Trong vài tháng gần đây, Tổng thống Mỹ liên tục chỉ trích Fed, đe dọa kiện và cách chức Chủ tịch Powell, đồng thời thúc giục các Thống đốc của cơ quan này từ chức.
“Bà Cook phải từ chức, ngay lập tức”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 20/8, nhắc đến Lisa Cook thành viên Hội đồng Thống đốc Fed. Ông kèm theo bài báo của Bloomberg về lá thư của Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA) Bill Pulte, trong đó kêu gọi Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi điều tra bà Cook liên quan đến một số giao dịch mua nhà thế chấp.
Trong bức thư đề ngày 15/8, ông Pulte cáo buộc bà Cook đã “làm giả hồ sơ ngân hàng và bất động sản để được hưởng khoản vay ưu đãi”, đồng thời khẳng định đây là “hành vi gian lận”.
Ngay sau đó, bà Cook phản hồi rằng bà “sẽ không từ chức chỉ vì những lời đồn đoán trên mạng xã hội”. Sẽ nghiêm túc trả lời mọi thắc mắc liên quan đến lịch sử tín dụng của mình với tư cách thành viên Fed, và hiện đang thu thập đầy đủ thông tin để cung cấp sự thật cũng như giải đáp trước công chúng. Bà nói.
Wall Street Journal dẫn nguồn tin thân cận cho biết ông Trump đã nói với các quan chức rằng ông “đang tìm cách cách chức” bà Cook.
Đây là bước đi mới nhất của Nhà Trắng nhằm gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Trong nhiều tháng qua, Fed liên tục trở thành mục tiêu chỉ trích của Tổng thống vì chưa hạ lãi suất tham chiếu. Tại cuộc họp tháng 7, cơ quan này vẫn giữ nguyên lãi suất ở mức 4,25-4,5%, sau ba lần cắt giảm trong năm ngoái.
Tổng thống Mỹ cho rằng việc hạ lãi suất sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và giảm chi phí vay nợ của chính phủ. Tuy nhiên, các quan chức Fed vẫn dè dặt do lo ngại chính sách áp thuế nhập khẩu của ông Trump có thể kích hoạt một làn sóng lạm phát mới.
Theo New York Times, để đạt mục tiêu, Tổng thống Mỹ đã phát động một chiến dịch gây áp lực toàn diện lên Fed cùng các quan chức của cơ quan này. Trong nhiều tháng qua, ông liên tục kêu gọi Fed và Chủ tịch Jerome Powell hạ lãi suất, từ các bài phát biểu công khai cho đến những dòng đăng tải trên mạng xã hội.
Ông Trump còn gọi Powell là người “chậm chạp”, “bảo thủ” và “ngốc nghếch”. Đây được xem là động thái hiếm thấy của một Tổng thống đương nhiệm, bởi Fed vốn được biết đến với tính độc lập trong hoạt động.
Tháng 4, căng thẳng đạt cao trào khi ông Trump đe dọa cách chức Chủ tịch Fed, nhưng sau đó lại khẳng định sẽ không làm điều này trước khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào tháng 5/2026. Các cố vấn cảnh báo rằng động thái ấy có thể gây xáo trộn kinh tế toàn cầu và đẩy ông vào rủi ro pháp lý.
Dù đã rút lại lời đe dọa, ông Trump vẫn bộc lộ ý định gây khó cho những tháng cuối nhiệm kỳ của Powell. Ngày 12/8, phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống đang xem xét khởi kiện Powell vì dự án cải tạo trụ sở Fed ở Washington.
Cuối tháng 7, Tổng thống Mỹ đã tới thị sát dự án này và tranh cãi trực tiếp với Chủ tịch Powell trước ống kính về chi phí cải tạo trụ sở. Trên Truth Social, ông chỉ trích Powell quản lý “tồi tệ” khi chi tới “3 tỷ USD cho hạng mục lẽ ra chỉ tốn 50 triệu USD”. Nhà Trắng cho biết hiện đang tiến hành điều tra vấn đề này.
Ngoài ra, không cần sa thải Powell, Tổng thống Mỹ được cho là đã âm thầm tạo ra những thay đổi trong Fed. Tháng 6, Thượng viện đã thông qua đề cử của ông Trump, phê chuẩn bà Michelle Bowman giữ chức Phó chủ tịch Phụ trách giám sát. Trước đó, bà đã là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed từ năm 2018.
CNN cho biết một trọng tâm trong kế hoạch kinh tế của ông Trump là cắt giảm các quy định quản lý. Bà Bowman được kỳ vọng sẽ triển khai mục tiêu này trong lĩnh vực ngân hàng và thực tế đã làm như vậy. Hiện Fed đang rà soát và nới lỏng một loạt quy định áp đặt sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Bowman cũng là một trong hai thành viên Hội đồng Thống đốc bỏ phiếu phản đối việc giữ nguyên lãi suất. Bà cùng Christopher Waller đề xuất cắt giảm thêm 25 điểm cơ bản (0,25%) trong cuộc họp tháng 7. Đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm, Hội đồng Thống đốc Fed có hai thành viên bỏ phiếu không đồng thuận với quyết định chung.
Cả hai đều từng được ông Trump đề cử vào Hội đồng Thống đốc. Trong đó, ông Waller thậm chí được xem là ứng viên tiềm năng thay thế Powell khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5 năm tới. Điều này làm dấy lên tranh luận về mức độ ảnh hưởng từ việc ông Trump công khai gây áp lực lên một tổ chức vốn được thiết kế để hoạt động độc lập như Fed.
Hội đồng Thống đốc Fed cũng vừa ghi nhận biến động nhân sự. Đầu tháng 8, Thống đốc Adriana Kugler bất ngờ từ chức để quay lại giảng dạy tại Đại học Georgetown. Tổng thống Trump cho biết sẽ đề cử Stephen Miran, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn kinh tế, tạm thời đảm nhiệm vị trí này. Thượng viện có thể thông qua đề cử trước thềm cuộc họp tháng 9 của Fed.
Hội đồng Thống đốc là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên do Tổng thống Mỹ đề cử và phải được Thượng viện thông qua. Cơ quan này chịu trách nhiệm hoạch định chính sách tiền tệ, giám sát hoạt động ngân hàng và duy trì ổn định tài chính quốc gia.
Giới phân tích nhận định, dù chỉ mang tính tạm thời, việc ông Trump đề cử Miran sẽ tạo cho ông một kênh tác động trực tiếp hơn để thúc đẩy chính sách nới lỏng tiền tệ và mở rộng ảnh hưởng trong Fed. Nếu bà Cook cũng rời nhiệm, ông Trump sẽ có thêm cơ hội bổ nhiệm nhân sự theo ý muốn.
Ngoài vị trí Thống đốc Fed, Tổng thống Mỹ còn có thể tác động lớn hơn thông qua việc lựa chọn người kế nhiệm ông Powell khi nhiệm kỳ kết thúc vào giữa năm sau. Hiện chính quyền Trump đang cân nhắc 11 ứng viên, và ông Trump từng khẳng định chỉ đề cử những người ủng hộ việc hạ lãi suất vào vị trí Chủ tịch.
Tuy nhiên, ông Powell dường như không quá bận tâm trước sức ép chính trị. Trong các phiên điều trần tại Quốc hội Mỹ mùa hè này, ông từ chối trả lời những câu hỏi liên quan đến ảnh hưởng từ Nhà Trắng, nhấn mạnh rằng ông chỉ tập trung vào việc giữ cho nền kinh tế ổn định và kiểm soát lạm phát.
Ông cho biết: “Điều duy nhất tôi nghĩ đến là để lại cho người kế nhiệm một nền kinh tế ổn định”. Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ cũng từng khẳng định Tổng thống không có quyền cách chức Chủ tịch Fed chỉ vì bất đồng về chính sách.
Jaret Seiberg, nhà phân tích của TD Cowen Washington Research Group, đánh giá khả năng Thống đốc Lisa Cook từ chức là rất thấp. Ông lý giải: “Bà Cook hiểu rằng việc từ nhiệm cũng không giúp bà tránh được những rắc rối pháp lý, và bà không có động lực để làm điều này trước cuộc họp tháng 9 của Fed.”
Sau báo cáo mới cho thấy số việc làm mới sụt giảm mạnh ba tháng liên tiếp, ông Trump tiếp tục kêu gọi Fed hành động. Tuy vậy, ngay cả khi không có sức ép từ Tổng thống, giới đầu tư cũng gần như chắc chắn rằng Fed sẽ hạ lãi suất trong tháng tới. Theo công cụ FedWatch của CME, xác suất giảm lãi trong cuộc họp giữa tháng 9 từng tiến sát 100%, nhưng hiện đã hạ xuống còn khoảng 80%.
Hiện nhà đầu tư đang dõi theo bài phát biểu của ông Powell tại hội nghị thường niên của Fed ở Jackson Hole, Wyoming, diễn ra từ ngày 21 đến 23/8. Năm ngoái, cũng tại sự kiện này, Chủ tịch Fed từng ám chỉ khả năng giảm lãi suất, khi khẳng định sẽ “làm mọi điều cần thiết để hỗ trợ thị trường lao động và duy trì ổn định giá cả”.
