Ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ, nhận định rằng kể cả trong trường hợp Tòa án Tối cao Mỹ kết luận các mức thuế quan toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành là trái luật, việc hoàn trả số tiền thuế đã thu gần như không khả thi vì gặp nhiều rào cản lớn về mặt hành chính.
Trả lời trên chương trình Face the Nation của CBS News, ông Hassett cho rằng các thẩm phán nhiều khả năng sẽ ủng hộ quan điểm của Nhà Trắng, bất chấp việc một số tòa án cấp dưới từng phán quyết các mức thuế “đối ứng” ban hành theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là không hợp pháp. Tuy nhiên, ngay cả khi kết quả cuối cùng không có lợi cho chính quyền ông Trump, ông Hassett vẫn tỏ ra nghi ngờ về khả năng chính phủ sẽ phải hoàn trả khoản thuế đã thu trước đó.
Theo ông Hassett, việc triển khai hoàn thuế trên quy mô lớn sẽ đặt ra một “thách thức hành chính vô cùng rắc rối”, bởi chủ thể trực tiếp nộp thuế ban đầu chủ yếu là các nhà nhập khẩu Mỹ mới là đối tượng đủ điều kiện nhận tiền hoàn. Sau đó, họ còn phải phân chia lại khoản tiền này cho các mắt xích khác trong chuỗi cung ứng, từ doanh nghiệp trung gian cho tới người tiêu dùng.
Quan điểm này đi ngược lại với những phát biểu lặp đi lặp lại của ông Trump rằng gánh nặng thuế quan sẽ do các quốc gia nước ngoài chịu. Thực tế cho thấy phần lớn chi phí phát sinh đã được các nhà nhập khẩu Mỹ gánh vác, và nhiều doanh nghiệp trong số đó buộc phải chuyển một phần chi phí sang giá bán, qua đó đẩy tác động cuối cùng sang người tiêu dùng.
Ông Hassett thừa nhận rằng việc bên nào thực sự gánh chịu thuế còn tùy thuộc vào mức độ co giãn của cung cầu đối với từng mặt hàng, đồng thời cho biết đã có một số doanh nghiệp Trung Quốc giảm giá bán để bù lại chi phí phát sinh từ thuế. Tuy nhiên, trong trường hợp có hoàn thuế, các nhà nhập khẩu những đơn vị trực tiếp nộp tiền cho hải quan sẽ là đối tượng được xem xét hoàn trả trước. Dù vậy, ông nhấn mạnh khả năng này rất khó xảy ra do mức độ phức tạp trong khâu triển khai.
“Đây thực sự là một mớ vấn đề chằng chịt, vì thế tôi không tin Tòa án Tối cao sẽ ra phán quyết buộc phải hoàn thuế”, ông Hassett nói.
Trong khi đó, một số chuyên gia trong lĩnh vực thương mại bác bỏ quan điểm trên, cho rằng chính phủ liên bang Mỹ mỗi năm vẫn giải quyết hàng triệu trường hợp hoàn thuế thu nhập, vì vậy xét về lý thuyết, việc hoàn trả thuế quan không phải là điều bất khả thi. Tính đến cuối tháng 9, khoảng 90 tỷ USD trong tổng nguồn thu 174 tỷ USD từ thuế quan đến từ các mức thu được áp dụng theo IEEPA.
Mặc dù còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị cho kịch bản các mức thuế bị hủy bỏ. Cuối tháng trước, Costco đã đệ đơn kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, cùng với hàng chục doanh nghiệp khác phản đối các mức thuế dựa trên IEEPA. Chuỗi bán lẻ này cho biết việc khởi kiện là cần thiết do không có sự đảm bảo nào rằng các khoản thuế đã nộp sẽ được hoàn lại nếu Tòa án Tối cao phán quyết các mức thuế là trái luật.
Giới đầu tư Phố Wall ngày càng tin rằng Tòa án Tối cao có khả năng sẽ bác bỏ các mức thuế này, nhất là sau khi các thẩm phán trong những phiên điều trần gần đây thể hiện rõ sự nghi ngờ đối với lập luận của chính quyền ông Trump. Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản đó, các loại thuế được ban hành dựa trên những đạo luật khác vẫn không bị ảnh hưởng, và chính quyền Mỹ hoàn toàn có thể nhanh chóng áp dụng các biện pháp thuế mới để thay thế.
Trao đổi trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Wall Street Journal, ông Trump cảnh báo rằng nếu Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan toàn cầu, những công cụ thay thế mà ông nắm trong tay sẽ kém linh hoạt hơn và cần nhiều thời gian hơn để triển khai. Theo ông, dù vẫn có các phương án khác, nhưng chúng “không nhanh và cũng không hiệu quả bằng” trong việc phục vụ mục tiêu an ninh quốc gia.
