Một số quan chức c bày tỏ sự ủng hộ và cổ súy cho nỗ lực của ông Trump nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, khi Moskva được cho là có thể hưởng lợi từ những rạn nứt giữa Mỹ và châu Âu xoay quanh vấn đề này.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cho biết, dựa trên những thông tin chưa được kiểm chứng, trong vài ngày tới có thể sẽ xuất hiện một cuộc trưng cầu dân ý bất ngờ, với khoảng 55.000 cư dân Greenland tham gia bỏ phiếu về khả năng sáp nhập vào Nga. Hãng thông tấn Interfax của Nga dẫn lời ông Medvedev trong bản tin ngày 12/1.
Theo ông Medvedev, kịch bản này buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump phải hành động nhanh nếu muốn đưa Greenland vào lãnh thổ Mỹ. Ngược lại, ông cảnh báo Mỹ sẽ không có thêm “ngôi sao” mới trên quốc kỳ, còn Nga có thể trở thành quốc gia sở hữu chủ thể liên bang thứ 90. Ông cũng châm biếm rằng nếu Washington kiểm soát được hòn đảo, ông Trump có thể mang thêm danh xưng “tổng thống lâm thời Greenland”.
Tuyên bố này được Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga đưa ra trong bối cảnh ông Trump gia tăng các động thái nhằm đưa Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch vào phạm vi kiểm soát của Mỹ. Lập trường của Tổng thống Mỹ về vấn đề này ngày càng cứng rắn và quyết liệt, thậm chí ông từng khẳng định không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự để đạt được mục tiêu.
Việc một số quốc gia châu Âu cử các đơn vị binh sĩ nhỏ tới Greenland để thể hiện lập trường ủng hộ Đan Mạch đã vấp phải phản ứng mạnh từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi ông thông báo áp thuế trừng phạt đối với những nước này, dù tất cả đều thuộc NATO liên minh quân sự do Mỹ giữ vai trò dẫn dắt.
Chuỗi diễn biến đó được đánh giá là gây ra mức độ rạn nứt nghiêm trọng nhất trong nội bộ NATO kể từ năm 1949. Một số quan chức thậm chí đề cập đến kịch bản tồi tệ, trong đó các quốc gia NATO ở châu Âu có thể phải đưa quân đối đầu với Mỹ, một thành viên khác của liên minh, nếu xảy ra xung đột tại Greenland.
“Đây là một cuộc khủng hoảng ở cấp độ cảnh báo cao nhất, đang khoét sâu sự chia rẽ giữa Bắc Mỹ và châu Âu”, ông John Foreman, cựu tùy viên quốc phòng Anh tại Nga và Ukraine, nhận xét. Ông cho rằng Nga nhiều khả năng đang theo dõi tình hình và tự đánh giá rằng vận may liên tiếp đứng về phía họ.
Trong nhiều năm qua, Moscow luôn xem NATO là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia và tìm mọi cách ngăn liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương mở rộng về phía Đông. Lập luận này cũng được Nga sử dụng để biện minh cho chiến dịch quân sự tại Ukraine, trong bối cảnh Kiev theo đuổi mục tiêu gia nhập NATO.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov ngày 20/1 cho rằng NATO đang rơi vào tình trạng “khủng hoảng nghiêm trọng” và thừa nhận ông chưa từng nghĩ tới kịch bản một quốc gia trong liên minh lại tiến hành tấn công một thành viên khác.
Ông Lavrov khẳng định Nga chỉ theo dõi tình hình và không có kế hoạch can thiệp hay giành quyền kiểm soát Greenland nếu Mỹ không hành động, trái với các lập luận do Tổng thống Donald Trump đưa ra. Bên cạnh đó, ông còn được cho là đã “ngầm bày tỏ sự ủng hộ” với ông Trump khi ví Greenland với Crimea, bán đảo mà Nga sáp nhập vào lãnh thổ năm 2014.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho rằng Greenland giữ vị trí chiến lược đối với Mỹ, tương tự như tầm quan trọng của Crimea đối với Nga.
Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng bày tỏ sự tán dương đối với các nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát Greenland, cho rằng nếu đạt được mục tiêu này, ông Trump sẽ được ghi nhận trong lịch sử không chỉ của Mỹ mà còn của thế giới.
Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, đã có động thái mỉa mai nhằm vào 8 quốc gia châu Âu gồm Anh, Đan Mạch, Pháp, Đức, Phần Lan, Hà Lan và Na Uy, sau khi các nước này bị Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp mức thuế 10%.
Trên mạng xã hội X, ông Dmitriev viết rằng mức thuế nói trên “tương đương khoảng 1% cho mỗi binh sĩ mà châu Âu cử tới Greenland”. Ông đồng thời nhận định liên minh xuyên Đại Tây Dương “đã chấm dứt” và khuyến cáo các nhà lãnh đạo châu Âu không nên tiếp tục “khiêu khích” ông Trump.
Ông Medvedev tiếp tục bày tỏ sự đồng tình với động thái áp thuế của Mỹ nhằm vào các quốc gia châu Âu, cho rằng điều này phản ánh “những rạn nứt ngày càng nghiêm trọng” bên trong NATO. Theo ông, Washington đã “chọn Greenland thay vì cái gọi là sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương”.
Đây được xem là một trong số ít trường hợp các quan chức cấp cao Nga cùng lúc thể hiện quan điểm ủng hộ ông Trump trong một vấn đề liên quan đến châu Âu. Trước đó khoảng ba tháng, chính ông Medvedev từng lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Mỹ, cáo buộc ông Trump “đi theo con đường đối đầu với Nga” sau khi ban hành các lệnh trừng phạt đối với hai tập đoàn dầu mỏ của Moscow.
Những phát biểu trên đã chạm tới mối quan ngại của một bộ phận lãnh đạo châu Âu, rằng việc Mỹ kiểm soát Greenland có thể làm suy yếu các chuẩn mực của luật pháp quốc tế, đồng thời tạo tiền lệ khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin cứng rắn hơn trong chiến dịch quân sự tại Ukraine. Trước đó, ngoài Crimea, Nga vào cuối năm 2022 còn tuyên bố sáp nhập thêm bốn tỉnh của Ukraine gồm Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson.
Theo nhà phân tích chính trị Nga Sergei Markov, người từng làm việc cho Điện Kremlin, sự rạn nứt ngày càng rõ nét giữa Washington và Brussels có thể trở thành tín hiệu khởi đầu cho một cuộc tái cấu trúc sâu rộng chính sách an ninh của phương Tây, qua đó đem lại nhiều lợi thế cho Nga.
Trong một bài viết đăng trên Telegram, ông Markov cho rằng căng thẳng hiện nay có thể leo thang tới mức làm NATO đứng trước nguy cơ tan rã, khi niềm tin chiến lược giữa châu Âu và Mỹ bị phá vỡ hoàn toàn. Theo kịch bản này, Ukraine nếu không còn nhận được sự ủng hộ từ châu Âu sẽ buộc phải chấp nhận một thỏa thuận hòa bình dựa trên các điều khoản do Nga đưa ra.
Ông Markov lập luận rằng Nga khi đó sẽ khôi phục mối quan hệ rất tốt với Ukraine, duy trì quan hệ tích cực với khoảng một nửa các quốc gia châu Âu và giữ quan hệ ở mức bình thường với Mỹ. “Greenland chính là lời giải tối ưu”.
Tuy vậy, nhiều nhà lãnh đạo phương Tây đánh giá kịch bản nói trên khó trở thành hiện thực. Họ đã tích cực tìm cách thuyết phục Tổng thống Donald Trump rằng việc Mỹ kiểm soát Greenland là không cần thiết, đồng thời nỗ lực giảm thiểu nguy cơ bùng phát thương chiến và duy trì sự gắn kết của liên minh. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã có cuộc điện đàm với ông Trump vào sáng 20/1, và Tổng thống Mỹ cũng đồng ý tổ chức một cuộc thảo luận về Greenland bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ.
Trên mạng xã hội X, đặc phái viên Kirill Dmitriev mỉa mai rằng: “Sự sụp đổ của liên minh xuyên Đại Tây Dương. Cuối cùng cũng có thứ gì đó đáng để bàn luận ở Davos.”
Dự đoán của ông Dmitriev không chính xác, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/1 phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) và lần đầu tiên đưa ra cam kết rõ ràng rằng Washington sẽ không sử dụng vũ lực liên quan tới Greenland. Ông Trump cho biết đã đạt được đồng thuận với lãnh đạo NATO về một khuôn khổ thỏa thuận mà ông đánh giá là phù hợp, đồng thời thu hồi cảnh báo áp thuế nhằm vào các quốc gia châu Âu.
Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng Nga sẽ không hoàn toàn hưởng lợi nếu Tổng thống Donald Trump thành công trong nỗ lực mua lại Greenland, qua đó đưa hòn đảo có vị trí chiến lược này vào phạm vi kiểm soát của Mỹ.
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm sát Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Hòn đảo thuộc chủ quyền Đan Mạch, có dân số khoảng 57.000 người và diện tích xấp xỉ 2,16 triệu km². Với vị trí nằm trên tuyến đường ngắn nhất nối Bắc Mỹ và châu Âu, Greenland giữ vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng đối với Washington. Ngoài ra, nơi đây còn sở hữu trữ lượng khoáng sản phong phú, phần lớn vẫn chưa được khai thác.
Những năm gần đây, cả NATO và Nga đều gia tăng sự hiện diện quân sự tại khu vực Bắc Cực. Dù Moskva không tuyên bố chủ quyền đối với Greenland, Nga từ lâu đã đặc biệt quan tâm tới vị trí chiến lược của hòn đảo này trong cấu trúc an ninh Bắc Cực, bởi Greenland nằm án ngữ tuyến hàng hải Bắc Đại Tây Dương và là nơi Mỹ đặt căn cứ quân sự cùng các trạm giám sát không gian.
Điện Kremlin coi Bắc Cực là khu vực gắn liền với lợi ích quốc gia và chiến lược cốt lõi của Nga. Vì vậy, viễn cảnh Mỹ giành quyền kiểm soát Greenland nhiều khả năng sẽ trở thành một thách thức đáng kể đối với vai trò và ảnh hưởng mà Nga đang nắm giữ tại Bắc Cực.
Matthew Chance, nhà bình luận của CNN, cho rằng Nga có thể còn phải đối mặt với những quan ngại lớn hơn khi chính quyền Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ hai trở nên ngày càng khó đoán. Theo ông, Washington đang triển khai sức mạnh quân sự và kinh tế trên phạm vi toàn cầu với mức độ ràng buộc hạn chế.
“Việc xử lý một Tổng thống Trump ngày càng quyết đoán sẽ là bài toán không hề đơn giản đối với Điện Kremlin, vốn đã quen làm việc với một chính quyền Mỹ ổn định và dễ lường trước”, Chance cho biết.
