Làn sóng bán trái phiếu chính phủ tại nhiều quốc gia vẫn chưa hạ nhiệt, qua đó đẩy lợi suất lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Cuối phiên 2/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản, tương đương 0,04 điểm phần trăm, lên 3,378% mức cao nhất kể từ năm 2011. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu chính phủ cùng kỳ hạn đạt 3,016%, tiếp tục giữ trên 3% sau lần đầu vượt ngưỡng này trong ba thập kỷ.
Ở Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,81%, cao nhất kể từ tháng 11/2023. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh cùng kỳ hạn chạm 5,25%, thiết lập đỉnh mới trong 18 năm.
Lợi suất trái phiếu chính phủ là thước đo quan trọng để định giá nhiều loại tài sản trên thị trường tài chính. Khi chỉ số này tăng, người tiêu dùng phải chịu chi phí vay mua nhà cao hơn, trong khi các chính phủ cũng đối mặt áp lực trả lãi ngày càng lớn.
Ông Michael Metcalfe, Trưởng bộ phận Chiến lược vĩ mô tại State Street, nhận định thị trường đang chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố cùng lúc. Trong đó, đà tăng của giá năng lượng khiến nhà đầu tư thay đổi kỳ vọng về chính sách lãi suất, từ đó đẩy lợi suất trái phiếu ngắn hạn đi lên.
“Triển vọng tài khóa tại nhiều quốc gia cũng làm dấy lên lo ngại, trong bối cảnh Pháp và Anh chuẩn bị công bố các thông tin ngân sách. Do đó, thị trường hiện chưa có nhiều yếu tố hỗ trợ tích cực”, ông Metcalfe nhận định.
Thị trường trái phiếu chính phủ còn chịu thêm áp lực khi các tập đoàn công nghệ lớn đẩy mạnh phát hành trái phiếu để huy động vốn cho làn sóng đầu tư AI. Theo ông Naka Matsuzawa, chiến lược gia vĩ mô tại Nomura Securities, việc các doanh nghiệp công nghệ chấp nhận trả lãi suất cao đã góp phần nâng mặt bằng lợi suất trên thị trường. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu tốc độ tăng trưởng kinh tế có thể cải thiện tương xứng, qua đó giúp các nền kinh tế thích ứng với môi trường lãi suất cao hơn hay không.
Trái phiếu đã chịu áp lực kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2. Tuy nhiên, lợi suất chỉ tăng nhanh trong thời gian gần đây, do nhà đầu tư lo ngại về quy mô nợ ngày càng lớn tại các nền kinh tế lớn, trong đó có Mỹ.
Nhiều chính phủ phải tăng vay nợ để đáp ứng nhu cầu tài chính sau khi chi tiêu tăng mạnh trong đại dịch và do chiến sự tại Ukraine. Đồng thời, tình trạng già hóa dân số, chi phí an sinh xã hội gia tăng và nhu cầu đầu tư nhiều hơn cho quốc phòng tiếp tục gây sức ép lên ngân sách.
“Nhà đầu tư đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn để thể hiện sự phản ứng trước tình trạng thâm hụt ngân sách lớn của các chính phủ”, ông Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, nhận định. Theo dự báo của ông, nếu lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm 5%, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent có thể tăng phát hành trái phiếu ngắn hạn, đồng thời mua lại trái phiếu dài hạn để ổn định tâm lý thị trường.
Tháng trước, Bộ Tài chính Mỹ đã có động thái can thiệp nhằm kiềm chế đà tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn, nhưng tác động không kéo dài. Hiện lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng trở lại, tiến sát mức cao nhất trong 19 năm.
Chi phí năng lượng leo thang được dự báo tiếp tục tạo sức ép lên các nền kinh tế, khiến nhà đầu tư gia tăng kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ nâng lãi suất. Giá dầu Brent hiện ở mức cao nhất trong một tháng, sau khi Mỹ và Iran liên tiếp thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào nhau những ngày gần đây. Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã lên mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.
Tuần trước, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh thừa nhận nỗ lực kiểm soát lạm phát vẫn chưa đạt yêu cầu, qua đó làm tăng khả năng Fed nâng lãi suất trong tháng 9. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng được dự báo sẽ tăng lãi suất vào tuần tới.
