Trong bối cảnh Tesla tái định hướng hoạt động kinh doanh và các công ty riêng của Elon Musk đều tăng trưởng nhanh chóng, việc giữ chân ông trở thành ưu tiên hàng đầu của hãng.
Tuần trước, Hội đồng quản trị Tesla đã đề xuất gói thù lao được coi là lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp Mỹ dành cho CEO Elon Musk. Theo kế hoạch, Musk sẽ có cơ hội nắm giữ tới 12% cổ phần Tesla nếu đưa hãng xe điện đạt mức vốn hóa 8.600 tỷ USD trong vòng 10 năm tới. Điều này đồng nghĩa với việc giá trị thị trường của Tesla phải tăng gần 8 lần so với hiện tại. Khi đó, 12% cổ phần của Musk sẽ tương đương khoảng 1.030 tỷ USD.
Trong tài liệu mới công bố, Tesla nhấn mạnh họ cần tạo sức cạnh tranh với các công ty riêng của Elon Musk. Hãng xe điện cho biết phần lớn tài sản của vị tỷ phú hiện đến từ SpaceX và startup trí tuệ nhân tạo xAI. Do đó, nếu không đưa ra mức đãi ngộ hấp dẫn hơn, Tesla lo ngại Musk sẽ dành nhiều ưu tiên cho những công ty này.
Tesla cho biết: “Hiện phần lớn tài sản của Elon Musk đến từ các công ty ngoài Tesla. Ông ấy đang đứng trước nhiều lựa chọn hấp dẫn hơn bao giờ hết”. Vì vậy, gói thù lao 423 triệu cổ phiếu được xem là cần thiết để tránh việc CEO dành ưu tiên cho những doanh nghiệp khác.
Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn phải chờ sự phê duyệt của các cổ đông trong cuộc họp dự kiến diễn ra vào tháng 11. Một hội đồng đặc biệt gồm các thành viên độc lập thuộc HĐQT đang tiến hành thẩm định đề xuất trên.
Tính đến năm ngoái, các nhà phân tích cho rằng phần lớn tài sản của Elon Musk vẫn đến từ cổ phiếu Tesla. Theo ước tính, Bloomberg Billionaires Index định giá khối tài sản của ông ở mức 399 tỷ USD, trong khi Forbes đưa ra con số cao hơn, khoảng 447 tỷ USD.
Nguyên nhân của sự chênh lệch này có thể xuất phát từ gói thù lao năm 2018 gây nhiều tranh cãi, trị giá khoảng 60–100 tỷ USD. Năm ngoái, tòa án Delaware đã hai lần tuyên bố vô hiệu gói thỏa thuận này với lý do “không công bằng cho cổ đông”. Hiện Tesla vẫn đang trong quá trình kháng cáo.
Hiện nay, cổ phiếu Tesla chỉ chiếm chưa đến một nửa tổng tài sản của Elon Musk. Ông đang nắm giữ 13% cổ phần hãng xe điện, tương đương khoảng 140 tỷ USD. Musk từng khẳng định cần tối thiểu 25% quyền biểu quyết để ngăn Tesla rơi vào tay thâu tóm, đặc biệt trong giai đoạn công ty chuyển hướng mạnh sang lĩnh vực robot và trí tuệ nhân tạo.
Ngược lại, tại SpaceX và xAI, Musk có quyền kiểm soát lớn hơn. Ông sở hữu 42% cổ phần SpaceX cùng tỷ lệ đáng kể tại xAI. SpaceX hiện lên kế hoạch phát hành thêm cổ phiếu, qua đó nâng định giá công ty lên 400 tỷ USD – gần gấp đôi năm ngoái. Với mức định giá này, phần vốn của Musk tại SpaceX sẽ đạt khoảng 170 tỷ USD, cao hơn giá trị cổ phần ông đang nắm giữ tại Tesla.
xAI cũng đang tăng trưởng vượt bậc. Từ mức định giá 80 tỷ USD hồi đầu năm, startup trí tuệ nhân tạo này đã được nâng lên 200 tỷ USD sau vòng huy động vốn gần nhất. Musk sở hữu hơn 50% cổ phần, tương ứng giá trị tài sản trên 100 tỷ USD.
Như vậy, riêng cổ phần tại SpaceX và xAI đã có giá trị gấp đôi phần vốn của ông ở Tesla. Ngoài ra, Musk vẫn đang điều hành mạng xã hội X, công ty công nghệ thần kinh Neuralink và doanh nghiệp đào hầm The Boring Company.
Elon Musk giữ vai trò gần như không thể thay thế tại Tesla, nhất là khi công ty đang ở giai đoạn chuyển mình quan trọng. Ông đã dẫn dắt Tesla từ một startup trở thành hãng ôtô giá trị nhất thế giới, mở rộng quy mô sản xuất, phát triển thị trường toàn cầu và thúc đẩy sự bùng nổ của ngành xe điện. Suốt nhiều năm, Musk cũng được xem là gương mặt đại diện của thương hiệu này.
