Venezuela được đánh giá khó đạt được sự gia tăng mạnh về sản lượng dầu thô trong thời gian tới, dù các “ông lớn” năng lượng Mỹ có cam kết đầu tư hàng tỷ USD theo phát biểu của ông Trump.
Phát biểu tại cuộc họp báo sau sự kiện Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, ông Donald Trump cho biết Washington sẽ kêu gọi những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới rót hàng tỷ USD đầu tư vào Venezuela. Theo Tổng thống Mỹ, các doanh nghiệp này sẽ tự chi trả chi phí nhằm khôi phục và nâng cấp hệ thống hạ tầng khai thác dầu thô đã xuống cấp nghiêm trọng tại quốc gia Nam Mỹ.
Theo thống kê của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Venezuela đang nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô, tương đương gần 17% trữ lượng toàn cầu vào năm 2023. Tuy nhiên, bất chấp nguồn tài nguyên khổng lồ, nước này chỉ chiếm khoảng 0,3% tổng sản lượng dầu thô thế giới tại cùng thời điểm.
Sản lượng dầu thô của Venezuela đã suy giảm mạnh trong nhiều thập kỷ qua, chủ yếu do công tác quản lý yếu kém và tình trạng thiếu hụt vốn đầu tư từ các công ty nước ngoài. Đặc biệt, đà sụt giảm trở nên nghiêm trọng sau khi chính phủ Venezuela tiến hành quốc hữu hóa ngành dầu khí vào những năm 2000, bao gồm cả việc tiếp quản tài sản của Exxon Mobil và ConocoPhillips – hai tập đoàn dầu khí hàng đầu của Mỹ.
Theo nhận định của giới chuyên gia, bất kỳ doanh nghiệp nào có ý định tái đầu tư vào Venezuela đều phải đối mặt với nhiều rào cản lớn, từ rủi ro an ninh, cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp nghiêm trọng, các tranh chấp pháp lý xoay quanh chiến dịch bắt giữ ông Maduro, cho đến nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài trong thời gian tới.
Ông Mark Christian, Giám đốc phát triển kinh doanh của Chris Well Consulting, cho rằng các doanh nghiệp Mỹ sẽ chưa vội quay lại Venezuela cho tới khi họ có thể chắc chắn về khả năng sinh lời cũng như mức độ an ninh tối thiểu được bảo đảm. Theo ông, nhiều công ty cũng có xu hướng chờ đợi các lệnh trừng phạt đối với Venezuela được dỡ bỏ trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
Ngoài ra, Venezuela sẽ buộc phải điều chỉnh và cải cách khung pháp lý nếu muốn thu hút các tập đoàn dầu khí nước ngoài tham gia với quy mô lớn hơn. Ngành dầu khí nước này đã bị quốc hữu hóa từ thập niên 1970, và đến những năm 2000, chính phủ yêu cầu các dự án chuyển sang mô hình liên doanh do công ty dầu khí quốc gia PDVSA nắm quyền kiểm soát. Phần lớn doanh nghiệp, trong đó có Chevron, đã đàm phán để rút lui hoặc thay đổi hình thức hoạt động, trong khi một số công ty khác không đạt được thỏa thuận và đã đưa vụ việc ra trọng tài quốc tế.
Theo đánh giá của IEA, phần lớn trữ lượng dầu tại Venezuela thuộc nhóm dầu siêu nặng và tập trung chủ yếu ở vành đai Orinoco. Việc khai thác loại dầu này đòi hỏi công nghệ phức tạp và trình độ kỹ thuật cao vốn là thế mạnh của các tập đoàn dầu khí quốc tế nhưng sự hiện diện của họ hiện vẫn bị hạn chế bởi các lệnh trừng phạt quốc tế.
Chuyên gia chiến lược năng lượng và địa chính trị Thomas O’Donnell nhận định rằng sản lượng dầu của Venezuela có thể tăng mạnh trong giai đoạn 5–7 năm tới, nếu ông Trump cùng các bên liên quan xây dựng được một tiến trình chuyển giao hòa bình và dòng vốn đầu tư được triển khai.
Ông cho rằng dầu nặng của Venezuela “rất phù hợp” với hệ thống nhà máy lọc dầu tại khu vực Vịnh Mexico của Mỹ, đồng thời có thể được pha trộn với dầu nhẹ từ hoạt động khai thác đá phiến. Tuy vậy, ông O’Donnell nhấn mạnh kịch bản này chỉ xảy ra khi “mọi việc diễn ra thuận lợi”, trong khi trên thực tế tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Theo ông, một quá trình chuyển đổi chính trị thất bại, mang tính áp đặt từ Mỹ, có thể châm ngòi cho nhiều năm phản kháng kéo dài.
Trong khi đó, ông Francisco Monaldi, Giám đốc Chương trình Năng lượng Mỹ Latin tại Viện Baker thuộc Đại học Rice (Houston), dự báo Chevron sẽ là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất nếu Venezuela mở cửa trở lại lĩnh vực dầu khí. Các công ty Mỹ khác nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ mức độ ổn định chính trị, cũng như chờ đợi những tín hiệu rõ ràng về hoạt động thực tế và khung pháp lý trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
Venezuela là một trong những quốc gia sáng lập Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), cùng với Iran, Iraq, Kuwait và Arab Saudi. Trong thập niên 1970, nước này từng đạt sản lượng khoảng 3,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm hơn 7% tổng sản lượng toàn cầu thời điểm đó. Tuy nhiên, sản lượng đã giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày vào những năm 2010 và đến năm 2024 chỉ còn bình quân khoảng 1,1 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 1% nguồn cung dầu thế giới.
Hiện nay, thông qua hợp tác với tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA, Chevron là doanh nghiệp Mỹ duy nhất vẫn còn hoạt động tại Venezuela. Trong khi đó, ConocoPhillips đang theo đuổi các yêu cầu bồi thường trị giá hàng tỷ USD liên quan đến việc chính phủ Venezuela tiếp quản ba dự án dầu khí cách đây gần 20 năm. Exxon cũng bị cuốn vào các vụ kiện trọng tài kéo dài sau khi rút khỏi quốc gia Nam Mỹ này. Hiện ExxonMobil, Chevron và ConocoPhillips là ba doanh nghiệp của Mỹ nằm trong nhóm 10 tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới xét theo sản lượng.
Ông Monaldi cho rằng tập đoàn có động lực lớn nhất để cân nhắc quay lại Venezuela là Conoco, bởi doanh nghiệp này đang bị treo khoản công nợ hơn 10 tỷ USD và rất khó thu hồi nếu không tái hoạt động tại đây. Theo đánh giá của ông, Exxon cũng có khả năng trở lại đầu tư, tuy nhiên số tiền mà tập đoàn này đang bị nợ thấp hơn nhiều.
Trong khi đó, đại diện ConocoPhillips cho biết công ty đang theo dõi sát sao tình hình tại Venezuela và những ảnh hưởng có thể phát sinh đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu cũng như sự ổn định của thị trường. Người phát ngôn cho rằng việc suy đoán về các kế hoạch kinh doanh hoặc đầu tư trong tương lai vào thời điểm hiện tại vẫn còn quá sớm.
Chevron hiện xuất khẩu khoảng 150.000 thùng dầu mỗi ngày từ Venezuela sang các nhà máy lọc dầu tại khu vực Vịnh Mỹ. Trong thời gian qua, tập đoàn này đã thận trọng điều chỉnh chiến lược nhằm duy trì sự hiện diện tại quốc gia Nam Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump. Đến tháng 12/2025, CEO Mike Wirth cho biết ông đã có các cuộc trao đổi với Washington, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì vai trò của doanh nghiệp Mỹ tại Venezuela qua nhiều giai đoạn chính trị khác nhau.
Tính đến nay, Chevron đã có hơn 100 năm hoạt động tại Venezuela. Doanh nghiệp khẳng định ưu tiên hàng đầu hiện nay là bảo đảm an toàn cho nhân viên và bảo vệ toàn vẹn các tài sản. “Chúng tôi vẫn tiếp tục vận hành với sự tuân thủ đầy đủ các luật lệ và quy định hiện hành,” người phát ngôn của Chevron cho biết. Trong khi đó, Exxon hiện chưa đưa ra phản hồi trước các câu hỏi từ Reuters.
OPEC cùng các đối tác dự kiến nhóm họp vào ngày 4/1. Nhiều khả năng liên minh này sẽ tiếp tục duy trì chính sách sản lượng như hiện nay. Sau khi tăng khai thác từ năm ngoái, động thái này từng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ dư cung toàn cầu, song các bên đã thống nhất tạm ngừng nâng sản lượng trong 3 tháng đầu năm 2026.
Ông Ed Hirs, chuyên gia năng lượng của Đại học Houston, cho rằng những diễn biến gần đây tại Venezuela chưa tạo ra tác động đáng kể lên giá xăng dầu tại Mỹ. Theo ông, phần lớn dầu thô của Venezuela hiện được xuất khẩu sang Cuba và Trung Quốc. Ông cũng lưu ý rằng trong quá khứ, Mỹ từng tiến hành nhiều chiến dịch can thiệp, nhưng hầu như không mang lại lợi ích rõ ràng cho các doanh nghiệp nước này.
Trong tháng trước, các tàu chở dầu do Chevron thuê là một trong số rất ít tàu rời cảng Venezuela, sau khi ông Trump tuyên bố lệnh “phong tỏa”. Đây có thể được xem là một tín hiệu tích cực hiếm hoi, nếu Tổng thống Trump có thể khôi phục dòng dầu từ Venezuela về khu vực Vịnh Mỹ, qua đó hỗ trợ các nhà máy lọc dầu như Valero. Tuy nhiên, những diễn biến hiện tại cho thấy xu hướng đang đi theo chiều ngược lại.
