Từ vị trí người giàu nhất châu Á cách đây một thập niên, nhà sáng lập China Evergrande Group Hứa Gia Ấn nay phải đối mặt với án tù chung thân.
Ngày 20/8, Hứa Gia Ấn (Hui Ka Yan), 67 tuổi, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch China Evergrande Group, xuất hiện tại một tòa án ở thành phố Thâm Quyến với mái tóc bạc và áo sơ mi xanh navy. Đứng giữa hai cán bộ, ông nghe thẩm phán tuyên mức án tù chung thân.
Theo Xinhua, ông Hứa bị kết tội hối lộ, gian lận và làm giả thông tin tài chính. Tòa án nhận định số tiền liên quan đến vụ án đặc biệt lớn, hành vi phạm tội có tính chất rất nghiêm trọng và gây ra thiệt hại kinh tế đặc biệt nặng nề.
Từng giữ vị trí người giàu nhất châu Á cách đây khoảng một thập niên, ông Hứa nay bị tịch thu toàn bộ tài sản. China Evergrande Group cũng phải nộp phạt 8,82 tỷ nhân dân tệ, tương đương 1,3 tỷ USD; riêng công ty hoạt động tại Trung Quốc đại lục bị phạt 7 tỷ nhân dân tệ, hơn 1 tỷ USD.
Ngoài ra, 56 người có liên quan bị tuyên án từ 22 tháng đến 18 năm tù vì các hành vi như gian lận và huy động vốn trái phép từ công chúng. Danh sách này có hai con trai của ông Hứa là Hứa Đằng Hạc (Xu Tenghe) và Hứa Trí Kiện (Xu Zhijian).
Hành trình từ hai bàn tay trắng đến vị thế tỷ phú
Hứa Gia Ấn sinh năm 1958 trong một gia đình ở vùng nông thôn tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc. Ông được bà nội nuôi dưỡng và từng làm kỹ thuật viên trong ngành thép vào những năm 1980.
Đến năm 1996, ông thành lập China Evergrande khi thị trường nhà ở Trung Quốc bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Khởi đầu với các dự án nhà ở giá thấp, doanh nghiệp này nhanh chóng mở rộng nhờ tận dụng làn sóng phát triển của lĩnh vực bất động sản.
Ông Hứa được biết đến là người dành phần lớn thời gian cho công việc và hiếm khi xuất hiện trước truyền thông. Ba cựu nhân viên từng tiết lộ với Reuters rằng ông đôi lúc yêu cầu cấp dưới làm việc theo phương pháp và nhịp độ của mình.
Nhà sáng lập Evergrande cũng nổi tiếng với việc đề ra những mục tiêu lớn. Dưới sự lãnh đạo của ông, tập đoàn tăng trưởng nhanh bằng chiến lược vay vốn để liên tục thâu tóm quỹ đất, sau đó bán nhà với biên lợi nhuận thấp nhằm đẩy nhanh tốc độ thu hồi và luân chuyển dòng tiền.
Trong giai đoạn Evergrande ở thời kỳ đỉnh cao, ông Hứa thường trấn an nhà đầu tư và truyền thông rằng tốc độ luân chuyển vốn nhanh cùng quy mô tài sản lớn sẽ giúp tập đoàn bảo đảm khả năng trả nợ, dù phụ thuộc nhiều vào đòn bẩy tài chính.
Không dừng lại ở lĩnh vực địa ốc, ông còn mở rộng hoạt động sang xe điện, bóng đá và công viên giải trí. Bên ngoài Trung Quốc đại lục, ông Hứa có mối quan hệ gần gũi với nhiều tỷ phú Hong Kong. Ba nguồn tin của Reuters cho biết ông từng là nhân vật chủ chốt trong một “câu lạc bộ poker” kín, gồm các doanh nhân giàu có thường cùng tham gia những thương vụ đầu tư.
Theo một nguồn tin, khi lần đầu xuất hiện tại câu lạc bộ, ông Hứa giữ thái độ bình thản và chủ động để thua khoản tiền lớn trong các ván bài. Cách hành xử này giúp ông tạo được thiện cảm với ông Trịnh Dụ Đồng (Cheng Yu Tung), cố nhà sáng lập tập đoàn New World Development.
Năm 2008, trước thời điểm Evergrande niêm yết tại Hong Kong một năm, ông Trịnh đầu tư 150 triệu USD vào doanh nghiệp. Nguồn vốn này góp phần giúp Evergrande vượt qua tình trạng thiếu hụt tài chính giữa lúc khủng hoảng kinh tế toàn cầu diễn ra.
Cơ nghiệp tiêu tan vì “quả bom” nợ
Năm 2016, Evergrande đạt doanh số khoảng 373,7–381 tỷ nhân dân tệ, tăng hơn 85% so với năm trước. Kết quả này giúp tập đoàn vượt qua Vanke, trở thành doanh nghiệp phát triển bất động sản lớn nhất Trung Quốc. Đến năm 2017, ông Hứa Gia Ấn được Forbes xếp hạng là người giàu nhất châu Á, với tài sản ước tính 45,3 tỷ USD.
Evergrande tiếp tục mở rộng nhanh chóng, đưa doanh số vượt 700 tỷ nhân dân tệ vào năm 2020. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng phụ thuộc lớn vào vốn vay đã sớm khiến cơ quan quản lý quan ngại. Giới chức Trung Quốc từng yêu cầu tập đoàn cải thiện sức khỏe tài chính nhằm hạn chế nguy cơ rủi ro lan rộng sang toàn hệ thống.
Khủng hoảng bùng phát vào năm 2021, khi Evergrande không còn khả năng chi trả các khoản trái phiếu đến hạn. Sự việc khiến giới đầu tư hoang mang, đồng thời làm gia tăng lo ngại về tình trạng tài chính của toàn ngành bất động sản Trung Quốc.
Những thông tin được công bố sau đó cho thấy Evergrande đã sử dụng đòn bẩy quá lớn để phục vụ tham vọng mở rộng. Tập đoàn huy động vốn từ nhiều nguồn, gồm các tổ chức tài chính, thị trường trái phiếu trong và ngoài nước, thậm chí vay tiền từ chính nhân viên của mình.
Cơ quan chức năng tại Hong Kong và Trung Quốc đại lục sau đó xác định Evergrande có hành vi làm sai lệch báo cáo tài chính bằng cách ghi nhận sớm doanh thu từ các dự án bất động sản, dù căn hộ chưa được hoàn thiện và bàn giao. Theo kết quả điều tra, tập đoàn đã khai tăng khoảng 80 tỷ USD doanh thu trong hai năm 2019 và 2020.
Cuối năm 2023, ông Hứa Gia Ấn lần đầu bị bắt giữ, khi khối tài sản cá nhân chỉ còn khoảng 3 tỷ USD. Trong thời gian ông bị giam giữ, kế hoạch tái cơ cấu hơn 300 tỷ USD nghĩa vụ nợ của Evergrande cũng đổ vỡ. Năm 2024, một tòa án Hong Kong ra lệnh thanh lý tài sản của tập đoàn do phương án tái cấu trúc bị đánh giá là thiếu chi tiết và không đủ tính khả thi.
Cũng trong năm 2024, ông Hứa Gia Ấn bị phạt 47 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 6,5 triệu USD, đồng thời bị cấm vĩnh viễn tham gia thị trường chứng khoán Trung Quốc. Án phạt liên quan đến việc làm sai lệch kết quả tài chính của Evergrande cùng một số vi phạm khác.
Đến năm 2025, cổ phiếu Evergrande chính thức bị hủy niêm yết trên sàn Hong Kong sau thời gian dài ngừng giao dịch. Các bên phụ trách thanh lý hiện vẫn tìm cách thu hồi tài sản từ tập đoàn đã sụp đổ và bà Đinh Ngọc Mai (Ding Yumei), vợ cũ của ông Hứa, để hoàn trả cho các chủ nợ. Bà Đinh được cho là đang sinh sống tại London.
Tháng 4/2026, sau ba năm bị giam giữ, ông Hứa Gia Ấn chính thức nhận tội với 8 cáo buộc, trong đó có sử dụng vốn sai mục đích, gian lận huy động vốn và nhận tiền gửi trái phép từ công chúng. Tại phiên tòa diễn ra tuần trước, cơ quan chức năng kết luận những sai phạm của ông Hứa và Evergrande đã gây tổn hại đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội, vì vậy cần bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
