Tổng thống Putin thời gian gần đây liên tục phát đi các tuyên bố cứng rắn, dường như nhằm củng cố vị thế và tạo thêm sức ép cho các cuộc đàm phán liên quan đến Ukraine.
Khoác bộ quân phục dã chiến, Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 30/11 đã đến thăm sở chỉ huy của Lực lượng Liên quân trung tâm điều hành toàn bộ chiến dịch tại Ukraine. Tại đây, Tổng tham mưu trưởng Valery Gerasimov báo cáo cho ông thông tin mà nhà lãnh đạo Nga chờ đợi suốt 18 tháng qua: quân đội Nga đã kiểm soát được thành phố Pokrovsk, một cứ điểm chiến lược ở miền đông Ukraine.
Ukraine ngày 2/12 phản bác tuyên bố trên, khẳng định giao tranh vẫn tiếp diễn trong lòng thành phố và rằng những “tuyên bố phô trương” của Moskva về việc kiểm soát Pokrovsk “không phản ánh đúng tình hình thực tế”.
Dù vậy, theo nhiều chuyên gia, việc Ukraine bác bỏ tuyên bố trên không còn mang nhiều ý nghĩa với ông Putin, bởi nhà lãnh đạo Nga đã đạt được mục tiêu truyền thông của mình. Cuộc họp giữa ông và các tướng lĩnh cấp cao chủ yếu nhằm gửi đi thông điệp rằng Nga đang đạt được những bước tiến rõ rệt trên chiến trường Ukraine.
Không giống Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky người thường xuyên ra tiền tuyến thăm hỏi binh sĩ – Tổng thống Nga lại chọn cách giữ khoảng cách với chiến sự. Những lần ông Putin xuất hiện trước quân đội khá hiếm hoi nhưng đều được chuẩn bị một cách có chủ đích.
Chuyến thăm mới nhất tới bộ chỉ huy Lực lượng Liên quân được xem là động thái nhằm xây dựng hình ảnh nhà lãnh đạo Điện Kremlin quyết đoán, mạnh mẽ, thể hiện vị thế vượt trội của Nga trên chiến trường Ukraine.
Việc Tổng thống Putin xuất hiện trong bộ quân phục khi tham dự cuộc họp tại một sở chỉ huy gần tiền tuyến cùng các tướng lĩnh cấp cao tạo ra hình ảnh giàu tính biểu tượng. Cách xuất hiện này cho thấy sự gắn kết trực tiếp của ông với quân đội, đồng thời góp phần nâng cao tinh thần lực lượng sau nhiều tháng giao tranh căng thẳng. Nó cũng giúp củng cố niềm tin của người dân Nga vào kết quả chiến dịch, theo nhận định của bình luận viên Ivana Kottasova (CNN).
Nga ngày 1/12 tiếp tục khẳng định thắng lợi tại Pokrovsk, kèm đoạn video cho thấy lực lượng nước này cắm cờ ngay khu vực trung tâm nơi quân Ukraine đã dốc sức giữ vững suốt nhiều tháng.
Theo nhận định của các nhà phân tích, việc Moscow tuyên bố đã kiểm soát Pokrovsk, một điểm kết nối trọng yếu về hậu cần và vận tải ở Donbass, cho thấy Tổng thống Putin muốn gửi thông điệp rằng quân đội Nga đang duy trì đà tiến công mạnh mẽ và từng bước tiến gần hơn tới các mục tiêu đặt ra trong chiến dịch ở Ukraine.
Phát biểu trước các chỉ huy cấp cao, Tổng thống Putin khen ngợi họ vì đã “giải phóng Krasnoarmiisk” tên gọi thời Liên Xô của Pokrovsk, mang nghĩa “Thành phố Hồng quân”.
Ông cũng nhấn mạnh rằng lực lượng Nga “đang tiến lên với tốc độ bảo đảm hoàn thành mọi mục tiêu đã đề ra”. Nhà lãnh đạo Nga lặp lại cảnh báo từ tuần trước, cho rằng nếu Ukraine không chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ trên bàn đàm phán, thì Moscow sẽ tìm cách kiểm soát những khu vực đó bằng sức mạnh quân sự.
George Barros, chuyên gia tình báo địa không gian và Nga thuộc Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) ở Washington, đánh giá rằng thông điệp Tổng thống Putin gửi đi trong chuyến thăm bộ chỉ huy Lực lượng Liên quân không chỉ nhắm vào Ukraine, mà còn hướng về các nước phương Tây đang đứng sau Kiev.
Ông cho rằng “nếu Putin khiến thế giới tin rằng Nga gần như nắm chắc ưu thế trên chiến trường, điều đó sẽ khiến các quốc gia hậu thuẫn Kiev tự hỏi: ‘Vì sao chúng ta phải tiếp tục hỗ trợ? Tại sao không thúc đẩy đàm phán ngay bây giờ?’”.
Chuyến thị sát của Tổng thống Putin diễn ra chỉ hai ngày trước cuộc gặp giữa ông với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner con rể Tổng thống Donald Trump tại Moskva để trao đổi về một đề xuất hòa bình cho Ukraine. Giới quan sát cho rằng thông điệp cứng rắn mà ông Putin đưa ra lần này nhằm tạo nền tảng giúp Nga có thêm vị thế khi tiếp xúc phái đoàn Mỹ.
Từ trước đến nay, Tổng thống Putin vẫn thể hiện lập trường không mặn mà với các thỏa hiệp, đồng thời kiên trì với các yêu cầu cốt lõi như Ukraine phải thu hẹp lực lượng vũ trang, chấp nhận nhượng lại một số vùng lãnh thổ và không được tiến gần tới NATO.
Truyền thông cho biết cuộc thảo luận giữa Tổng thống Putin và phái đoàn Mỹ hôm 2/12 kéo dài gần 5 giờ. Cố vấn chính sách Điện Kremlin Yuri Ushakov nhận xét cuộc họp “mang lại nhiều thông tin” và “có tính xây dựng”, nhưng hai bên vẫn chưa đạt được sự thống nhất về việc kết thúc xung đột, cho thấy lập trường của Moskva vẫn rất kiên định.
Thậm chí vào buổi sáng trước khi diễn ra cuộc gặp, Tổng thống Putin vẫn tiếp tục phát đi quan điểm cứng rắn, đưa ra cảnh báo mạnh mẽ với châu Âu rằng Nga đã sẵn sàng đối phó nếu xảy ra một cuộc đối đầu quân sự.
Phát biểu tại một diễn đàn đầu tư ở Moskva, Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng ông không chủ trương gây xung đột, nhưng cảnh báo rằng “nếu châu Âu bất ngờ chọn đối đầu với chúng tôi, Nga luôn trong tư thế sẵn sàng đáp trả”.
Ông nói thêm rằng nếu một cuộc chiến với châu Âu thực sự xảy ra, diễn biến sẽ kết thúc rất nhanh, đến mức “Nga sẽ không còn ai để ngồi vào bàn đàm phán”, ám chỉ khả năng châu Âu bị đánh bại hoàn toàn.
Chỉ trích châu Âu vì đã cản trở nỗ lực hòa giải do Mỹ đứng ra dẫn dắt, Tổng thống Putin cho rằng các nước này đã đưa ra những yêu cầu “hoàn toàn không thể chấp nhận” đối với Nga và làm đình trệ “toàn bộ tiến trình”.
Những phát biểu trên phản ánh sự tự tin của nhà lãnh đạo Nga trong cuộc chiến tại Ukraine. Sự tự tin này phần nào đến từ việc Moskva đang nắm nhiều lợi thế trên chiến trường, trong khi Kiev lại đối mặt chuỗi khó khăn, từ thiếu hụt nhân lực, nguồn lực tài chính cho đến các vụ bê bối tham nhũng gây chấn động.
Ngoài ra, việc bản kế hoạch hòa bình 28 điểm do Mỹ đề xuất được đánh giá là hầu như có lợi cho Nga cũng góp phần củng cố thêm vị thế của ông Putin trong bối cảnh hiện tại.
“Hiện tại, chính quyền Trump – vốn có quan hệ không mấy suôn sẻ với Tổng thống Zelensky dường như đang tận dụng những khó khăn chồng chất của Kiev để thúc đẩy nối lại đàm phán, theo hướng mang lại nhiều lợi thế hơn cho Moskva”, theo nhận định của Tatiana Stanovaya, chuyên gia thuộc Trung tâm Carnegie về Á – Âu có trụ sở tại Berlin.
“Thực tế, tiến trình thương lượng lúc này đã mang một gam màu khác. Khi phương Tây tỏ ra không muốn trực tiếp can dự quân sự, cuộc thảo luận xoay quanh câu hỏi Kiev sẽ phải đánh đổi những gì để kết thúc xung đột”, bà cho biết thêm.
Tuy vậy, Barros cho rằng dù Nga đang giữ được đà tiến công ở miền đông Ukraine, chiến thắng sau cùng vẫn chưa phải điều chắc chắn. Báo cáo mới của ISW nhận định rằng ngay cả khi Moscow kiểm soát Pokrovsk, lực lượng Nga vẫn sẽ rất khó mở rộng quyền kiểm soát nhanh chóng tại các khu vực còn lại của Donetsk.
Dù ông Putin liên tục nhấn mạnh vào các bước tiến quân sự và gửi đi thông điệp về một chiến thắng gần như chắc chắn, con đường thuận lợi nhất để Moskva đạt được mục tiêu vẫn là khiến Ukraine phải chấp nhận một thỏa thuận bất lợi, hoặc làm suy giảm ý chí hỗ trợ của các đồng minh Kiev.
Theo Barros, việc xây dựng hình ảnh cứng rắn và không ngừng phát đi thông điệp mạnh mẽ có vẻ là chiến lược để Tổng thống Putin gây sức ép đồng thời lên Ukraine, châu Âu và Mỹ, nhằm thúc đẩy kết quả mà Nga mong muốn.
