Tỷ giá USD/VND tăng lên vùng 26.000–26.400 đồng, còn giá trên thị trường tự do có thời điểm vượt mốc 28.000 đồng, khiến chi phí vốn và tâm lý nhà đầu tư chịu sức ép, theo chuyên gia Nguyễn Anh Quân (DNSE).
Trong số 102 của “Radar Đầu Tư”, ông Nguyễn Anh Quân chuyên gia tư vấn và nghiên cứu đầu tư tại DNSE cho biết việc tỷ giá giữa ngân hàng và thị trường tự do chênh lệch mạnh đôi lúc bắt nguồn từ các cú sốc cung – cầu bất thường.
Ông nêu ví dụ: có thời điểm, đổi 3.000 USD tại ngân hàng chỉ tốn gần 80 triệu đồng, trong khi cùng lượng ngoại tệ đó trên thị trường tự do lại phải chi đến khoảng 84 triệu đồng. Mức chênh lệch đáng kể này phản ánh sự nhạy cảm của thị trường tự do trước cung – cầu thực, khác với biên độ điều chỉnh có kiểm soát ở hệ thống ngân hàng.
Chuyên gia cho rằng Việt Nam áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết, cho phép biến động trong biên độ 5% quanh mức tỷ giá trung tâm mà Ngân hàng Nhà nước công bố hằng ngày. Dù vậy, thị trường tự do lại dễ bị tác động bởi các cú sốc ngắn hạn. Một nguyên nhân đáng chú ý là đợt tăng nóng của vàng thời gian qua, khi giá vàng SJC cao hơn thị trường thế giới khoảng 15%, khiến nhu cầu nhập vàng tăng mạnh.
Để có nguồn vàng nhập khẩu, doanh nghiệp phải tăng mua USD, khiến nhu cầu ngoại tệ đột ngột tăng và kéo tỷ giá trên thị trường tự do đi lên nhanh chóng. Cùng lúc đó, đà mạnh lên của đồng USD trên thị trường quốc tế thể hiện qua chỉ số DXY cũng gây sức ép khiến VND suy yếu. “USD càng tăng giá, nhà đầu tư càng có xu hướng nắm giữ để kỳ vọng hưởng lợi trong ngắn hạn”, ông Quân cho hay.
Bên cạnh các yếu tố thị trường, nguồn cung USD cũng bị thu hẹp khi Kho bạc Nhà nước đã mua vào khoảng 1,9 tỷ USD từ đầu năm, khiến trạng thái ngoại tệ của các ngân hàng giảm xuống còn gần 750 triệu USD vào giữa tháng 6. Việc cung ngoại tệ giảm trong khi nhu cầu lại tăng mạnh ở những thời điểm ngắn hạn đã tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá. Khi tỷ giá leo cao, thị trường chứng khoán vốn rất nhạy với các biến động vĩ mô thường phản ứng gần như ngay lập tức.
Chuyên gia DNSE cho biết tỷ giá tăng có thể tác động tới thị trường chứng khoán theo hai hướng. Thứ nhất, để bảo vệ sức mua của VND, Ngân hàng Nhà nước có thể phải nâng lãi suất hoặc thu bớt lượng tiền trong hệ thống, khiến chi phí vay vốn của doanh nghiệp tăng cao. Điều này làm biên lợi nhuận bị thu hẹp, kéo định giá cổ phiếu giảm và thị trường dễ chuyển sang trạng thái tiêu cực. Thứ hai, rủi ro tỷ giá khiến khối ngoại có xu hướng rút vốn. Ngay cả khi danh mục lãi 10%, việc VND giảm 4% sẽ khiến lợi nhuận quy đổi sang USD chỉ còn khoảng 6%. Đây là lý do nhà đầu tư nước ngoài thường bán ròng khi tỷ giá biến động mạnh.
Sự kết hợp của mặt bằng chi phí vốn đi lên, lực bán từ nhà đầu tư nước ngoài và tâm lý phòng thủ của thị trường đã khiến VN-Index thời gian qua chỉ dao động trong vùng 1.630–1.650 điểm. Diễn biến thị trường cũng phân hóa mạnh: các doanh nghiệp nhập khẩu hoặc vay nợ bằng USD chịu áp lực lớn, trong khi một bộ phận doanh nghiệp xuất khẩu được hưởng lợi từ doanh thu quy đổi nhưng vẫn đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao.
Dẫu vậy, triển vọng ngắn hạn không hoàn toàn tiêu cực. Ông Nguyễn Anh Quân nhận định khả năng tỷ giá tiếp tục tăng mạnh là không cao. Lý do là Fed đã chuyển sang chu kỳ hạ lãi suất từ cuối năm 2024 và có thể kéo dài đến 2026, khiến đồng USD kém hấp dẫn hơn và phần nào giảm áp lực lên VND. Đồng thời, Chính phủ Việt Nam đang quyết liệt xử lý hoạt động đầu cơ vàng yếu tố từng gây biến động mạnh trên thị trường tự do. Khi mức chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế thu hẹp, nhu cầu gom USD để nhập vàng cũng giảm xuống.
Sự kết hợp giữa các yếu tố quốc tế và những biện pháp ổn định trong nước đang tạo cơ sở để tỷ giá dần hạ nhiệt trong thời gian tới. Với thị trường chứng khoán, đây là tín hiệu hỗ trợ khi định giá sẽ bớt chịu sức ép, dòng tiền có thể cải thiện và tâm lý nhà đầu tư được củng cố. Trong bối cảnh biến động hiện nay, điều quan trọng nhất là nhà đầu tư giữ sự tỉnh táo, theo dõi sát diễn biến chính sách và ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, ít bị ảnh hưởng bởi rủi ro tỷ giá.
Ông Nguyễn Anh Quân hiện đang đảm nhiệm vai trò chuyên gia nghiên cứu và tư vấn đầu tư tại Công ty cổ phần Chứng khoán DNSE. Ông tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh quốc tế của Staffordshire University và sở hữu hơn 6 năm kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực chứng khoán.
