ quan tâm đến việc giá cổ phiếu đã giảm sâu. Theo ông, một cổ phiếu phù hợp để tích lũy cần đáp ứng bốn tiêu chí gồm: tình hình tài chính lành mạnh và lợi nhuận duy trì ổn định qua nhiều giai đoạn, vị thế đầu ngành cùng thị phần có tính cạnh tranh cao; chính sách cổ tức được duy trì đều đặn, thể hiện dòng tiền vững và sự gắn kết với cổ đông; bên cạnh đó là ban lãnh đạo có năng lực và hoạt động minh bạch.
Theo vị chuyên gia, việc thị giá giảm xuống vùng thấp nhất trong nhiều năm chỉ nên được coi là một cơ sở ban đầu để xem xét cơ hội đầu tư, chứ không phải yếu tố quyết định để xuống tiền. Nhà đầu tư cần kết hợp đánh giá toàn diện về chất lượng doanh nghiệp trước khi đưa ra quyết định giải ngân.
