Các chuyên gia nhận định, việc nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.
FTSE Russell vừa thông báo nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi cận biên. Trong báo cáo phát hành sáng nay, các công ty chứng khoán đều đánh giá đây là bước tiến quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính trong nước.
Chứng khoán Phú Hưng (PHS) cho rằng việc nâng hạng sẽ tạo lực hút mạnh đối với dòng vốn quốc tế, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận cho nhà đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các quỹ ETF và quỹ tương hỗ đang theo dõi chỉ số của FTSE Russell. Nhóm phân tích của PHS ước tính, tổng dòng vốn chủ động và bị động có thể chảy vào thị trường Việt Nam lên tới khoảng 5 tỷ USD.
Bên cạnh đó, sau khi được nâng hạng, thị trường vốn được kỳ vọng sẽ bước sang giai đoạn phát triển mới. Đáng chú ý, niềm tin nhà đầu tư được cải thiện sẽ góp phần giảm chi phí huy động vốn cho doanh nghiệp. Ngoài ra, tác động tích cực này còn có thể lan tỏa đến nền kinh tế, khi thu hút thêm dòng vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm cả FII và FDI, qua đó hỗ trợ giảm chi phí vay ngoại tệ và giúp tỷ giá duy trì ổn định hơn.
Theo lộ trình của FTSE Russell, Việt Nam sẽ trải qua đợt rà soát vào tháng 3/2026 nhằm đánh giá mức độ cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế. Trao đổi với VnExpress, ông Trần Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích và Nghiên cứu của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), cho biết đây là quy trình tiêu chuẩn, được áp dụng cho mọi thị trường trong quá trình nâng hạng, vì vậy không nên xem đây là yếu tố rủi ro.
Nhiều quốc gia từng được FTSE Russell nâng hạng cũng trải qua khoảng thời gian chờ một năm tương tự. Chẳng hạn, Romania được thông báo nâng hạng vào tháng 9/2019 và chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2020; trong khi Kuwait được công bố vào tháng 9/2017 và hoàn tất nâng hạng vào tháng 12/2018. Theo thống kê của VCBS, cho đến nay chưa có trường hợp nào bị từ chối nâng hạng sau một năm kể từ khi công bố thay đổi trạng thái thị trường.
Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng Chứng khoán SSI, cũng có cùng quan điểm khi cho rằng đợt rà soát vào tháng 3/2026 không phải là yếu tố rủi ro mà là khoảng thời gian cần thiết để cơ quan quản lý xử lý và hoàn thiện những vấn đề còn tồn đọng. Ông Hưng chia sẻ: “Chúng ta vẫn còn một số khó khăn đã được nhận diện nhưng chưa khắc phục hết”, đồng thời khẳng định đây là quãng thời gian rất giá trị để thúc đẩy cải thiện thị trường.
Ông Phạm Lưu Hưng cho biết, việc mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài vẫn là một trong những điểm cần tiếp tục cải thiện. Theo ông, các cơ quan quản lý đã điều chỉnh nhiều quy định và thông tư, giúp quy trình mở tài khoản giao dịch trở nên thuận lợi hơn cho khối ngoại. Dù vậy, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải tuân thủ quy định của quốc gia họ, nên họ mong muốn có chính sách cởi mở hơn từ phía các nhà môi giới quốc tế và cơ quan quản lý tại Việt Nam. Ông Hưng dự báo, các quy định về mở tài khoản ở Việt Nam có thể được hoàn thiện trong khoảng hai tháng tới.
Theo VCBS, giai đoạn từ nay đến khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực được xem là thời điểm quan trọng để các quỹ đầu tư quốc tế tiến hành chuẩn bị và cơ cấu lại danh mục. Thông thường, các quỹ chủ động (active funds) cùng dòng vốn đầu cơ nước ngoài có kinh nghiệm sẽ không chờ đến thời điểm hiệu lực, mà giải ngân từng bước trong suốt năm, nhằm tích lũy cổ phiếu tiềm năng ở mức giá hợp lý, đón đầu dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ thụ động (ETF) khi thị trường chính thức được nâng hạng.
VCBS ước tính tỷ trọng vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam trong rổ FTSE Emerging Markets Index có thể đạt khoảng 0,7% – 1%. Theo nhóm phân tích, các quỹ ETF thụ động dự kiến sẽ rót vào khoảng 1 tỷ USD, chủ yếu hướng tới những cổ phiếu vốn hóa lớn và còn dư địa sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài.
Các quỹ chủ động đầu tư vào thị trường mới nổi thường có quy mô vốn lớn, với chiến lược phân bổ đa dạng tùy theo khẩu vị rủi ro và mục tiêu của từng quỹ. Theo chia sẻ từ FTSE Russell và số liệu thống kê của các thị trường từng được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, dòng vốn chủ động thường cao hơn khoảng 5–6 lần so với dòng vốn ETF thụ động và được giải ngân theo nhiều giai đoạn. Trên cơ sở đó, VCBS ước tính lượng vốn chủ động chảy vào Việt Nam có thể đạt khoảng 5–6 tỷ USD và tiếp tục tăng trong dài hạn.
Ông Trần Minh Hoàng cho rằng, thông tin Việt Nam được nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn là yếu tố tâm lý quan trọng, góp phần tăng cường niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước vào triển vọng dài hạn của nền kinh tế và thị trường chứng khoán. Theo ông, tâm lý hứng khởi này có thể thúc đẩy dòng vốn đầu tư chảy mạnh hơn vào thị trường, đặc biệt là đối với các cổ phiếu tiềm năng được thêm vào rổ chỉ số FTSE Emerging Markets.
Chuyên gia của VCBS khuyến nghị, nhà đầu tư nên coi việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi là cơ hội để tích lũy có chọn lọc những cổ phiếu có nền tảng cơ bản vững chắc, tiềm năng tăng trưởng dài hạn và nằm trong danh mục quan tâm của các quỹ đầu tư nước ngoài.
Theo chuyên gia phân tích độc lập Huỳnh Hoàng Phương, thị trường đã tích lũy đủ trong giai đoạn chờ đợi thông tin nâng hạng, do đó dòng tiền FOMO có thể gia tăng trong thời gian tới. Dù vậy, khó có thể xác định được mức độ và thời gian duy trì sự hưng phấn của thị trường.
Thông tin nâng hạng thị trường được công bố đúng thời điểm mùa công bố báo cáo tài chính quý III, trong bối cảnh trước đó các công ty chứng khoán đã dự báo tổng lợi nhuận toàn thị trường có thể tăng khoảng 20%. Tuy nhiên, theo ông Huỳnh Hoàng Phương, đà tăng giá mạnh trong tháng 7 và tháng 8 đã phần nào phản ánh trước các kỳ vọng này, do đó thị trường khó duy trì xu hướng tăng liên tục mà sẽ cần những nhịp điều chỉnh.
Trong dài hạn, xu hướng thị trường sẽ được quyết định bởi các yếu tố nền tảng như tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp và biến động tỷ giá. Ông Hoàng Phương cho rằng: “Kinh nghiệm quá khứ cho thấy, việc nâng hạng không phải là yếu tố thần kỳ có thể tạo ra sự bứt phá ngay lập tức.”
Ông dẫn chứng rằng, sau khi được công bố nâng hạng, thị trường chứng khoán Ả Rập Xê Út và Kuwait đều ghi nhận đà giảm mạnh. Riêng Kuwait còn tiếp tục lao dốc theo xu hướng giảm của giá dầu và chỉ phục hồi khi các quỹ đầu tư theo dõi chỉ số chính thức bắt đầu giải ngân. Tại Trung Quốc, sau khi được đưa vào rổ thị trường mới nổi (EM), chứng khoán chỉ tăng trong thời gian ngắn rồi giảm sâu tới 10% do tác động của thương chiến Mỹ – Trung và đà tăng trưởng kinh tế chậm lại. Ngay cả khi các quỹ bắt đầu giải ngân, thị trường cũng không có sự bứt phá rõ rệt.
Quốc gia duy nhất ghi nhận mức tăng đáng kể sau khi được nâng hạng là Romania, song điều này diễn ra vào tháng 9/2020 thời điểm thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt đạt đỉnh.
Theo chuyên gia, “sau giai đoạn hứng khởi ban đầu, sự tích cực của thị trường chủ yếu tập trung ở một số cổ phiếu riêng lẻ, đặc biệt là những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh vượt trội.”
