Theo các chuyên gia, tâm lý lo ngại xung đột tại Trung Đông kéo dài cùng với áp lực gọi ký quỹ (call margin) trên diện rộng đã khiến nhà đầu tư bán mạnh, khiến thị trường giảm hơn 100 điểm.
Kết thúc phiên giao dịch sáng 9/3, thị trường chứng khoán Việt Nam lao dốc mạnh. Chỉ số VN-Index, đại diện cho toàn thị trường, mất hơn 114 điểm, tương đương mức giảm 6,35%. Trên sàn Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE), có tới 357 cổ phiếu giảm giá, trong đó 219 mã giảm kịch sàn, áp đảo hoàn toàn so với chỉ 14 mã tăng.
Lý giải về đà lao dốc kỷ lục của VN-Index, ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc chi nhánh 2 – hội sở của Mirae Asset Securities, cho rằng căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đã ảnh hưởng mạnh đến tâm lý nhà đầu tư. Theo ông, khác với các cuộc xung đột ngắn hạn trước đây, thị trường hiện lo ngại cuộc chiến có thể kéo dài và diễn biến phức tạp hơn.
Nhìn trên yếu tố lịch sử, ông Toàn cho biết thị trường chứng khoán đã nhiều lần giảm mạnh mỗi khi xảy ra xung đột giữa các quốc gia. Trong 4 năm qua, thị trường có khoảng 7 lần biến động liên quan đến các sự kiện tại Ukraine, Trung Đông và Venezuela. Trong đó, VN-Index đã có 3 lần giảm điểm ngay khi căng thẳng địa chính trị leo thang.
Ông Lê Vũ Kim Tinh, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán Phú Hưng, cũng cho rằng loạt thông tin dồn dập về tình hình chiến sự tại Trung Đông xuất hiện trong hai ngày cuối tuần đã khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên lo ngại, từ đó dẫn đến hoạt động bán ra mạnh trên thị trường.
Đà giảm trong phiên sáng nay không xuất phát từ yếu tố kỹ thuật hay nền tảng cơ bản của thị trường, mà chủ yếu bị tác động bởi dòng tin tức tiêu cực cùng tâm lý bi quan lan rộng trong cộng đồng nhà đầu tư. Ông Tinh chia sẻ.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng đã đẩy giá dầu thô Brent lên khoảng 116 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Diễn biến này có thể khiến giá xăng dầu trong nước tiếp tục tăng, sau khi đã bật lên khoảng 30% trong tuần trước. Theo ông Trần Quốc Toàn, việc một mặt hàng quan trọng trong rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động mạnh trong thời gian ngắn đang làm dấy lên lo ngại của nhà đầu tư về nguy cơ lạm phát.
Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao phụ trách Nghiên cứu chiến lược thị trường tại Công ty Chứng khoán HSC, cho rằng làn sóng gọi ký quỹ (call margin) tăng mạnh từ các công ty chứng khoán cũng như các nguồn cho vay ngoài hệ thống (shadow lenders) là nguyên nhân chủ yếu khiến thị trường giảm hơn 100 điểm. Theo ông, nếu không xuất hiện dòng tiền đủ lớn để hấp thụ lượng cổ phiếu đang chờ giải chấp ở mức giá sàn, thị trường trong phiên tới có thể tiếp tục chịu áp lực giảm sâu.
Ông Lê Vũ Kim Tinh cho rằng áp lực “call margin” cũng là một yếu tố quan trọng khiến thị trường giảm sâu. Theo ông, việc nhiều công ty chứng khoán cùng các nhà đầu tư lớn đồng loạt yêu cầu bổ sung ký quỹ đã khiến nhà đầu tư cá nhân lo ngại, từ đó dẫn đến làn sóng bán ra mạnh trên thị trường.
Tính đến ngày 31/12/2025, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) trên toàn thị trường đã vượt 400.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay. Nhiều chuyên gia cho rằng con số này tương ứng với quy mô thị trường ở thời điểm đó, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro khi có thể khiến thị trường dễ rơi vào tình trạng bán tháo trong thời gian ngắn.
Nhận định về triển vọng ngắn hạn của thị trường chứng khoán, ông Trần Quốc Toàn cho rằng đà giảm hiện tại có thể chỉ mang tính tạm thời và thị trường có khả năng sớm tìm được vùng cân bằng. Ông cho biết điểm tích cực trong phiên sáng là thanh khoản vẫn duy trì ở mức cao, vượt 26.000 tỷ đồng. Ngoài ra, rủi ro đối với VN-Index hiện chủ yếu đến từ các yếu tố quốc tế, trong khi các nền tảng kinh tế vĩ mô trong nước vẫn ổn định, với mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%.
Ông Vũ Minh Đức, Phó giám đốc Phòng Nghiên cứu và Phân tích tại Công ty Chứng khoán Vietcap, cho biết trong quá khứ VN-Index đã nhiều lần xuất hiện các nhịp giảm mạnh bất ngờ, ngay cả khi thị trường đang trong đà tăng.
Ông Đức cho biết sau những nhịp điều chỉnh nhanh và bất ngờ, thị trường thường sớm phục hồi và tiếp tục xu hướng tăng trưởng. Theo ông, diễn biến chiến sự tại Trung Đông vẫn còn phức tạp, vì vậy hiện vẫn còn quá sớm để xác định vùng cân bằng của VN-Index trong đợt giảm này.
Về góc độ kỹ thuật, ông Lê Vũ Kim Tinh cho rằng mốc 1.600 điểm đang đóng vai trò là ngưỡng tâm lý quan trọng của thị trường. Nếu áp lực bán tháo dần hạ nhiệt, VN-Index có thể phục hồi trong các phiên tới. Ngược lại, trong trường hợp chỉ số xuyên thủng mốc này, kịch bản tiêu cực hơn có thể xảy ra khi thị trường lùi về vùng 1.400–1.500 điểm.
Ông khuyến nghị nhà đầu tư nên hạn chế tối đa việc sử dụng margin, chỉ nên giao dịch bằng nguồn vốn tự có để giảm thiểu rủi ro trong trường hợp thị trường diễn biến tiêu cực hơn. Đối với những nhà đầu tư không sử dụng đòn bẩy tài chính, ông cho rằng không nên bán tháo, bởi thị trường thường phản ứng rất nhạy và có thể đảo chiều nhanh sau các nhịp điều chỉnh mạnh.
Trong khi đó, ông Vũ Minh Đức khuyến nghị nhà đầu tư nếu muốn mua thêm nên giải ngân từng phần và theo dõi các tín hiệu tạo đáy của chỉ số. Ông cũng lưu ý rằng những nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng cổ phiếu cao cần chú ý đảm bảo mức an toàn cho danh mục, tránh nguy cơ bị call margin và có thể kiên nhẫn chờ đợi sự phục hồi của thị trường trong trung và dài hạn.
