Nếu chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng đóng cửa, tỷ lệ thất nghiệp có nguy cơ gia tăng và việc công bố nhiều chỉ số kinh tế quan trọng sẽ bị gián đoạn.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu sau cuộc họp ngày 29/9 tại Nhà Trắng với Tổng thống Donald Trump cùng các nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ rằng: “Tôi cho rằng chúng ta đang tiến gần đến việc chính phủ phải đóng cửa, bởi đảng Dân chủ không chịu thực hiện điều đúng đắn.” Cuộc họp diễn ra chỉ chưa đầy hai ngày trước hạn chót đóng cửa chính phủ, trong trường hợp Quốc hội không đạt được thỏa thuận ngân sách.
Việc thông qua dự luật ngân sách tại Quốc hội Mỹ luôn là một thách thức, bởi không đảng nào nắm ưu thế rõ rệt tại cả hai viện. Phía Cộng hòa đề xuất thông qua một dự luật tạm thời để duy trì mức chi tiêu ngân sách liên bang hiện nay đến hết tháng 11. Trong khi đó, đảng Dân chủ yêu cầu dự luật phải bao gồm nguồn tài trợ cho một số chương trình trọng yếu, trong đó có chính sách ưu đãi thuế thuộc Obamacare, dự kiến hết hiệu lực vào cuối năm nay.
Trong quá khứ, các đợt chính phủ Mỹ phải đóng cửa đã gây gián đoạn đáng kể đối với hoạt động tại Washington. Tuy vậy, tác động lên nền kinh tế nhìn chung chỉ ở mức nhẹ. Những thiệt hại kinh tế trong giai đoạn này thường không lớn và được khắc phục khá nhanh chóng. Ngay cả đợt đóng cửa kỷ lục kéo dài 35 ngày vào năm 2018-2019 cũng không để lại nhiều ảnh hưởng lâu dài đối với kinh tế và thị trường tài chính Mỹ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo lần đóng cửa này có thể mang đến những hệ lụy khác biệt và không mấy tích cực. Nền kinh tế Mỹ năm 2025 được đánh giá là mong manh hơn so với các cuộc khủng hoảng ngân sách trước đây, khi thị trường lao động đang suy yếu và chính quyền Tổng thống Donald Trump còn đe dọa cắt giảm thêm nhân sự liên bang. Trong bối cảnh đó, việc chính phủ phải đóng cửa sẽ chỉ khiến tình hình vốn đã bất ổn càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nguy cơ đáng lo ngại hơn là việc đóng cửa chính phủ có thể làm gián đoạn quá trình thu thập và công bố các số liệu kinh tế quan trọng, bao gồm báo cáo việc làm và dữ liệu lạm phát hàng tháng. Điều này có thể khiến các CEO, giới đầu tư cũng như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải đưa ra quyết định trong tình trạng thiếu thông tin đầy đủ.
“Điều này xảy ra vào một thời điểm hết sức bất lợi và lần này mức độ rủi ro cao hơn,” David Kelly, chiến lược gia toàn cầu của JPMorgan Asset Management nhận định. Ông cho rằng lo ngại càng gia tăng khi chính quyền Tổng thống Trump còn đe dọa sẽ sa thải hàng loạt nhân viên liên bang trong thời gian chính phủ đóng cửa.
Giới đầu tư và các nhà kinh tế thường ít lo ngại việc nhân viên liên bang phải nghỉ tạm thời, bởi họ vẫn được nhận lương bù và quay lại làm việc khi chính phủ mở cửa. Tuy nhiên, lần này chính phủ Mỹ phát đi tín hiệu tình hình có thể khác. Nhiều ý kiến cho rằng lời đe dọa sa thải chỉ là động thái nhằm gia tăng áp lực lên phe Dân chủ, vốn đã không hài lòng trước việc lực lượng lao động liên bang bị cắt giảm.
“Tôi không tin họ sẽ thực sự hành động, nhưng Tổng thống Trump dường như sẵn sàng chấp nhận rủi ro lớn,” Stephanie Roth, kinh tế trưởng tại Wolfe Research, nhận định. Bà nhắc lại rằng trước đây cũng ít người tin ông Trump sẽ áp mức thuế 145% lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, cho đến khi điều đó thực sự diễn ra.
Roth đánh giá rằng việc cho thôi việc hàng trăm nghìn nhân viên liên bang trong thời gian chính phủ đóng cửa sẽ tạo ra một “vấn đề kinh tế lớn” và không thể duy trì trong trung hạn. Còn Jared Bernstein, cựu cố vấn kinh tế Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Joe Biden, cũng tỏ ra ngạc nhiên trước lời đe dọa này.
Ông cho rằng đây là một quyết định kinh tế sai lầm, bởi nó không chỉ đẩy tỷ lệ thất nghiệp tăng cao mà còn gây bất công đối với những nhân viên vốn không mắc lỗi.
Thông thường, việc chính phủ tạm ngưng hoạt động mỗi tuần làm GDP sụt giảm khoảng 0,2%, song phần thiệt hại này thường được bù đắp khi bộ máy vận hành trở lại. Trái lại, nếu sa thải vĩnh viễn đội ngũ nhân sự liên bang, hậu quả sẽ lâu dài hơn, khiến giới đầu tư và chuyên gia kinh tế phải điều chỉnh lại cách đánh giá tác động đối với nền kinh tế Mỹ.
Nhiều nhà phân tích và giới đầu tư cũng bày tỏ lo ngại rằng sức khỏe kinh tế Mỹ sẽ trở nên khó đoán định hơn nếu việc đóng cửa khiến các báo cáo kinh tế quan trọng bị trì hoãn.
Trong kịch bản chính phủ ngừng hoạt động, Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) – cơ quan từng bị chính quyền Trump chỉ trích về độ chính xác số liệu – sẽ không công bố báo cáo việc làm tháng 9. Báo cáo này vốn luôn thu hút sự chú ý, nay càng đáng quan tâm khi thị trường lao động xuất hiện nhiều dấu hiệu bất ổn và dữ liệu các tháng trước liên tục bị điều chỉnh.
BLS hiện cũng đối mặt với nhiều trở ngại do kinh tế biến động mạnh, ngân sách bị cắt giảm và tỷ lệ phản hồi khảo sát suy giảm. Nếu tình trạng đóng cửa chính phủ kéo dài từ 12 ngày trở lên, các khảo sát cần thiết để chuẩn bị cho báo cáo việc làm tháng 10 sẽ bị gián đoạn.
Theo Bộ Lao động Mỹ, toàn bộ hoạt động thu thập dữ liệu cho các khảo sát của BLS sẽ bị ngừng trong thời gian chính phủ đóng cửa. Cơ quan này cảnh báo rằng một đợt đóng cửa kéo dài có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy của dữ liệu và gây sai lệch cho các dự báo kinh tế trong tương lai.
“Nhiệm vụ giải mã dữ liệu thị trường lao động vốn đã rất phức tạp. Nếu việc thu thập thông tin bị gián đoạn, mức độ khó khăn sẽ gia tăng rõ rệt”, Nathan Sheets kinh tế trưởng của Citigroup chia sẻ với CNN.
Tuy nhiên, Phố Wall dường như không quá lo lắng trước nguy cơ chính phủ phải đóng cửa. Cuối tuần trước, chứng khoán Mỹ vẫn bứt phá, dù trên nền tảng dự đoán Polymarket, khả năng đóng cửa đã vượt 80%. Bước sang phiên 29/9 đầu tuần này, cả ba chỉ số chính tiếp tục tăng thêm từ 0,2% đến 0,5%.
Các nhà đầu tư kỳ cựu cho rằng việc chính phủ đóng cửa thường chỉ tạo ra tác động ngắn hạn đối với thị trường chứng khoán. Thống kê từ Truist Wealth cho thấy kể từ năm 1976, chỉ số S&P 500 hầu như không biến động trong những lần chính phủ ngừng hoạt động. Đáng chú ý, trong đợt đóng cửa cuối năm 2018, chứng khoán Mỹ thậm chí còn tăng tới 10%.
“Những lần chính phủ đóng cửa trước đây hầu như không để lại hệ quả kinh tế lâu dài. Chúng giống như một trận bão tuyết hay bão nhiệt đới: khiến hoạt động ngưng trệ trong ngắn hạn, nhưng sau đó nhanh chóng được bù đắp khi chính phủ hoạt động trở lại”, Keith Lerner – Giám đốc đầu tư tại Truist Wealth nhận định trong báo cáo.
Trong một bài viết trên Substack cuối tuần qua, Bob Elliott Giám đốc đầu tư tại Unlimited Funds nhận định thị trường đang vận hành theo một “kịch bản quen thuộc”, khi giới đầu tư xem việc chính phủ đóng cửa không mang nhiều tác động đáng kể tới nền kinh tế.
“Tất nhiên, các nhà kinh tế vĩ mô thường có xu hướng lo ngại quá mức, nên cần thận trọng khi tiếp nhận các quan điểm này. Dù vậy, cũng tồn tại khả năng rằng lần đóng cửa này có thể diễn biến khác so với những gì chúng ta từng chứng kiến”, Elliott nói.
