Theo Oxfam, xác suất các tỷ phú có thể tác động và nắm giữ quyền lực chính trị cao gấp hơn 4.000 lần so với những người dân bình thường.
Báo cáo bất bình đẳng toàn cầu thường niên do Oxfam công bố cho thấy, trong năm 2023 có khoảng 74 trong tổng số 2.027 tỷ phú trên thế giới từng đảm nhiệm các chức vụ hành pháp hoặc lập pháp trong bộ máy chính quyền, tương ứng với 3,6% khả năng nắm giữ quyền lực chính trị.
Tỷ lệ này vượt hơn 4.000 lần so với mức trung bình của người dân toàn cầu, vốn chỉ vào khoảng 0,0009%. Theo Rebecca Riddell, phụ trách chính sách cấp cao về công bằng kinh tế tại Oxfam Mỹ, báo cáo năm nay đã phơi bày rõ ràng mối liên hệ giữa sự tập trung quyền lực chính trị và bất bình đẳng kinh tế ngày càng gia tăng.
Theo kết quả nghiên cứu, tầng lớp siêu giàu củng cố ảnh hưởng chính trị thông qua ba con đường chủ yếu: tác động bằng tiền bạc lên chính trường, rót vốn nhằm hợp thức hóa quyền lực của giới tinh hoa, và thiết lập mối liên hệ trực tiếp với các thiết chế quyền lực.
Trong năm 2023, hơn 11% tỷ phú toàn cầu đã từng nắm giữ hoặc tham gia tranh cử vào các vị trí trong bộ máy nhà nước. Sang năm 2024, tại Mỹ, cứ mỗi 6 USD được chi cho các ứng cử viên, đảng phái và ủy ban chính trị thì 1 USD đến từ khoản đóng góp của 100 gia đình tỷ phú.
Đến năm 2025, thế giới chứng kiến một tổng thống là tỷ phú nhậm chức, cùng một nội các có sự góp mặt của nhiều tỷ phú và được hậu thuẫn bởi người giàu nhất thế giới. Đó là chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, với ảnh hưởng đáng kể từ cựu cố vấn Elon Musk.
Không dừng lại ở lĩnh vực chính trị, theo Oxfam, các tỷ phú và tầng lớp siêu giàu ngày càng nắm quyền chi phối truyền thông và trí tuệ nhân tạo (AI). Hơn một nửa các tập đoàn truyền thông lớn nhất thế giới thuộc sở hữu của tỷ phú; 9/10 công ty mạng xã hội hàng đầu do 6 tỷ phú điều hành, còn 8/10 doanh nghiệp AI lớn nhất nằm trong tay giới tỷ phú.
Báo cáo của Oxfam, dựa trên việc phân tích dữ liệu từ Forbes và nhiều nguồn khác, cho thấy năm 2025 là giai đoạn bùng nổ tài sản của giới tỷ phú. Tốc độ gia tăng tài sản của nhóm này cao gấp ba lần mức bình quân của 5 năm trước, đưa tổng giá trị tài sản lên kỷ lục 18.300 tỷ USD.
Tại Mỹ, tổng tài sản ròng của các tỷ phú đã tiến sát 8.000 tỷ USD, đồng thời quốc gia này cũng là nơi cư trú của 932 tỷ phú nhiều nhất toàn cầu. Oxfam dự báo nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể sớm xuất hiện tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên. Trước đó, ngày 17/1, Forbes ước tính tài sản của CEO Tesla – Elon Musk đã đạt khoảng 780 tỷ USD, tiến rất gần ngưỡng 800 tỷ USD.
Trong khi đó, nỗ lực xóa đói giảm nghèo trên toàn cầu đang bị đình trệ, với mức độ cải thiện nhìn chung không khác nhiều so với năm 2019. Trước bối cảnh này, Oxfam kêu gọi thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng bằng cách bảo vệ quyền lợi người lao động, tăng lương, mở rộng dịch vụ công và tăng cường hệ thống an sinh xã hội.
Bên cạnh đó, tổ chức này cũng nhấn mạnh việc kiềm chế sự lan rộng của các tập đoàn độc quyền, đồng thời giảm sức ảnh hưởng của giới siêu giàu thông qua tăng thuế và thực hiện cải cách tài chính trong các chiến dịch tranh cử.
