Cuộc gặp giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình được kỳ vọng sẽ định hình trạng thái cân bằng mới cho hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mọi diễn biến từ hội nghị này đều có thể ảnh hưởng mạnh đến giá dầu, vàng, thị trường chứng khoán và triển vọng kinh tế toàn cầu.
Mỹ – Trung bước vào cuộc đàm phán chiến lược quan trọng
Ngày 13/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc trong chuyến thăm chính thức và dự kiến có cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 14/5.
Chuyến đi đầu tiên tới Trung Quốc của ông Donald Trump trong nhiệm kỳ hai diễn ra khi quan hệ Mỹ – Trung tiếp tục cạnh tranh gay gắt trên nhiều lĩnh vực chiến lược. Sau gần một thập kỷ căng thẳng thương mại, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vừa đối đầu mạnh mẽ, vừa gắn kết chặt chẽ trong chuỗi cung ứng, thương mại và công nghệ.
Nhiều năm qua, Mỹ đối mặt với tình trạng suy giảm năng lực sản xuất công nghiệp sau làn sóng toàn cầu hóa kéo dài. Chính quyền Trump hiện đẩy mạnh kế hoạch đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như chip bán dẫn, công nghệ cao, pin xe điện và quốc phòng. Hàng loạt nhà máy mới đang được triển khai tại các bang như Texas, Arizona và Ohio.
Tuy nhiên, Mỹ cũng đang chịu áp lực đáng kể. Lạm phát trong nhiều năm liên tiếp vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, trong khi giá dầu tăng mạnh do căng thẳng Trung Đông khiến chi phí đầu vào tiếp tục leo thang. Xung đột liên quan Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, còn eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới – liên tục đối mặt nguy cơ gián đoạn.
Washington cũng phát sinh nhiều khác biệt với các đồng minh phương Tây về các vấn đề thương mại, năng lượng và địa chính trị.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc cũng đối mặt nhiều thách thức sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ. Dòng vốn FDI vào nước này giảm mạnh trong những năm gần đây, khi nhiều doanh nghiệp phương Tây chuyển một phần chuỗi cung ứng sang Ấn Độ, Mexico và khu vực Đông Nam Á theo chiến lược “China+1”.
Mỹ – Trung vừa cạnh tranh quyết liệt vừa phụ thuộc lớn về kinh tế
Mô hình tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của Trung Quốc đang đối mặt áp lực ngày càng lớn từ cuộc chiến thương mại do Tổng thống Donald Trump phát động từ năm 2018. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng chậm rõ rệt, trong khi nhu cầu tiêu dùng trong nước vẫn chưa đủ mạnh để bù đắp. Tỷ trọng tiêu dùng trong GDP của Trung Quốc hiện vẫn ở mức thấp và cải thiện chậm, giữa bối cảnh dân số nước này liên tục suy giảm trong nhiều năm qua.
Khủng hoảng bất động sản kéo dài vẫn đang gây sức ép lớn lên kinh tế Trung Quốc. Thị trường nhà đất suy yếu khiến giá trị tài sản của các hộ gia đình bị ảnh hưởng, kéo theo tâm lý chi tiêu thận trọng hơn. Nhiều lĩnh vực sản xuất phải đối mặt tình trạng dư thừa công suất và áp lực chi phí đầu vào tăng lên do biến động giá năng lượng.
Ngoài ra, nền kinh tế Trung Quốc còn chịu ảnh hưởng từ các biến động địa chính trị và thương mại toàn cầu, trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng và thị trường xuất khẩu liên tục thay đổi.
Một trong những bài toán lớn của Trung Quốc hiện nay vẫn là năng lực công nghệ cốt lõi. Dù đã đạt bước tiến đáng kể trong AI ứng dụng, robot, xe điện và sản xuất quy mô lớn, Bắc Kinh vẫn tiếp tục đẩy mạnh đầu tư nhằm tăng khả năng tự chủ trong lĩnh vực chip bán dẫn, thiết bị công nghệ cao và phần mềm.
Trong bối cảnh đó, cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình được xem là cơ hội quan trọng để hai nền kinh tế hàng đầu thế giới thảo luận về các vấn đề thương mại, kinh tế và công nghệ, đồng thời tìm kiếm trạng thái cân bằng mới trong quan hệ song phương.
Triển vọng kinh tế thế giới đang thay đổi thế nào?
Một trong những lợi thế lớn nhất của Washington nằm ở vị thế của đồng USD. Đồng bạc xanh hiện vẫn chiếm vai trò chủ đạo trong dự trữ ngoại hối, thanh toán quốc tế, giao dịch năng lượng và hệ thống tài chính toàn cầu. Mỗi ngày, thị trường ghi nhận hàng nghìn tỷ USD giao dịch trái phiếu, cổ phiếu và ngoại tệ bằng đồng tiền này. Cơ chế thanh toán dầu mỏ bằng USD (petrodollar) cũng tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc tài chính quốc tế.
Không chỉ mạnh về tài chính, Mỹ còn duy trì ưu thế ở các công nghệ cốt lõi, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và chip bán dẫn tiên tiến. Những tập đoàn như NVIDIA, Apple hay Qualcomm hiện vẫn sở hữu nhiều công nghệ nền tảng mà Trung Quốc chưa thể thay thế hoàn toàn.
Washington hiện cũng nắm ưu thế đáng kể về năng lượng. Mỹ là một trong những quốc gia xuất khẩu dầu khí lớn nhất thế giới, trái ngược với Trung Quốc – nền kinh tế nhập khẩu dầu nhiều nhất toàn cầu. Nhờ đó, Mỹ có xu hướng hưởng lợi khi giá năng lượng leo thang. Ngay cả trong thời điểm xung đột liên quan Iran bùng phát, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn liên tục thiết lập các đỉnh cao mới, trong khi Trung Quốc phải đối mặt áp lực chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc lại sở hữu lợi thế nổi bật về sản xuất và chuỗi cung ứng. Bắc Kinh vẫn được xem là “công xưởng của thế giới”, với hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn và mức độ hoàn thiện mà hiện chưa quốc gia nào có thể thay thế hoàn toàn trong ngắn hạn.
Trung Quốc đồng thời sở hữu thị trường tiêu dùng hơn một tỷ dân cùng khả năng triển khai công nghệ trên quy mô rất lớn. Bắc Kinh đang đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực như AI, robot, xe điện và năng lượng tái tạo, đồng thời nắm lợi thế đáng kể về nguồn đất hiếm – nguyên liệu chiến lược đối với nền kinh tế số và công nghệ cao.
Điểm đáng chú ý là sau nhiều giai đoạn căng thẳng thương mại, Mỹ và Trung Quốc chưa thực sự tách rời hoàn toàn mà chuyển sang trạng thái “phụ thuộc có kiểm soát”. Hàng hóa Trung Quốc vẫn tiếp cận thị trường Mỹ thông qua các chuỗi cung ứng trung gian, trong khi nhiều doanh nghiệp Mỹ tiếp tục cần tới thị trường tiêu thụ và năng lực sản xuất quy mô lớn của Trung Quốc.
Cuộc gặp giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình hiện chưa chắc tạo ra thay đổi mang tính đột phá ngay lập tức, nhưng được kỳ vọng sẽ góp phần giữ ổn định quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai cường quốc. Hai bên nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì đối thoại, thu hẹp khác biệt và tìm kiếm cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như nông nghiệp, năng lượng và hàng không.
Tuy nhiên, cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc khó có dấu hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn. Những lĩnh vực then chốt như AI, chip bán dẫn, đất hiếm, năng lượng và vấn đề Đài Loan (Trung Quốc) được dự báo vẫn sẽ là các chủ đề nhạy cảm, thu hút sự chú ý lớn của thị trường và giới quan sát quốc tế.
Nếu cuộc đàm phán mang lại các tín hiệu tích cực hoặc đạt được một số đồng thuận mới, thị trường tài chính toàn cầu có thể phản ứng theo hướng lạc quan hơn, đồng thời biến động của giá dầu và vàng cũng có khả năng hạ nhiệt. Ngược lại, nếu chưa có tiến triển đáng kể, những lo ngại liên quan tới thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tiếp tục gây sức ép lên thị trường.
