Ông Trump quyết định tiếp quản quyền kiểm soát Sở Cảnh sát Washington sau khi chứng kiến tình trạng vô gia cư tại thủ đô và vụ một cựu nhân viên DOGE bị tấn công.
Ngày 11/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đặt Sở Cảnh sát Thủ đô (MPD) dưới quyền kiểm soát trực tiếp của chính quyền liên bang và điều Vệ binh Quốc gia tới Washington. Ông tuyên bố: “Hôm nay là ngày giải phóng Washington, chúng ta sẽ giành lại thủ đô của mình.”
Khoảng 800 binh sĩ Vệ binh Quốc gia đã được triển khai tới thủ đô, và ông Trump cho biết sẵn sàng xem xét huy động quân đội nếu cần. Tổng thống cũng đề cập khả năng mở rộng sự giám sát của liên bang đối với các thành phố khác như Baltimore, New York và Oakland nơi lãnh đạo đều thuộc đảng Dân chủ.
Các đồng minh cho biết, ông Trump đưa ra quyết định này sau khi mô tả tình hình an ninh ở Washington đầy lo ngại, dựa trên những thông tin chưa được xác minh rõ về tội phạm và tình trạng vô gia cư tại đây.
“Tình trạng khủng hoảng an ninh công cộng nghiêm trọng này là hệ quả trực tiếp từ sự thất bại của lãnh đạo thành phố. Chúng tôi sẽ nhanh chóng lập lại trật tự và hoàn thành nhiệm vụ,” ông Trump nói.
Theo Đạo luật Tự trị của thành phố, Tổng thống Mỹ có quyền tiếp quản lực lượng cảnh sát Washington tối đa 30 ngày nếu tuyên bố thủ đô đang đối mặt với “tình trạng khẩn cấp đặc biệt”. Hết thời hạn này, quyền kiểm soát sẽ được chuyển lại cho chính quyền địa phương, trừ khi Quốc hội thông qua luật cho phép gia hạn.
Chính quyền Trump đã âm thầm phối hợp với chính quyền thành phố suốt nhiều tháng để trấn áp tội phạm và thúc đẩy chiến dịch “làm đẹp” Washington, theo sắc lệnh hành pháp ông ký hồi tháng 3. Hai bên được cho là đã thiết lập mối quan hệ hợp tác hiệu quả, theo lời trợ lý của ông Trump và Thị trưởng Muriel Bowser.
Tuy nhiên, gần đây ông Trump tỏ ra sốt ruột sau một loạt vụ bạo lực, đặc biệt là vụ tấn công nhằm vào cựu nhân viên Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE) Edward Coristine vào tuần trước.
Coristine, 19 tuổi, là sinh viên Đại học Northeastern ở Boston và từng được tỷ phú Elon Musk đánh giá là một trong sáu kỹ sư phần mềm hàng đầu thế giới, được mời gia nhập DOGE.
Sáng 3/8 tại Washington, Coristine bị thương nặng trong một vụ cướp xe bất thành. Cảnh sát đã bắt giữ hai thiếu niên 15 tuổi đến từ Maryland, bị cáo buộc thực hiện vụ cướp và hành hung Coristine.
Tuần trước, ông Trump đăng bức ảnh Coristine bê bết máu, không mặc áo, ngồi bệt dưới đất, kèm cảnh báo rằng nếu “Washington không nhanh chóng chấn chỉnh tình hình, chúng tôi sẽ buộc phải thực thi quyền kiểm soát liên bang đối với thành phố”.
Ông cũng nhiều lần chỉ trích tình trạng vô gia cư tại đây, cho rằng những người vi phạm pháp luật “không thể để thủ đô của chúng ta trở thành vùng đất hoang tàn trước con mắt thế giới”. Tổng thống nhấn mạnh, các lãnh đạo nước ngoài khi tới Washington không nên chứng kiến cảnh graffiti hay những dấu hiệu xuống cấp của đô thị.
Ông Trump từ lâu đặc biệt quan tâm đến vấn đề tội phạm và diện mạo đô thị tại Washington cũng như nhiều thành phố khác. Trong nhiệm kỳ đầu, ông không ít lần tranh luận với các thị trưởng thuộc đảng Dân chủ về công tác thực thi pháp luật ở thủ đô. Mùa hè năm 2020, ông từng cân nhắc tiếp quản Sở Cảnh sát Washington nhằm chấm dứt làn sóng biểu tình sau vụ cảnh sát ghì chết người đàn ông da màu George Floyd.
Trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ hai, ông Trump càng quyết liệt thúc đẩy vấn đề này để hiện thực hóa cam kết tranh cử về lập lại trật tự và an ninh. Một số đồng minh tiết lộ, ông cũng coi đây là bước chuẩn bị cho kế hoạch biến Washington thành địa điểm tổ chức lễ kỷ niệm 250 năm lập quốc vào năm tới. Tổng thống Mỹ nhiều lần bày tỏ sự háo hức khi được trực tiếp chủ trì sự kiện trọng đại này.
Một nguồn tin thân cận Nhà Trắng cho hay, ông Trump nhiều lần nhận định Washington chưa sẵn sàng cho lễ kỷ niệm 250 năm lập quốc và cảnh báo nếu không nhanh chóng cải thiện an ninh cùng vệ sinh đô thị, thành phố sẽ mất khách du lịch.
Giới chức chính quyền Trump không công bố chi tiết kế hoạch tăng cường thực thi pháp luật, nhưng khẳng định sẽ can thiệp vào vấn đề an ninh tại thủ đô, bất kể chính quyền địa phương có đồng ý hay không. Tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 11/8, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi tuyên bố sẽ “xóa bỏ” tình trạng tội phạm ở Washington.
Thị trưởng Muriel Bowser và Cảnh sát trưởng Washington Pamela Smith tỏ ra bất ngờ trước thông báo của ông Trump. Tổng chưởng lý Brian Schwalb chỉ trích động thái từ Nhà Trắng là “chưa từng có tiền lệ, không cần thiết và vi phạm pháp luật”.
Ông khẳng định không tồn tại “tình trạng khẩn cấp về tội phạm” tại Đặc khu Columbia, nhấn mạnh tỷ lệ tội phạm bạo lực đã xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ vào năm 2024 và tiếp tục giảm trong năm nay. Schwalb cho biết chính quyền thành phố đang cân nhắc mọi phương án và sẽ hành động cần thiết để bảo vệ quyền lợi cùng sự an toàn của cư dân.
Terry Cole, lãnh đạo Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA) do ông Trump bổ nhiệm làm quyền chỉ huy liên bang Sở Cảnh sát Washington, đã có cuộc gặp với bà Pamela Smith tối 11/8. Theo nguồn tin, bà Smith giao phó cho Phó cảnh sát trưởng Jeffrey Carroll một nhân vật có uy tín tại địa phương phụ trách điều phối quan hệ giữa lực lượng cảnh sát Washington và các đối tác liên bang.
Việc triển khai Vệ binh Quốc gia và có thể cả quân đội tới Washington được đánh giá tiềm ẩn nhiều rủi ro, khi các lực lượng này hầu như không có, hoặc hoàn toàn thiếu, kinh nghiệm thực thi pháp luật ở cấp địa phương.
Jillian Snider, cựu sĩ quan cảnh sát New York hiện công tác tại một viện nghiên cứu ở Washington, nhận định lực lượng cảnh sát địa phương được trang bị tốt hơn để xử lý các vấn đề tội phạm.
“Họ hiểu rõ những người liên quan, nắm vững từng con đường và nhanh chóng xác định được điểm nóng bạo lực. Các hoạt động của đặc vụ liên bang hay Vệ binh Quốc gia chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, chứ không phải tiếp quản nhiệm vụ giữ gìn trật tự của địa phương,” Snider nói.
Art Acevedo, cựu cảnh sát trưởng Houston, đưa ra một hướng tiếp cận khác. Ông cho rằng, nếu chính quyền thực sự muốn tạo khác biệt và giúp cộng đồng an toàn hơn, cách hiệu quả nhất là tăng ngân sách liên bang cho lực lượng thực thi pháp luật địa phương nhằm mở rộng tuyển dụng, nâng cao đào tạo, cải thiện trang bị và giữ chân nhân sự giỏi.
Dù vậy, nhiều đồng minh của ông Trump vẫn ủng hộ việc chính quyền liên bang tiếp quản Sở Cảnh sát Washington. “Tổng thống Trump hoàn toàn đúng. Chúng ta không thể để tội phạm tàn phá thủ đô của đất nước,” Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói.
