Sau thất bại của đảng Cộng hòa, ông Vance công khai giữ khoảng cách với cuộc chiến tại Iran do ông Trump phát động. Dường như cho thấy ông đang tính đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance ngày 4/11 đăng bài dài trên mạng xã hội X sau khi đảng Cộng hòa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện.
Theo ông Vance, cuộc chiến với Iran là nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa thua cuộc. Ông nói Tổng thống Trump cũng đưa ra nhận định tương tự vào tối hôm trước. Xung đột kéo dài và lan rộng ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng tăng đáng kể, khiến cử tri Mỹ chịu thêm áp lực chi phí sinh hoạt.
Phát biểu của ông Vance cho thấy sự khác biệt với lập trường của Tổng thống Donald Trump, người lâu nay vẫn bảo vệ quyết định tấn công Iran. Ông Trump cũng nhiều lần gọi những lo ngại về chi phí sinh hoạt là “trò lừa bịp” và bày tỏ ủng hộ Israel cùng Thủ tướng Benjamin Netanyahu.
Trả lời BBC, Daniel Byman, chuyên gia chính sách đối ngoại tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng ông Vance có vẻ đang tìm cách giữ khoảng cách với Tổng thống Trump.
Tháng 7/2024, ông Trump chọn ông JD Vance làm ứng viên phó tổng thống trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Sau đó, ông Vance được nhiều người xem là gương mặt triển vọng cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 và có khả năng tiếp quản phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) do ông Trump khởi xướng.
Tuy nhiên, kết quả bầu cử giữa kỳ đặt ông Vance vào tình thế khó khăn. Tối 3/11, khi ông cùng Tổng thống Trump theo dõi kết quả tại Nhà Trắng, tin bất lợi lần lượt xuất hiện. Ứng viên Cộng hòa thất bại tại Ohio, bang ông Vance từng đại diện, và đảng này mất quyền kiểm soát Quốc hội.
Trong bối cảnh cử tri ngày càng bất mãn với các quyết sách của chính quyền, ông Vance lên tiếng về những sai lầm trong chiến lược của phe mình, đặc biệt là quyết định tham chiến tại Iran. Theo Politico, dẫn nguồn thạo tin, Phó tổng thống tự soạn bài viết dài hơn 600 từ và báo trước với Nhà Trắng về việc đăng bài.
Ông Vance dự đoán nội bộ sẽ tranh luận nhiều về những gì đã xảy ra và nguyên nhân dẫn đến kết quả bầu cử. Ông cho biết một chuyên gia thăm dò dư luận mà ông coi trọng nhận xét rằng thông điệp kinh tế của đảng Cộng hòa chưa đủ sắc bén trong chặng cuối chiến dịch. Ông Vance đồng tình với đánh giá này.
Phó tổng thống Vance cho biết vị chuyên gia thăm dò từng cảnh báo rằng những cử tri đã ủng hộ liên danh Trump – Vance năm 2024 có thể rời bỏ đảng Cộng hòa vì bất bình trước chiến sự tại Iran và chi phí sinh hoạt. Theo chuyên gia này, nhiều người trong số họ có thể trở lại ủng hộ đảng trong cuộc bầu cử năm 2028 nếu đảng điều chỉnh cách tiếp cận đối với một số vấn đề.
Từ nhận định đó, ông Vance đề ra bốn ưu tiên để lấy lại sự ủng hộ của cử tri, gồm chấm dứt chiến tranh, tập trung xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt và lạm phát, đặt lợi ích của Mỹ lên hàng đầu và thay đổi quan hệ với Israel.
Những đề xuất trên phần nào cho thấy sự nhất quán trong quan điểm đối ngoại của ông Vance từ trước khi nhậm chức Phó tổng thống. Từng tham chiến tại Iraq, ông phản đối việc Mỹ sa lầy trong các cuộc xung đột kéo dài ở nước ngoài. Khi gia nhập chính quyền Trump, ông tiếp tục nhấn mạnh rằng chính sách đối ngoại phải ưu tiên những lợi ích thiết thực của người dân Mỹ.
Ông Vance nói thêm rằng nếu có người cho rằng cuộc chiến này đáng để đánh đổi, ngay cả khi đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Thượng viện trong sáu năm tới, thì họ cứ giữ quan điểm đó.
Ngày 4/11, Tổng thống Donald Trump thừa nhận cuộc chiến tại Iran đã tác động đến kết quả bầu cử. Dù vậy, ông nói mình vẫn sẽ quyết định như trước nếu được lựa chọn lại, bởi theo ông, việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân đáng để chấp nhận những tổn thất trước mắt. Lập trường này khác với quan điểm thể hiện trong thông điệp của Phó tổng thống JD Vance.
Trong bài đăng, ông Vance dẫn lại nhận định của các chuyên gia không được nêu tên và tránh phê phán trực tiếp Tổng thống. Cách diễn đạt này cho thấy ông muốn nêu rõ sự khác biệt về quan điểm, đồng thời tránh đối đầu công khai với ông Trump.
Theo Ashley Davis, chiến lược gia đảng Cộng hòa, ông Vance đang tìm hiểu phản ứng của dư luận để cân nhắc bước đi kế tiếp.
Marc Short, người từng giữ chức chánh văn phòng của Phó tổng thống Mike Pence, lại đặt câu hỏi vì sao ông Vance chú trọng phân tích chính trị thay vì nêu các chính sách cụ thể để giải quyết những vấn đề người dân đang gặp phải.
Marc Short cho rằng ít người Mỹ háo hức nghe Phó tổng thống JD Vance phân tích kết quả bầu cử. Ông đặt câu hỏi vì sao ông Vance chưa nói rõ chính quyền sẽ làm gì để giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt, trong khi những ai quan tâm đến phân tích chính trị có thể tìm nghe ý kiến của các học giả hoặc nhà bình luận.
Theo Short, nỗ lực tạo khoảng cách với Tổng thống Donald Trump đẩy ông Vance vào thế khó. Nếu làm ông Trump phật ý, Phó tổng thống có nguy cơ mất đi đồng minh và người ủng hộ quan trọng nhất của mình.
Short cũng nhận xét ngay cả khi làm ông Trump phật ý, ông Vance vẫn khó ghi điểm với những người phản đối Tổng thống nếu chưa thể hiện được quan điểm khác biệt.
Tổng thống Donald Trump phản ứng chừng mực trước phát biểu của Phó tổng thống JD Vance. Theo một quan chức Nhà Trắng, ông Trump không có ý kiến phản đối nội dung bài đăng của cấp phó.
Trả lời phóng viên hôm 4/11, ông Trump nói ông hiểu cảm nhận của ông Vance về vấn đề này và đánh giá tốt bài đăng.
Tổng thống Donald Trump đến nay vẫn chưa công khai ủng hộ Phó tổng thống JD Vance làm ứng viên kế nhiệm. Theo các đồng minh, ông Vance chưa vội quyết định có tuyên bố tranh cử hay không và sớm nhất cũng phải đến năm sau ông mới đưa ra thông báo.
Chuyên gia Byman cho rằng nếu muốn tranh cử tổng thống, ông Vance sẽ phải cân nhắc kỹ cách thể hiện những khác biệt với ông Trump. Trên cương vị phó tổng thống, ông khó có thể tách mình hoàn toàn khỏi các quyết định của chính quyền. Những người ủng hộ ông Vance cũng thừa nhận giới hạn này.
Một đồng minh của ông Vance nhắc lại rằng ông vẫn là cấp phó của Tổng thống Trump và cuộc chiến do chính quyền Trump phát động. Theo người này, cả ông Trump lẫn ông Vance đều không được lòng công chúng.
