Ngày 28/7, các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc sẽ hội đàm tại Stockholm (Thụy Điển) nhằm tiếp tục xử lý những bất đồng liên quan đến thương mại.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh hạn chót ngày 12/8 đang cận kề. Hồi đầu tháng 5, Mỹ và Trung Quốc đã đồng ý tạm thời giảm mạnh thuế nhập khẩu trong vòng 90 ngày, và một tháng sau đó, hai bên đạt được thỏa thuận khung.
Tuy nhiên, nếu không thể thống nhất các điều khoản chi tiết trước thời hạn này, chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tiếp tục biến động, do mức thuế nhập khẩu mà hai nước áp đặt lẫn nhau trước đó đều vượt mốc 100%.
Vòng đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra ngay sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đạt được thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu (EU). Theo nội dung thỏa thuận, Mỹ đồng ý hạ thuế xuống còn 15% đối với hàng xuất khẩu từ EU. Đáp lại, châu Âu cam kết mua 750 tỷ USD sản phẩm năng lượng, đầu tư 600 tỷ USD vào Mỹ và gia tăng nhập khẩu thiết bị quân sự.
Giới chuyên gia không đặt nhiều kỳ vọng vào khả năng đột phá trong vòng đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc. Dù vậy, họ nhận định hai bên có thể tiếp tục trì hoãn các biện pháp áp thuế mới và nới lỏng kiểm soát xuất khẩu. Động thái này được xem là bước đi mở đường cho cuộc gặp tiềm năng giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11.
“Chúng tôi đã tiến rất gần đến một thỏa thuận với Trung Quốc. Hãy chờ xem mọi việc sẽ diễn tiến ra sao”, Tổng thống Trump chia sẻ với báo giới trước thềm cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen.
Tính đến nay, hai vòng đàm phán tại Geneva và London đã góp phần đáng kể vào việc giảm mức thuế nhập khẩu mà Mỹ và Trung Quốc từng áp đặt lên nhau. Bên cạnh đó, hoạt động trao đổi các mặt hàng như đất hiếm, chip AI và nhiều loại hàng hóa khác giữa hai nước cũng đã được nối lại.
Tuy nhiên, những vấn đề kinh tế mang tính hệ thống giữa hai nước vẫn chưa được tháo gỡ. Phía Mỹ chỉ trích mô hình xuất khẩu của Trung Quốc khiến thị trường toàn cầu tràn ngập hàng hóa giá rẻ. Ngược lại, Bắc Kinh cho rằng Washington đang siết chặt xuất khẩu công nghệ với danh nghĩa bảo vệ an ninh quốc gia, nhằm kiềm chế đà tăng trưởng của Trung Quốc.
“Chính vì vậy, Stockholm sẽ là vòng đàm phán thương mại đầu tiên mang tính thực chất giữa Mỹ và Trung Quốc”, ông Bo Zhengyuan thuộc công ty tư vấn Plenum cho biết.
Giới phân tích cho rằng đàm phán với Trung Quốc thường phức tạp và kéo dài hơn so với các đối tác khác, do nước này đang kiểm soát phần lớn nguồn cung đất hiếm và nam châm đất hiếm trên thế giới những vật liệu quan trọng đối với ngành quốc phòng và sản xuất ôtô.
Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ sớm quyết định việc có đến Trung Quốc nhằm hạ nhiệt căng thẳng thương mại hay không. Theo bà Wendy Cutler Phó Giám đốc Viện Chính sách Xã hội Châu Á, cuộc gặp ở Stockholm được xem là bước đệm cho chuyến đi tiềm năng này.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông muốn gia hạn thời hạn sau ngày 12/8 nhằm tránh việc thuế nhập khẩu áp trở lại mức 145% đối với hàng hóa Trung Quốc và 125% với hàng Mỹ.
Tuy nhiên, phía Trung Quốc có thể sẽ yêu cầu Washington cắt giảm thêm các mức thuế chồng lấp hiện đang cộng dồn tới 55% đối với phần lớn hàng hóa. Bắc Kinh cũng mong Mỹ nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao, với lập luận rằng điều này sẽ góp phần thu hẹp thâm hụt thương mại.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, phần lớn hàng hóa công nghiệp Trung Quốc bị áp thuế nhập khẩu 25% khi vào thị trường Mỹ. Sang nhiệm kỳ hiện tại, các mặt hàng này phải chịu thêm 20% thuế do Bắc Kinh chưa kiểm soát được việc buôn lậu fentanyl vào Mỹ, cùng với 10% thuế đối ứng tương tự như những đối tác thương mại khác.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết sẽ trao đổi với phía Trung Quốc về việc nước này cần điều chỉnh lại mô hình kinh tế, chuyển từ phụ thuộc vào xuất khẩu sang kích thích tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, để thực hiện được điều này, Bắc Kinh cần giải quyết cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài và mở rộng hệ thống an sinh xã hội nhằm thúc đẩy chi tiêu của người dân.
Michael Froman, cựu Đại diện Thương mại Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama, cho rằng đây là mục tiêu mà chính quyền Mỹ đã theo đuổi trong suốt hai thập kỷ qua. “Mỹ có thể sử dụng công cụ thuế để buộc Trung Quốc thay đổi toàn diện chiến lược kinh tế hay không? Hãy chờ xem,” ông nói.
