Theo giới chuyên gia, mức thuế 50% mà ông Trump đưa ra khó gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế Brazil do nước này được hưởng nhiều ngoại lệ và sở hữu quan hệ thương mại đa dạng.
Ngày 30/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh áp mức thuế nhập khẩu 50% đối với phần lớn hàng hóa từ Brazil, bắt đầu có hiệu lực từ hôm nay (6/8). Động thái này được cho là nhằm gia tăng sức ép lên Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva, khi ông Trump cho rằng Tòa án Tối cao Brazil đang đối xử không công bằng với đồng minh thân cận của Tổng thống Jair Bolsonaro.
Mức thuế 50% mà ông Trump áp với hàng hóa Brazil thậm chí còn cao hơn so với thuế đối ứng mới dành cho hàng chục quốc gia được ông công bố hôm 31/7. Tuy nhiên, theo giới phân tích, sức ép này khó có khả năng tác động lớn đến quỹ đạo của nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh.
Một trong những lý do chính khiến tác động của mức thuế 50% bị hạn chế là do phạm vi miễn trừ khá lớn, không áp dụng với nhiều mặt hàng quan trọng như máy bay, năng lượng và nước cam. Vì vậy, mức thuế này chỉ ảnh hưởng đến khoảng 36% kim ngạch xuất khẩu của Brazil sang Mỹ. Chuyên gia kinh tế Luiza Pinese từ tập đoàn tài chính XP Investimentos dự báo mức thuế chỉ khiến GDP Brazil giảm khoảng 0,15 điểm phần trăm trong năm nay. “Trước đó, chúng tôi dự đoán tác động sẽ ở mức nhẹ, nhưng nhờ các miễn trừ, mức ảnh hưởng thực tế còn thấp hơn nữa”, bà cho biết.
Tương tự, Goldman Sachs vẫn giữ nguyên dự báo tăng trưởng kinh tế Brazil năm nay ở mức 2,3%, phần lớn nhờ vào các diện miễn trừ được đánh giá là “đáng kể”. Tổ chức này cũng nhận định rằng các biện pháp hỗ trợ từ chính phủ đối với những ngành chịu tác động sẽ góp phần hạn chế ảnh hưởng tiêu cực từ thuế quan.
Bên cạnh đó, khả năng chống chịu của Brazil còn đến từ sự đa dạng trong các thị trường xuất khẩu. Khác với Mexico và Canada những quốc gia phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ khi hơn 75% hàng xuất khẩu đều bán sang đây thì Mỹ chỉ chiếm khoảng 12% kim ngạch xuất khẩu của Brazil. Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc đã tăng gấp đôi trong 10 năm qua, hiện chiếm tới 28% tổng lượng hàng xuất khẩu của nước này.
Thực tế, nhiều mặt hàng chịu ảnh hưởng từ thuế quan của ông Trump như thịt bò và cà phê vẫn có khả năng chuyển hướng sang các thị trường thay thế. Bộ trưởng Kế hoạch Simone Tebet cho biết, hiện gần 50% lượng hàng nông sản xuất khẩu của Brazil được tiêu thụ tại thị trường châu Á, trong khi tỷ lệ này ở Mỹ chỉ khoảng 10%.
“Brazil đúng là có sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ, nhưng đồng thời cũng có quan hệ chặt chẽ với các nước BRICS, châu Âu và khối Mercosur,” bà phát biểu hồi tuần trước, nhấn mạnh vai trò của các nền kinh tế lớn đang phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và các đối tác trong khu vực Nam Mỹ.
Một yếu tố đáng chú ý khác là nền kinh tế Brazil không quá lệ thuộc vào hoạt động xuất khẩu. Theo giới phân tích, so với nhiều nền kinh tế lớn khác, Brazil có mức độ hội nhập thương mại thấp hơn, qua đó giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc bên ngoài.
Dữ liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chỉ chiếm 36% GDP của Brazil trong năm ngoái thấp hơn nhiều so với Mexico và Paraguay (trên 70%) và chỉ bằng khoảng một phần tư so với các nền kinh tế châu Á định hướng xuất khẩu như Thái Lan hay Malaysia.
Thiago Carlos, giám đốc đầu tư phụ trách thị trường mới nổi tại PIMCO, cho biết phần lớn hàng xuất khẩu của Brazil thuộc nhóm có thể linh hoạt điều chỉnh điểm đến, giúp giảm thiểu rủi ro. Ông cũng nhận định rằng việc gia tăng nguồn cung lương thực trong nước trong ngắn hạn có thể góp phần kéo giảm lạm phát.
“Nếu xu hướng lạm phát tiếp tục hạ nhiệt, Ngân hàng Trung ương Brazil có thể sẽ có cơ sở để đẩy nhanh quá trình nới lỏng tiền tệ,” ông Carlos nói. Hiện lãi suất chính sách của Brazil đang ở mức 15%, phản ánh lập trường tiền tệ rất chặt chẽ, phần nào kìm hãm đà tăng trưởng.
Các nhà phân tích trong cuộc khảo sát của Reuters đánh giá rằng, ngay cả khi không có thỏa thuận thương mại với Mỹ và trước thời điểm các biện pháp miễn trừ được áp dụng, triển vọng tăng trưởng của Brazil vào năm 2026 vẫn giữ nguyên, dao động quanh mức 1,6–1,7% theo dự báo chung.
Tuy nhiên, mức thuế 50% vẫn đặt ra không ít áp lực cho nền kinh tế Brazil. Luis Otavio Leal Kinh tế trưởng tại G5 Partners cảnh báo về nguy cơ lan truyền tiêu cực nếu các chương trình hỗ trợ của chính phủ không được triển khai hiệu quả để bảo vệ các ngành nghề và việc làm dễ tổn thương. Ông cho biết, hiện có khoảng 700 mặt hàng được miễn thuế, trong khi Brazil xuất khẩu tới 4.000 sản phẩm sang Mỹ. “Phần lớn doanh nghiệp vẫn không thuộc diện được miễn giảm”, ông nói.
Đầu tuần này, Ngân hàng Trung ương Brazil cho rằng các mức thuế mới từ phía Mỹ có thể gây ra ảnh hưởng “đáng kể” đối với một số lĩnh vực cụ thể. Tuy vậy, tác động ở cấp độ vĩ mô vẫn chưa rõ ràng, còn tùy thuộc vào tiến trình đàm phán thương mại cũng như phản ứng của thị trường đối với các rủi ro liên quan.
Ông Flavio Ataliba nhà nghiên cứu tại Đại học Fundação Getulio Vargas (FGV) nhận định rằng đặc điểm vùng miền đa dạng của Brazil sẽ khiến tác động từ chính sách thuế không phân bố đồng đều. Theo ông, khu vực Đông Bắc có nguy cơ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn, do cơ cấu xuất khẩu của vùng này chủ yếu là các mặt hàng có giá trị gia tăng thấp và sử dụng nhiều lao động, như trái cây tươi, thủy hải sản, dệt may và giày dép tất cả đều đang nằm trong diện chịu thuế 50%.
