Dù để ngỏ khả năng hạ lãi suất theo mong muốn của ông Trump, áp lực yêu cầu Fed phải chứng minh sự độc lập vẫn không hề giảm bớt.
Trong suốt nhiều tháng, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell gần như phớt lờ những yêu cầu hạ lãi suất liên tiếp từ Tổng thống Donald Trump. Phát biểu tại Wyoming hôm 22/8, ông không trực tiếp đề cập đến vấn đề độc lập của Fed nhưng vẫn thể hiện rõ quyết tâm bảo vệ nguyên tắc này.
“Các thành viên FOMC (Ủy ban Thị trường Mở Liên bang) sẽ đưa ra quyết định dựa trên phân tích dữ liệu, triển vọng kinh tế và đánh giá rủi ro. Chúng tôi sẽ kiên định với phương pháp tiếp cận đó, ông nói.
Adam Posen, Chủ tịch Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cho rằng đây là một lựa chọn có chủ đích, nhằm gián tiếp khẳng định sự độc lập của Fed. “Không nhắc đến vấn đề độc lập chính là cách cho thấy họ đang tập trung vào công việc thực chất,” ông nói.
Trước đó, Tổng thống từng đe dọa sẽ sa thải ông Powell nhưng chưa bao giờ hành động. Ông Powell được bổ nhiệm vào cuối năm 2017 và nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông dự kiến sẽ kết thúc trong khoảng 9 tháng tới.
Ông Powell không xa lạ gì với những đòn công kích từ ông Trump. Michael Strain, Giám đốc nghiên cứu chính sách kinh tế tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), cho biết Tổng thống từng chỉ trích Powell vào năm 2018 khi Fed tăng lãi suất. Tuy vậy, điều này không làm thay đổi các quyết định của cơ quan này.
“Tổng thống có truyền thống gây sức ép lên ông Powell, và Chủ tịch Fed cũng có bề dày kinh nghiệm trong việc chống lại áp lực đó. Vì thế, sẽ thật khó hiểu nếu ông ấy lại lần đầu nhượng bộ khi sắp rời nhiệm sở,” Strain nhận xét.
Hiện lãi suất ngắn hạn chủ chốt của Fed yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí vay mua nhà và ôtô đang ở mức 4,3%. Ông Trump kêu gọi hạ xuống còn 1%, một đề xuất không nhận được sự ủng hộ từ bất kỳ quan chức Fed nào.
Ủy ban hoạch định chính sách lãi suất của Fed gồm 19 thành viên, trong đó 12 người có quyền biểu quyết. Tuần trước, bà Beth Hammack, Chủ tịch Fed Cleveland, khẳng định cam kết bảo vệ tính độc lập của Fed. “Tôi tập trung hết mức để mang lại kết quả tốt nhất cho người dân và luôn cố gắng bỏ qua những áp lực bên ngoài,” bà nói.
Bà Hammack cho rằng Fed cần tiếp tục kiên quyết đối phó với tình trạng lạm phát kéo dài quan điểm được nhiều thành viên khác đồng tình. “Lạm phát đang ở mức quá cao và diễn biến tiêu cực. Tôi nhận thấy chúng ta đang ngày càng rời xa mục tiêu kiểm soát lạm phát,” bà nói.
Trong bối cảnh đó, ông Trump tiếp tục gây sức ép lên một quan chức cấp cao khác của Fed. Ông tuyên bố sẽ cách chức Thống đốc Lisa Cook nếu bà không tự nguyện từ nhiệm. Bill Pulte người do ông Trump bổ nhiệm đứng đầu cơ quan giám sát hai tập đoàn thế chấp Fannie Mae và Freddie Mac còn cáo buộc bà Cook gian lận thế chấp khi mua hai bất động sản vào năm 2021.
Bà Cook tuyên bố sẽ không chấp nhận “bị đe dọa” để từ chức và từ chối bình luận về lời cảnh báo của ông Trump. Bà hiện chưa bị truy tố, nhưng nếu rời khỏi vị trí, ông Trump sẽ có cơ hội bổ nhiệm một nhân vật thân cận vào ban điều hành Fed nơi mọi thành viên đều có quyền biểu quyết về chính sách lãi suất. Trước đó, Tổng thống đã đề cử Stephen Miran, cố vấn kinh tế hàng đầu của Nhà Trắng, thay thế cựu Thống đốc Adriana Kugler, người đã từ nhiệm ngày 1/8.
George Vessey, chiến lược gia ngoại hối và vĩ mô tại Convera, cho rằng áp lực chính trị gia tăng đối với Fed đang khiến thị trường thêm bất ổn và có nguy cơ gây sức ép lên đồng USD. “Khả năng bà Cook rời khỏi vị trí sẽ làm tăng ảnh hưởng của các quan điểm ôn hòa trong FOMC, đồng thời khoét sâu những bất đồng nội bộ, khiến lộ trình chính sách của Fed trở nên khó đoán hơn,” ông nói.
Ngày 22/8, Chủ tịch Fed để ngỏ khả năng điều chỉnh lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Theo AP, đây có thể là một quyết định đầy rủi ro đối với Fed, khi cơ quan này phải cân nhắc giữa tình trạng lạm phát kéo dài và triển vọng kinh tế có thể khởi sắc trong nửa cuối năm. Nếu cả hai yếu tố diễn ra đồng thời, việc hạ lãi suất có thể bị đánh giá là quá sớm.
Ông Trump kêu gọi Fed mạnh tay hạ lãi suất, lập luận rằng “không còn lạm phát” và cho rằng động thái này sẽ giúp giảm chi phí trả lãi cho khoản nợ công 37.000 tỷ USD của chính phủ. Trong khi đó, ông Powell cân nhắc từ một góc nhìn khác, lo ngại nguy cơ kinh tế đang suy yếu.
Ông lưu ý rằng tăng trưởng “đã chững lại rõ rệt trong nửa đầu năm”, chỉ đạt 1,2%, so với mức 2,5% cùng kỳ năm 2024. Thị trường lao động cũng “giảm nhiệt đáng kể”, làm dấy lên nguy cơ gia tăng thất nghiệp. Tuy nhiên, ông thừa nhận các mức thuế quan đã bắt đầu đẩy giá hàng hóa lên và có thể tiếp tục gây áp lực lạm phát. Đây là yếu tố Fed buộc phải theo dõi sát sao, khiến họ càng thận trọng hơn trong các quyết định sắp tới.
Giới phân tích nhìn chung cho rằng, bất kể Fed sẽ điều chỉnh chính sách tiền tệ thế nào trong thời gian tới, cơ quan này gần như chắc chắn sẽ tiếp tục khẳng định tính độc lập vốn có. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, duy trì sự độc lập của Fed là yếu tố then chốt để kiểm soát lạm phát.
“Trong một hệ thống tiền tệ pháp định, niềm tin đóng vai trò sống còn. Chỉ cần đánh mất hình ảnh độc lập hay sự khách quan trong dữ liệu cũng đã tiềm ẩn rủi ro lớn. Ở trường hợp này, nó còn có thể đe dọa vị thế đồng USD với tư cách là đồng tiền dự trữ toàn cầu,” Paul Donovan, kinh tế trưởng tại UBS, nhận định.
