Ông Trump đưa ra tối hậu thư 50 ngày nhằm thúc đẩy Nga chấm dứt xung đột, song Moskva có thể tận dụng khoảng thời gian này để đẩy mạnh các cuộc tấn công và củng cố vị thế trên bàn đàm phán.
Ngày 14/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư yêu cầu Moskva trong vòng 50 ngày phải đồng ý với một thỏa thuận hòa bình tại Ukraine, nếu không sẽ bị áp đặt các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt nhắm vào nguồn thu từ năng lượng của Nga.
Thông điệp này đã thắp lên kỳ vọng tại Ukraine rằng chính quyền Mỹ cuối cùng cũng có thái độ cứng rắn hơn với Nga. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, mốc thời gian 50 ngày mà ông Trump đưa ra tương đối dài so với nhịp độ thay đổi nhanh của chiến sự có thể tạo điều kiện để Nga đẩy mạnh chiến dịch tấn công trong mùa hè nhằm gia tăng lợi thế.
“Khi ông Trump đưa ra tối hậu thư như vậy, phía Nga có thể cho rằng họ có 50 ngày để thoải mái triển khai các hoạt động theo ý muốn,” nhà phân tích chính trị Igor Reiterovich chuyên gia về các vấn đề Ukraine, Nga và khu vực Đông Âu – nhận xét.
Chuyên gia Igor Reiterovich dự báo Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ không chấp nhận nhượng bộ trước tối hậu thư của ông Trump, mà ngược lại sẽ đẩy mạnh hoạt động quân sự, trong bối cảnh các lực lượng Nga đang chiếm ưu thế trên nhiều chiến tuyến.
“Trong vài tuần tới, Nga có thể phát động thêm nhiều đợt tấn công mới tại Ukraine. Mục tiêu là đến gần thời điểm hết hạn mà ông Trump đưa ra, ông Putin sẽ tuyên bố đã hoàn tất các mục tiêu quân sự đề ra và sẵn sàng bước vào đàm phán”, ông Reiterovich nhận định. Khi đó, vị thế của Nga trong các cuộc thương lượng sẽ vượt trội hơn đáng kể so với hiện nay.
Một số người Ukraine cũng bày tỏ quan ngại trước viễn cảnh này. “Thời hạn 50 ngày là điều đáng lo ngại, bởi ông Putin có thể coi đó như tín hiệu cho phép tăng cường chiến dịch quân sự”, ông Oleksandr Merezhko, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Ukraine, nhận xét.
Từ mùa xuân đến nay, quân đội Nga đã tăng tốc giành quyền kiểm soát thêm nhiều khu vực ở miền đông Ukraine, áp sát các vị trí chiến lược và tiến gần tới mục tiêu kiểm soát toàn bộ vùng Donetsk.
Nếu quân đội Nga kiểm soát được các vị trí chiến lược này, họ sẽ có điều kiện thuận lợi để tiến sâu hơn về phía tây, hướng đến tỉnh Dnipropetrovsk ở miền trung Ukraine. Điều này không chỉ làm gia tăng áp lực lên tinh thần phòng thủ của Kiev mà còn củng cố lợi thế đàm phán cho Điện Kremlin trong bất kỳ cuộc thương lượng nào sắp tới.
Bên cạnh các đợt tấn công ở Donetsk, giới chuyên gia cũng lo ngại rằng quãng thời gian 50 ngày có thể tạo điều kiện để Nga củng cố thêm các mặt trận khác, đặc biệt là thiết lập khu vực đệm an toàn. Tổng thống Putin gần đây gọi chiến dịch tại tỉnh Sumy, đông bắc Ukraine, là một phần trong nỗ lực xây dựng “vùng đệm” nhằm bảo vệ lãnh thổ Nga khỏi nguy cơ bị tập kích vào khu vực tỉnh Kursk.
Thành phố Sumy, thủ phủ cùng tên với tỉnh, có khoảng 268.000 cư dân và nằm cách biên giới Nga chỉ khoảng 30 km. Tổng thống Putin cho biết hiện tại Nga chưa có kế hoạch chiếm thành phố này, song không loại trừ khả năng đó trong tương lai.
Tại tỉnh Kharkov lân cận, các đợt tấn công của Nga cũng đang được đẩy mạnh. Dù vậy, cả hai hướng tiến công ở Sumy và Kharkov thời gian gần đây đều gặp phải sự kháng cự quyết liệt từ lực lượng Ukraine, khiến đà tiến triển bị hạn chế. Một số chuyên gia nhận định Moskva có thể tận dụng những kết quả hiện có làm đòn bẩy trong đàm phán, chẳng hạn dùng để trao đổi lấy các khu vực còn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine tại Donetsk.
“Một kịch bản thực tế là việc hoán đổi lãnh thổ sẽ được đưa lên bàn đàm phán”, theo ông Mikhail Karyagin, chuyên gia chính trị có mối liên hệ gần gũi với Điện Kremlin.
Một số nhà phân tích quân sự Nga cũng thừa nhận rằng các máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đang gây ra nhiều khó khăn cho lực lượng Nga. Dù vậy, họ cho biết Moskva đang áp dụng chiến lược “nghìn nhát dao”, với mục tiêu làm Ukraine suy kiệt bằng cách liên tục gây sức ép trên chiến trường và đẩy mạnh các cuộc tấn công tầm xa vào cơ sở hạ tầng quan trọng trong lãnh thổ Ukraine.
“Quân đội Nga đang theo đuổi mục tiêu làm đối phương suy yếu đến mức không còn khả năng giữ vững phòng tuyến, từ đó giúp Moskva đạt được những kết quả mang tính then chốt để định hình kết cục cuộc chiến,” nhà phân tích quân sự tại Moskva, Sergei Poletayev, nói. “Điều quan trọng không phải là tấn công vào đâu hay nhanh đến mức nào, cũng không nhất thiết phải kiểm soát từng khu vực cụ thể, mà là tập trung làm hao mòn trực tiếp sức mạnh chiến đấu của lực lượng đối phương.”
Các đợt tập kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine trong hai đêm liên tiếp sau khi ông Trump đưa ra tối hậu thư cho thấy lập trường của Moskva không hề thay đổi. Dữ liệu do không quân Ukraine công bố và được ABC News phân tích cho thấy, chỉ trong đêm 14-15/7, Nga đã triển khai 667 máy bay không người lái (UAV) và một tên lửa tấn công Ukraine.
Trong 50 ngày trước thời điểm ông Trump đưa ra tuyên bố, tổng cộng Nga đã phóng 9.618 UAV và 349 tên lửa vào lãnh thổ Ukraine, trung bình mỗi ngày khoảng 192 UAV và 7 tên lửa.
Cách Nga tiến hành các đợt tập kích hiện tại cho thấy 50 ngày sắp tới có thể sẽ còn gian nan hơn với Ukraine. Từ tháng 5 đến nay, Nga đã liên tục mở rộng quy mô các đợt tấn công, bất chấp những nỗ lực kêu gọi ngừng bắn từ phía ông Trump.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov tuyên bố với hãng tin TASS rằng việc áp đặt bất kỳ điều kiện nào lên Nga là điều “không thể chấp nhận được”, đồng thời khẳng định lập trường của Điện Kremlin là “không thể bị lay chuyển”.
Các nhà phân tích cho rằng Ukraine cần sớm nhận thêm viện trợ vũ khí phòng thủ từ các nước đồng minh để đối phó với các cuộc tấn công của Nga, vốn được dự báo sẽ ngày càng dữ dội hơn trong thời gian tới.
“Nhịp độ tấn công của Nga đang tăng lên, và chiến dịch quân sự mùa hè có thể gây ra áp lực rất lớn đối với lực lượng Ukraine”, Jack Watling, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu RUSI ở London, cho biết.
