Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất điều chỉnh tiêu chí niêm yết IPO, cho rằng các công ty khởi nghiệp thường phải trải qua 3-5 năm đầu tập trung đầu tư và chấp nhận thua lỗ để tăng trưởng, nên khó đáp ứng yêu cầu về lợi nhuận khi lên sàn.
Trong quá trình góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất thay đổi quy định yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi trong hai năm liên tiếp trước khi thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), thay bằng các tiêu chí phù hợp hơn.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thường phải dành 3-5 năm đầu để đầu tư mạnh cho nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm công nghệ và hoàn thiện mô hình kinh doanh nhằm mở rộng tệp người dùng. Vì vậy, nếu vẫn áp dụng quy định hiện hành, nhiều startup hoặc kỳ lân công nghệ đang trong giai đoạn tăng trưởng nhanh sẽ khó đáp ứng điều kiện IPO và niêm yết. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ các doanh nghiệp tiềm năng cùng dòng vốn dịch chuyển sang các quốc gia khác để thực hiện IPO.
Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng thay vì chỉ dựa vào tiêu chí lợi nhuận, có thể sử dụng các chỉ số phù hợp hơn để đánh giá năng lực tài chính và triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp khởi nghiệp. Chẳng hạn như tốc độ tăng doanh thu, tỷ lệ chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trên tổng doanh thu, mức định giá doanh nghiệp hoặc sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm.
Theo Luật Chứng khoán, doanh nghiệp muốn thực hiện IPO phải đáp ứng 9 điều kiện. Trong đó, ngoài yêu cầu có lãi trong hai năm liên tiếp trước thời điểm chào bán cổ phần lần đầu, doanh nghiệp còn phải không có lỗ lũy kế, có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 30 tỷ đồng và phân phối ít nhất 15% cổ phần cho tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nhằm đáp ứng tiêu chí công ty đại chúng.
Bộ Tài chính, cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật sửa đổi, cho biết các điều kiện IPO được xây dựng nhằm bảo đảm doanh nghiệp có nền tảng hoạt động và năng lực tài chính đủ ổn định trước khi huy động vốn từ công chúng. Quy định này cũng góp phần duy trì chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán và tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân.
Theo cơ quan soạn thảo, các tiêu chí do Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất chưa phản ánh đầy đủ khả năng tạo dòng tiền cũng như tính bền vững của mô hình kinh doanh. Đồng thời, đây cũng không phải là các chỉ tiêu kế toán, tài chính được chuẩn hóa để có thể áp dụng thống nhất trong quá trình xem xét cấp phép IPO.
Bộ Tài chính cho rằng việc sử dụng các tiêu chí trên có thể dẫn đến rủi ro trong khâu đánh giá do phụ thuộc nhiều vào yếu tố chủ quan, từ đó ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả giám sát. Cơ quan này cũng cho biết việc phát triển thị trường vốn dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo đang được nghiên cứu theo một cơ chế riêng, đồng bộ với thị trường giao dịch chuyên biệt.
Đến cuối năm ngoái, Việt Nam có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó sở hữu hai kỳ lân công nghệ được định giá trên 1 tỷ USD là MoMo và Sky Mavis. Hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp cũng ngày càng hoàn thiện với 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm, 40 tổ chức thúc đẩy kinh doanh cùng hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp trên cả nước.
Đầu tháng 4, Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, đặt mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 5 triệu chủ thể kinh doanh và tối thiểu 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Định hướng đến năm 2045, Việt Nam kỳ vọng 10% dân số tham gia hoạt động khởi nghiệp, đồng thời hướng tới tỷ lệ bình quân cứ 35 người dân có một doanh nghiệp và 5.000 người dân có một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Theo chiến lược, Việt Nam hướng tới xây dựng quốc gia khởi nghiệp sáng tạo, nơi mọi công dân đều có cơ hội khởi nghiệp dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và khoan dung với thất bại sẽ được thúc đẩy, tạo nền tảng cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển.
